Ellison 81 tuổi: từ kẻ nổi loạn của Silicon Valley đến gương mặt của đế chế công nghệ toàn cầu

Tháng 9 năm 2025, một tin tức đã làm chấn động thế giới tài chính toàn cầu: Larry Ellison, đồng sáng lập và cổ đông lớn nhất của Oracle, đã leo lên vị trí cao nhất trong bảng xếp hạng tỷ phú theo Bloomberg Billionaires Index. Tài sản ròng của ông chạm mốc 393 tỷ đô la, lần đầu vượt qua Elon Musk. Khoảnh khắc này không chỉ là một thành tựu cá nhân mà còn là biểu tượng của khả năng đổi mới phi thường đã định hình toàn bộ sự nghiệp của Ellison. Câu hỏi tự nhiên đặt ra là: làm thế nào một cậu bé bị bỏ rơi khi mới chín tháng tuổi lại trở thành người giàu nhất hành tinh? Và hơn hết, điều gì khiến ông vẫn còn chiến đấu, dũng cảm và đáng kể ở tuổi 81?

Từ kẻ mồ côi giàu có đến nhà sáng tạo ngành công nghiệp

Hành trình của Ellison bắt đầu từ một bi kịch cá nhân có thể đã tiêu diệt ông. Sinh năm 1944 tại Bronx, New York, từ mẹ vị thành niên không đủ khả năng nuôi dưỡng, ông được gửi cho dì sống ở Chicago khi mới chín tháng tuổi. Cha nuôi là một nhân viên nhà nước bình thường với nguồn lực kinh tế hạn chế. Ellison theo học tại Đại học Illinois ở Urbana-Champaign, nhưng khi mẹ nuôi qua đời làm đảo lộn cuộc đời trẻ của ông, ông bỏ học. Cố gắng nhập học tại Đại học Chicago, nhưng lần này cũng không thành công trong việc hoàn tất chương trình học chính quy.

Tuy nhiên, điều Ellison thiếu về bằng cấp học thuật lại được bù đắp bằng khát khao học hỏi và tự do không giới hạn. Những năm 70, ông đến Berkeley, California, trung tâm của phong trào phản văn hóa và đổi mới công nghệ. “Người ở đó dường như tự do hơn và thông minh hơn,” Ellison nhớ lại về thời kỳ này. Tại đây, ông bắt đầu làm lập trình viên tại Ampex Corporation, một công ty chuyên về giải pháp âm thanh-video và xử lý dữ liệu.

Bước ngoặt thực sự đến khi Ellison tham gia một dự án bí mật cho CIA: xây dựng một hệ thống cơ sở dữ liệu hiệu quả để quản lý và truy tìm khối lượng lớn dữ liệu. Dự án này có tên mã là Oracle. Kinh nghiệm trong dự án nhạy cảm này dạy ông một bài học quan trọng: giá trị thương mại của các cơ sở dữ liệu là vô cùng lớn, nhưng chưa ai khai thác hết tiềm năng trong lĩnh vực dân sự.

Năm 1977, cùng các đồng nghiệp Bob Miner và Ed Oates, Ellison dùng số tiền tiết kiệm cá nhân—khoảng 2.000 đô la, trong đó có 1.200 đô la của chính ông—để thành lập Software Development Laboratories (SDL). Chiến lược của họ là táo bạo: lấy ý tưởng phát triển cho CIA rồi biến nó thành một sản phẩm phần mềm thương mại toàn cầu. Họ đặt tên hệ thống của mình là “Oracle,” đúng như dự án quân sự đã truyền cảm hứng cho nó.

Oracle niêm yết trên Nasdaq năm 1986, biến Ellison từ lập trình viên tự do thành doanh nhân hàng đầu. Điều làm nên sự khác biệt của Ellison không phải là sáng chế công nghệ cơ sở dữ liệu, mà là khả năng nhận ra giá trị thương mại khủng khiếp của nó và dũng cảm dồn toàn bộ tài sản vào tầm nhìn đó. Tính cách chiến đấu của ông khiến ông đảm nhận gần như mọi vị trí điều hành của công ty, từ chủ tịch đến CEO, và xây dựng danh tiếng là một lãnh đạo đòi hỏi khắt khe, không khoan nhượng.

