Gần 100 tàu thuyền vượt qua Eo biển Hormuz - ai đang qua lại?

2 ngày trước

Chia sẻLưu

Kayleen Devlin, Tom Edgington, Yi MaBBC Verify

Chia sẻLưu

Getty Images

Chỉ chưa đến 100 tàu đã vượt qua Eo biển Hormuz kể từ đầu tháng 3, theo dữ liệu phân tích của BBC Verify, bất chấp các cuộc tấn công định kỳ vào tàu thuyền trong khu vực do lực lượng Iran thực hiện.

Trong khi một số hàng hóa năng lượng và hàng tiêu dùng vẫn đang di chuyển qua một trong những tuyến đường vận tải hàng hải bận rộn nhất thế giới, lưu lượng hàng ngày đã giảm khoảng 95% kể từ khi chiến tranh Iran bắt đầu vào ngày 28 tháng 2.

Trước chiến tranh, khoảng 138 tàu đi qua eo biển mỗi ngày theo Trung tâm Thông tin Hàng hải Liên hợp, vận chuyển một phần năm nguồn cung dầu toàn cầu.

Dữ liệu do các nhà phân tích vận tải biển Kpler cung cấp cho thấy 99 tàu đã vượt qua eo biển hẹp này trong tháng này, trung bình chỉ 5-6 tàu mỗi ngày.

BBC Verify xem xét các tàu thực hiện hành trình và các rủi ro mà chúng phải đối mặt.

Phân tích của chúng tôi chỉ ra rằng khoảng một phần ba các chuyến vượt qua gần đây này được thực hiện bởi các tàu có liên kết với Iran.

Trong số đó có 14 tàu đang chạy dưới cờ Iran và các tàu khác bị trừng phạt do nghi liên quan đến hoạt động buôn bán dầu của Tehran.

Chín tàu khác thuộc sở hữu của các công ty có địa chỉ liên quan đến Trung Quốc, trong khi sáu tàu ghi điểm đến là Ấn Độ.

Phân tích cũng tiết lộ rằng một số tàu không liên quan đến Iran đã cập cảng tại các cảng của nước này, bao gồm các tàu thuộc sở hữu của các công ty Hy Lạp.

Một số tàu vượt qua eo biển thành công dường như đang đi theo tuyến đường dài hơn bình thường.

Dữ liệu theo dõi của một tàu chở dầu mang cờ Pakistan cho thấy nó đã đi gần bờ biển Iran trong hành trình qua eo biển vào ngày 15 tháng 3, thay vì tuyến đường phổ biến hơn qua trung tâm.

Bradley Martin, nhà nghiên cứu cao cấp tại tổ chức nghiên cứu quốc phòng RAND của Mỹ, cho biết tàu này có khả năng “đang phản hồi theo một số chỉ đạo từ Iran”.

Ông nói rằng tuyến đường của tàu có thể cho thấy sự hiện diện của mìn hoặc nỗ lực của các quan chức Iran để làm cho tàu dễ nhận diện hơn.

Bằng cách buộc tàu phải đổi hướng, các tàu đang đi vào vùng lãnh thổ và luật hàng hải của Iran, theo Michelle Wiese Bockmann từ Windward Maritime Analytics.

“Điều tôi rút ra là Iran đang đóng cửa và kiểm soát eo biển bằng nỗi sợ bị tấn công và cả nỗi sợ bị mìn.”

“Đó là lý do tại sao mọi người phải đi vòng quanh và ôm theo bờ biển của Iran thay vì đi qua kênh hàng hải quốc tế đó,” bà nói với BBC Verify.

Michael Connell từ Trung tâm Phân tích Hải quân của Mỹ đồng ý rằng các tàu đang chọn tuyến đường khác.

“Họ có thể đã có thỏa thuận với chính quyền Iran rằng nếu họ đi theo làn đường xác định, họ sẽ an toàn.”

