Gần đây tôi tự hỏi một điều: khi nghĩ về các quốc gia giàu nhất thế giới, chúng ta thường nghĩ ngay đến Hoa Kỳ, đúng không? Nhưng thực tế lại khác. Có những quốc gia nhỏ hơn rất nhiều vượt xa Mỹ về mức giàu có bình quân đầu người. Luxembourg, Singapore, Ireland, Qatar - những cái tên này vẫn thường xuyên xuất hiện trong các bảng xếp hạng về sự giàu có toàn cầu.

Tôi phát hiện ra rằng Luxembourg thực sự là quốc gia giàu nhất thế giới với GDP bình quân đầu người là 154.910 đô la. Thật không thể tin nổi khi bạn nghĩ rằng đó là một quốc gia cực kỳ nhỏ bé. Singapore đứng ngay sau với 153.610 đô la. Rồi đến Macau, Ireland, Qatar... mô hình này thật thú vị. Những quốc gia này có điểm chung gì? Chính phủ ổn định, lực lượng lao động có trình độ, các ngành tài chính vững mạnh và môi trường thu hút đầu tư.

Điều hấp dẫn là cách họ đạt được sự giàu có này. Một số, như Qatar và Na Uy, đã khai thác tài nguyên thiên nhiên của mình - chủ yếu là dầu mỏ và khí đốt. Những quốc gia khác, như Thụy Sĩ, Singapore và chính Luxembourg, đã xây dựng đế chế của mình qua dịch vụ ngân hàng và tài chính. Hai chiến lược khác nhau, kết quả tương tự.

Để hiểu rõ hơn, GDP bình quân đầu người về cơ bản là thu nhập trung bình của mỗi người trong một quốc gia. Nó được tính bằng cách chia tổng thu nhập cho dân số. Đây là một chỉ số chúng ta dùng để đánh giá mức sống, mặc dù không phản ánh hết tất cả - ví dụ, không thể hiện rõ sự bất bình đẳng nội bộ giữa giàu và nghèo.

Tôi không thể không nhận thấy cách Luxembourg đã biến đổi như thế nào. Vào thế kỷ XIX, chủ yếu là nông nghiệp. Sau đó, họ phát triển ngành tài chính và ngân hàng cực kỳ mạnh mẽ, tận dụng danh tiếng về sự kín đáo trong tài chính. Ngày nay, họ kết hợp dịch vụ tài chính, du lịch và logistics. Luxembourg còn có một mạng lưới an sinh xã hội trong số mạnh nhất OECD, với chi tiêu xã hội khoảng 20% GDP.

Singapore là một câu chuyện khác đầy hấp dẫn. Từ một quốc gia đang phát triển trở thành nền kinh tế thu nhập cao trong thời gian khá ngắn. Dù diện tích nhỏ và dân số ít, Singapore đã trở thành trung tâm toàn cầu. Thuế suất cực thấp, môi trường thuận lợi cho kinh doanh, chính quyền mạnh mẽ. Cảng container của họ xếp thứ hai thế giới về khối lượng hàng hóa. Sự ổn định chính trị và các chính sách đổi mới là yếu tố then chốt.

Rồi Macau, khu vực hành chính đặc biệt của Trung Quốc nằm trong Vịnh Pearl. Với GDP bình quân đầu người là 140.250 đô la, Macau là quốc gia giàu thứ ba thế giới. Nền kinh tế chủ yếu dựa vào casino và du lịch - thu hút hàng triệu khách du lịch mỗi năm. Macau có một trong những chương trình phúc lợi tốt nhất thế giới và là quốc gia đầu tiên ở Trung Quốc cung cấp 15 năm học miễn phí.

Ireland là một câu chuyện chuyển đổi kinh tế thú vị. Trong những năm 1930, Ireland theo chủ nghĩa bảo hộ, có hàng rào thương mại cao, dẫn đến trì trệ trong thập niên 1950 khi phần còn lại của châu Âu phát triển. Sau đó, họ đã thay đổi hướng đi. Mở cửa nền kinh tế, giảm rào cản, gia nhập EU. Hiện tại, Ireland thu hút đầu tư nước ngoài lớn nhờ thuế doanh nghiệp thấp và môi trường kinh doanh thuận lợi. Các ngành nông nghiệp, dược phẩm, thiết bị y tế, phần mềm - các lĩnh vực đa dạng giúp Ireland duy trì vị thế vững chắc.

