Cảnh báo Deutsche Bank: Lạm phát Sonic và Rủi ro Stagflation Giống như Thập niên 1970

Báo cáo nghiên cứu mới nhất của Deutsche Bank đưa ra phân tích gây sốc về động thái của thị trường năng lượng toàn cầu hiện nay. Theo Jim Reid, trưởng bộ phận nghiên cứu của Deutsche Bank, các mô hình vĩ mô đang diễn ra cho thấy sự tương đồng đáng lo ngại với giai đoạn trước cuộc khủng hoảng dầu mỏ lần thứ hai vào những năm 1970. Hiện tượng lạm phát đột ngột—một hiện tượng trong đó giá năng lượng tăng vọt đột ngột gây ra lạm phát cao—trở thành điểm chú ý chính trong phân tích chiến lược này, đặc biệt là khi Iran đóng vai trò trung tâm trong các kịch bản khủng hoảng.

Thị trường năng lượng toàn cầu gợi nhớ khủng hoảng thập kỷ trước

Cả vào những năm 1970 và hiện nay, các biến động của thị trường năng lượng toàn cầu đều xảy ra khoảng 4-5 năm sau khi làn sóng lạm phát lớn ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu. Vị trí địa lý của hai giai đoạn này cũng thu hút sự chú ý: đều tập trung quanh chính trị Iran. Phân tích của Deutsche Bank cho thấy các yếu tố cấu trúc này tạo ra điều kiện rất giống với quá khứ. “Liệu lịch sử có lặp lại hoàn toàn hay không phụ thuộc vào thời gian của xung đột địa chính trị đang diễn ra,” theo như trong báo cáo nghiên cứu này.

Tuy nhiên, Deutsche Bank cũng nhận diện sự khác biệt quan trọng giữa hai thời kỳ. Vào cuối thập niên 1970, kỳ vọng lạm phát hoàn toàn mất kiểm soát, và cú sốc dầu mỏ thứ hai đã thúc đẩy việc thắt chặt tiền lương và giá cả quy mô lớn. Tình hình này buộc các ngân hàng trung ương phải thực hiện các biện pháp thắt chặt tiền tệ mạnh mẽ để kiểm soát lạm phát không kiểm soát được.

Lạm phát đột ngột và ổn định kỳ vọng lạm phát hiện tại

Sự khác biệt căn bản nằm ở điều kiện kỳ vọng lạm phát hiện tại. Mặc dù nền kinh tế toàn cầu đã trải qua đợt tăng giá năng lượng và sốc hàng hóa vào năm 2022-2023, kỳ vọng lạm phát dài hạn vẫn duy trì trong vùng ổn định và kiểm soát được. Đây là yếu tố bảo vệ quan trọng chống lại hiện tượng lạm phát đột ngột—một hiện tượng từng làm đình trệ nền kinh tế trong thập niên 1970.

Lạm phát đột ngột xảy ra khi sốc giá năng lượng đột ngột không chỉ làm tăng lạm phát ngắn hạn mà còn dịch chuyển kỳ vọng của cộng đồng và doanh nghiệp về lạm phát trong tương lai. Khi điều này xảy ra, việc thắt chặt tiền lương và giá cả trở nên dữ dội, tạo ra một vòng xoáy khó thoát khỏi mà không phải trả giá kinh tế rất lớn.

Lạm phát đột ngột: Kịch bản rủi ro vẫn còn hiện hữu

Bất chấp các khác biệt cấu trúc có lợi, Deutsche Bank vẫn cảnh báo rằng lạm phát đột ngột vẫn là một rủi ro đáng kể nếu chính trị toàn cầu tiếp tục xấu đi. Ổn định kỳ vọng lạm phát hiện tại là kết quả của uy tín của các ngân hàng trung ương trong việc kiểm soát lạm phát trong những năm gần đây—uy tín có thể mất đi nếu sốc năng lượng trở nên tồi tệ hơn hoặc kéo dài.

Phân tích này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc theo dõi liên tục các động thái của thị trường năng lượng và tâm lý của người tiêu dùng đối với lạm phát. Lạm phát đột ngột không còn chỉ là một tham chiếu lịch sử, mà còn là một kịch bản cần cảnh giác trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu không ổn định.