Bốn mối đe dọa đối với vận tải hàng hải

Kể từ khi xung đột bắt đầu, chúng tôi đã xác nhận 20 tàu thương mại bị tấn công ngoài khơi bờ biển Iran, không phải tất cả đều gần ngay Eo biển Hormuz.

Vào ngày 11 tháng 3, tàu chở hàng rời mang cờ Thái Lan Mayuree Naree đã bị tấn công bởi hai vật thể bay khi cố gắng vượt qua.

EPA

Mayuree Naree mang cờ Thái Lan bị tấn công vào ngày 11 tháng 3

Ba trong số 23 thành viên thủy thủ còn lại vẫn mất tích, được cho là bị mắc kẹt trong phòng máy khi tàu bị tấn công.

Chủ tàu cho BBC Verify biết rằng các thủy thủ còn sống sót “đã bị sốc khi ở trên biển khi bị hai vụ nổ tấn công.”

Hai tàu khác - Star Gwyneth thuộc sở hữu của Hy Lạp và MT Safesea Vishnu thuộc sở hữu của Mỹ - cũng bị tấn công cùng ngày.

“Các tuyến hàng hải thương mại không thể trở thành chiến trường,” chủ tàu MT Safesea Vishnu nói với BBC Verify.

Một người đã thiệt mạng trong vụ tấn công khi tàu đang đậu ngoài khơi Iraq. Tất cả 28 thành viên thủy thủ đã buộc phải nhảy xuống nước để thoát khỏi tàu cháy, ông S V Anchan cho biết.

“Những người này không phải là binh sĩ… họ là những chuyên gia giữ cho thương mại toàn cầu hoạt động.”

Các mối đe dọa gồm drone, tên lửa, tàu tấn công nhanh và có thể là mìn, đặt ra thách thức nghiêm trọng, theo Arun Dawson từ Viện Không gian và Hàng không của Đại học King’s College.

“Một tàu quét mìn truyền thống, thực hiện công việc chậm rãi, tỉ mỉ, sẽ gặp khó khăn trong việc săn mìn và vô hiệu hóa chúng nếu chúng cũng đang chịu tấn công từ trên không và mặt nước,” ông nói.

Iran cũng có thể lợi dụng địa lý của eo biển để có lợi thế. Không chỉ eo biển hẹp và nông, bờ biển còn có địa hình núi non. Điều này cho phép Iran tiến hành các cuộc tấn công từ trên cao, khiến tàu ít có thời gian phản ứng hơn.

Rủi ro khi hộ tống tàu qua Eo biển Hormuz là bao nhiêu?

Vương quốc Anh có thể hỗ trợ vận tải hàng hải qua Eo biển Hormuz như thế nào?

Trong bản đồ: Các cuộc tấn công trên khắp Iran và Trung Đông bước sang tuần thứ ba

Trong nỗ lực tránh bị phát hiện, nhiều tàu dường như cố tình tắt hệ thống theo dõi của mình - gọi là AIS (Hệ thống Nhận dạng Tự động).

“Phần lớn các tàu này đã đi qua mà không để ý,” ông Dimitris Ampatzidis từ Kpler nói.

Bằng cách tắt hệ thống theo dõi khi vào Vịnh Oman, tàu thuyền biến mất khỏi bản đồ rồi xuất hiện trở lại sau nhiều giờ hoặc ngày ở vị trí khác.

Mặc dù điều này giúp các tàu che giấu vị trí của mình, nhưng cũng gây ra thách thức cho các công ty như Kpler trong việc theo dõi chuyển động trong eo biển.

“Tất cả đều đã được xác thực bởi các nhà phân tích của chúng tôi qua xác minh thủ công… và bằng hình ảnh vệ tinh nữa,” Ampatzidis nói với BBC Verify.

_ Báo cáo bổ sung của Daniele Palumbo và Joshua Cheetham_

Đồ họa của Tom Shiel

Bạn muốn BBC Verify điều tra những gì?

Trung Đông

Israel

Iran

Hoa Kỳ

Chiến tranh Iran