Qatar đã xây dựng sự giàu có dựa trên trữ lượng khí tự nhiên lớn nhất thế giới. Dầu mỏ và khí đốt chi phối nền kinh tế, nhưng trong những năm gần đây, họ đang đa dạng hóa. Qatar đã tổ chức World Cup bóng đá năm 2022, quốc gia Ả Rập đầu tiên làm điều đó. Họ đang đầu tư vào giáo dục, y tế, công nghệ để đảm bảo sự thịnh vượng lâu dài.

Na Uy là một trường hợp biến đổi còn ấn tượng hơn nữa. Trước đây là quốc gia nghèo nhất trong ba quốc gia Scandinavia, dựa vào nông nghiệp, gỗ và đánh bắt cá. Nhưng trong thế kỷ XX, họ phát hiện ra dầu khí ngoài khơi. Phát triển bùng nổ. Hiện nay, họ có mức sống cao nhất và một trong những hệ thống an sinh xã hội tốt nhất của OECD. Vấn đề duy nhất là Na Uy cũng là một trong những quốc gia đắt đỏ nhất để sinh sống ở châu Âu.

Thụy Sĩ duy trì vị trí vững chắc với 98.140 đô la GDP bình quân đầu người. Nổi tiếng với các mặt hàng xa xỉ - đồng hồ Rolex, Omega - nhưng cũng là nơi đặt trụ sở của các tập đoàn toàn cầu như Nestlé, ABB, Stadler Rail. Họ có các chương trình phúc lợi mở rộng, chi tiêu xã hội chiếm hơn 20% GDP. Từ năm 2015 trở đi, Thụy Sĩ luôn đứng đầu trong Chỉ số Đổi mới Toàn cầu.

Brunei Darussalam phụ thuộc rất nhiều vào nguồn tài nguyên dầu mỏ và khí đốt - hơn một nửa GDP, 90% thu nhập của chính phủ. Họ đang cố gắng đa dạng hóa nền kinh tế qua du lịch, nông nghiệp, công nghiệp chế tạo, thậm chí còn phát động chương trình xây dựng thương hiệu Halal.

Guyana là một câu chuyện tăng trưởng gần đây. Năm 2015, họ phát hiện các mỏ dầu ngoài khơi khổng lồ. Ngành công nghiệp dầu khí bùng nổ và đã biến đổi nền kinh tế. Tuy nhiên, họ đang cố gắng đa dạng hóa, không phụ thuộc hoàn toàn vào dầu mỏ.

Cuối cùng là Hoa Kỳ. Đúng vậy, GDP bình quân đầu người là 89.680 đô la, nên không phải là quốc gia giàu nhất thế giới theo chỉ số này, nhưng vẫn là nền kinh tế lớn nhất toàn cầu về tổng sản phẩm quốc nội. Có hai sàn chứng khoán lớn nhất thế giới - NYSE và Nasdaq. Phố Wall và các tổ chức như JPMorgan Chase chi phối tài chính toàn cầu. Đô la Mỹ là đồng tiền dự trữ thế giới. Họ chi khoảng 3,4% GDP cho nghiên cứu và phát triển. Tuy nhiên, họ cũng có một trong những bất bình đẳng thu nhập cao nhất trong các nước phát triển, khoảng cách ngày càng mở rộng, và nợ quốc gia đã vượt quá 36 nghìn tỷ đô la, tương đương khoảng 125% GDP.

Chuyến tham quan này khiến tôi suy nghĩ về cách của cải được xây dựng và duy trì như thế nào. Không chỉ là may mắn với tài nguyên thiên nhiên. Quản trị, ổn định, môi trường thuận lợi cho kinh doanh, đầu tư vào nguồn nhân lực - những yếu tố này đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Thật thú vị khi thấy các quốc gia đã chọn những con đường khác nhau để trở thành quốc gia giàu nhất thế giới hoặc ít nhất là trong số những quốc gia giàu nhất.