Khi câu chuyện được viết lại: Ellison chiến thắng trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo

Trong nhiều năm, có vẻ như Ellison và Oracle bị mắc kẹt trong quá khứ. Trong khi Amazon Web Services và Microsoft Azure thống trị vũ trụ đám mây mới, Oracle dường như bị đẩy vào vai trò của gã khổng lồ cơ sở dữ liệu truyền thống. Nhiều nhà phân tích dự đoán rằng thời kỳ của Oracle đã kết thúc, rằng ông trùm cũ của Silicon Valley đã bị vượt mặt bởi các mô hình công nghệ mới.

Nhưng Ellison chưa bao giờ chấp nhận sự suy tàn. Mùa hè năm 2025, Oracle công bố một cuộc tái cấu trúc toàn diện: cắt giảm lực lượng lao động, đặc biệt trong các bộ phận phần cứng truyền thống và dịch vụ phần mềm đã ổn định, đồng thời gấp đôi đầu tư vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo và trung tâm dữ liệu. Công ty đang chuyển đổi có chủ đích, từ người giữ gìn cơ sở dữ liệu truyền thống thành nhà xây dựng hạ tầng cho kỷ nguyên AI sáng tạo.

Chỉ vài tuần sau, thông báo thay đổi tất cả: Oracle ký hợp đồng bốn thỏa thuận trong vòng chưa đầy vài tháng, trị giá hàng trăm tỷ đô la, trong đó hợp đồng lớn nhất là với OpenAI kéo dài năm năm, cam kết đầu tư 300 tỷ đô la. Ngày hôm sau, cổ phiếu Oracle tăng 40%, mức tăng lớn nhất kể từ năm 1992. Thị trường chính thức công nhận: Ellison, một lần nữa, đã chiến thắng.

Sự chuyển đổi của Oracle từ “công ty phần mềm truyền thống” thành “nhà xây dựng hạ tầng AI” thể hiện khả năng thích nghi phi thường. Nhiều đối thủ của Ellison bị mắc kẹt trong thành công quá khứ, còn ông, với tinh thần chiến binh trẻ tuổi, đang tái cấu trúc toàn bộ doanh nghiệp quanh một thực tại mới. Đây chính là “chiến thắng muộn màng” thực sự—không chỉ là tiếp nối, mà là một sự tái sinh chiến lược.

Bản chất của người đàn ông: kỷ luật, thể thao và khát vọng tự do vĩnh cửu

Phía sau hình ảnh tỷ phú là một người sống theo những nguyên tắc mâu thuẫn nhưng rất nhất quán. Ellison sở hữu 98% đảo Lanai ở Hawaii, nhiều du thuyền siêu sang trọng, và các biệt thự xa hoa ở California. Tuy nhiên, sự giàu có này không khiến ông trở nên tĩnh tại hay tự mãn. Ngược lại, ông phát triển một kỷ luật thể thao gần như ám ảnh, giúp giữ cho cơ thể trẻ trung.

Năm 1992, sau một tai nạn lướt sóng suýt mất mạng, nhiều người đã từ bỏ thể thao này. Ellison không chỉ không bỏ cuộc mà còn tăng cường đam mê các hoạt động dưới nước. Năm 2013, Oracle Team USA của ông làm nên kỳ tích trong America’s Cup, vượt lên từ vị trí gần như tuyệt vọng để giành chiến thắng. Sau đó, ông thành lập SailGP, giải đua catamaran siêu hiện đại thu hút các nhà đầu tư danh tiếng như diễn viên Anne Hathaway và ngôi sao bóng đá Mbappé.

