Vừa đọc lại cuộc phỏng vấn của anh em Lieberman, và thành thật mà nói — đây là một trong những cảnh báo nghiêm trọng nhất mà tôi từng nghe từ Thung lũng Silicon trong những năm gần đây. Những chàng trai từng bán startup của mình với 64 triệu đô la, giờ đây đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về cách thế giới đang tiến thẳng vào thời trung cổ kỹ thuật số, nếu không có gì thay đổi.

Bản chất đơn giản mà cũng đáng sợ cùng lúc. Anh em Lieberman nhận thấy nhân loại đang đứng trước ngưỡng cửa của kỷ nguyên, khi trên Trái đất sẽ có 10 tỷ robot. Không chỉ là máy móc trên dây chuyền sản xuất, mà là những bản sao kỹ thuật số đầy đủ của từng người trong chúng ta. Bạn là lập trình viên — sẽ có robot của bạn, mã hóa 24/7. Bạn là nhà thiết kế — sẽ có phần mở rộng sáng tạo của nó. Đây không chỉ là cải tiến công cụ, mà là một vụ nổ năng suất mà nhân loại chưa từng thấy. Trong 100 năm qua, năng suất tăng gấp đôi mỗi 30 năm, nhưng với AI thể hiện rõ, tốc độ này sẽ bị phá vỡ hoàn toàn. Chúng ta đang nói về việc mở rộng gấp bốn hoặc thậm chí mười lần của con người như một đơn vị sản xuất.

Nhưng điểm mấu chốt là ở chỗ nào. Anh em Lieberman không chỉ lo lắng về tốc độ — họ thực sự quan tâm đến việc quyền lực sẽ nằm trong tay ai. Họ thấy các ông lớn như OpenAI, Google, Meta và những công ty khác đang cố xây dựng thứ họ gọi là các độc quyền sinh tạo. Hãy tưởng tượng: khi AI có thể tạo ra bất kỳ ứng dụng nào trong tích tắc, App Store sẽ trở thành quá khứ. Các nhà phát triển sẽ biến mất khỏi chuỗi giá trị. Người dùng sẽ trực tiếp tương tác với các ông lớn AI, và giờ đây, vài công ty kiểm soát gần như mọi thứ bạn thấy, nghe và nghĩ. Đây không phải là cạnh tranh, mà là quyền lực ở cấp độ thần thánh của thế giới số.

Đó là lý do tại sao anh em Lieberman ra mắt Gonka. Triết lý của họ: AI tập trung xây dựng các tòa nhà chọc trời, nhưng thế giới cần những con đường. Một mạng lưới tính toán phân tán, mở cho tất cả mọi người. Họ nhận thấy Bitcoin tiêu tốn nguồn lực tính toán khổng lồ cho việc băm mã, và sức mạnh đó có thể được chuyển hướng sang các tính toán AI hữu ích. Gonka giới thiệu một cơ chế mới — Proof of Compute, nơi các thợ mỏ nhận phần thưởng không phải vì băm mã vô nghĩa, mà là cho các tính toán AI thực sự. Giá GPU trong mạng lưới này giảm xuống vài bậc so với các dịch vụ đám mây.

Các con số gây ấn tượng: trong 100 ngày, sức mạnh tính toán của H100 đã tăng từ 60 lên 10.000 khối. Đây không chỉ là những con số — mà là dấu hiệu cho thấy ngành công nghiệp đang tìm kiếm một sự thay thế tuyệt vọng cho các ông lớn tập trung. Khoản đầu tư 50 triệu của Bitfury chứng tỏ rằng hạ tầng AI trong tương lai chắc chắn sẽ phân tán và mở.

Về bong bóng AI, anh em Lieberman đưa ra một góc nhìn thú vị. Họ cho rằng bong bóng đã phồng lên dựa trên những kỳ vọng điên rồ về lợi nhuận độc quyền trong tương lai. Khi các mạng phân tán giảm chi phí tính toán, các khoản thưởng này sẽ biến mất. Nhưng đó không phải là kết thúc — đó là khởi đầu. Giống như sự sụp đổ dot-com để lại mạng cáp quang bao phủ hành tinh, bong bóng AI sẽ để lại hạ tầng trí tuệ cho bước nhảy vọt tiếp theo của nền văn minh. Ai là người đầu tiên khai thác các kênh phân tán chi phí thấp, người đó sẽ vượt qua đống tro tàn.

Vậy chúng ta, những người bình thường, nên làm gì? Anh em Lieberman đề xuất hai lời khuyên thực tế. Thứ nhất, đừng nghĩ rằng chỉ cần giỏi lập trình hoặc thiết kế — AI dễ dàng thay thế bạn. Nhưng nếu bạn là nhà phát triển biết văn học Nga, hiểu vật lý lượng tử và am hiểu luật pháp, bạn là bất khả chiến bại. AI có thể hiểu biết, nhưng mô phỏng tư duy liên ngành phức tạp, dựa trên kinh nghiệm và văn hóa, là điều khó với nó. Chính sự kết hợp độc đáo của bạn quyết định mức độ câu hỏi bạn có thể đặt ra cho AI.

Thứ hai, hãy giữ vị trí của người đảm nhận trách nhiệm. AI có thể tính toán, nhưng không thể chịu trách nhiệm. Trong các hệ thống hợp tác tương lai, việc thực thi sẽ trở nên rẻ hơn, còn ra quyết định và phê duyệt sẽ đắt hơn. Những ai dám nhận trách nhiệm về kết quả của AI sẽ trở thành các nút trung tâm của nền kinh tế mới.

Đối với các quốc gia nhỏ, đây thực sự mở ra một cơ hội chiến lược về địa chính trị. Thay vì chờ đợi sự cho phép từ Mỹ hoặc Trung Quốc, họ có thể tham gia vào các giao thức mở như Gonka, sử dụng điện năng rẻ và các chip ASIC để kết nối vào mạng lưới phân tán toàn cầu. Các quốc gia nhỏ không cần cạnh tranh về chiều cao của các tòa nhà chọc trời — họ chỉ cần các tuyến đường AI ngay trước cửa.

Cuối cùng, đây là cuộc chiến vì chủ quyền. Anh em Lieberman nhận thấy rằng mã nguồn mở và các độc quyền là con đường dẫn đến thời trung cổ kỹ thuật số. AI phân tán là cơ hội cuối cùng để người bình thường giữ quyền kiểm soát tương lai của mình. Bitcoin đã chứng minh rằng tiền tệ có thể phân tán. Giờ đây, hãy chứng minh rằng các công cụ năng suất mạnh nhất không nhất thiết phải bị khóa trong các tòa nhà doanh nghiệp, mà phải chảy đến từng ngón tay của mỗi người muốn tự do.