Tennis là một đam mê khác. Ellison phục hồi và nâng tầm giải đấu Indian Wells ở California, biến nó thành “Grand Slam thứ năm” theo nhiều người. Nhưng đó không chỉ là tài trợ; đó là biểu hiện của triết lý của ông: thể thao là tự do, thử thách, từ chối chấp nhận giới hạn.

Những người chứng kiến kể rằng trong thập niên 90 và 2000, Ellison tập luyện hàng giờ mỗi ngày, chỉ uống nước và trà xanh, theo chế độ ăn cực kỳ nghiêm ngặt. Ở tuổi 81, ông vẫn xuất hiện với năng lượng và diện mạo của người trẻ hơn ba mươi tuổi so với các đồng nghiệp. Điều này không phải là vẻ ngoài phù phiếm, mà là biểu hiện của một quyết tâm không khoan nhượng.

Trong đời sống tình cảm, Ellison đã có năm cuộc hôn nhân, gần đây nhất là lễ cưới kín đáo năm 2024 với Jolin Zhu, một phụ nữ gốc Trung Quốc 34 tuổi. Tin tức rò rỉ qua thông cáo của Đại học Michigan khi đôi uyên ương công bố khoản quyên góp lớn. Theo đó, Jolin Zhu sinh ra tại Shenyang, tốt nghiệp tại một trường đại học Mỹ. Các bình luận đùa rằng đối với Ellison, cả sóng biển lẫn tình yêu đều không thể cưỡng lại.

Di sản gia đình: khi gia đình thực hiện ước mơ

Nếu Ellison thống trị Silicon Valley, thì con trai ông, David, đang chinh phục Hollywood. Năm 2024, David Ellison mua lại Paramount Global, công ty mẹ của CBS và MTV, với giá 8 tỷ đô la. Trong đó, phần lớn 6 tỷ đến từ nguồn vốn gia đình, chủ yếu là của Ellison. Đây không chỉ là một khoản đầu tư, mà là mở rộng có ý thức của một đế chế gia đình, từ trung tâm công nghệ California đến các xưởng mơ của Los Angeles.

Về chính trị, Ellison luôn hiện diện. Là người ủng hộ Đảng Cộng hòa, ông đã tài trợ các chiến dịch tranh cử tổng thống của Marco Rubio và sau đó quyên góp 15 triệu đô la cho Super PAC của thượng nghị sĩ Tim Scott của South Carolina. Tháng 1 năm 2026, ông xuất hiện tại Nhà Trắng cùng CEO của SoftBank Masayoshi Son và CEO của OpenAI Sam Altman để công bố xây dựng mạng lưới trung tâm dữ liệu AI trị giá 500 tỷ đô la. Oracle sẽ cung cấp hạ tầng công nghệ chủ chốt cho dự án này, củng cố vị thế của Ellison không chỉ là doanh nhân mà còn là kiến trúc sư của một kỷ nguyên hạ tầng mới.

Triết lý về sự giàu có cá nhân: sự xuất sắc đơn độc

Năm 2010, Ellison ký “Giving Pledge,” cam kết công khai sẽ quyên góp ít nhất 95% tài sản của mình cho từ thiện. Tuy nhiên, khác với Bill Gates và Warren Buffett, Ellison hiếm khi tham gia các sáng kiến tập thể. Trong một cuộc phỏng vấn với New York Times, ông nói: “Tôi trân trọng sự cô đơn và không muốn bị ảnh hưởng bởi ý kiến người khác.” Câu nói này phản ánh chính xác con người ông: ngay cả trong từ thiện, Ellison vẫn giữ vững sự độc lập tuyệt đối.

Năm 2016, ông quyên góp 200 triệu đô la cho Đại học California phía Nam để thành lập một viện nghiên cứu ung thư. Gần đây, ông công bố thành lập Ellison Institute of Technology, hợp tác cùng Đại học Oxford, nhằm khám phá y học tương lai, nông nghiệp bền vững và năng lượng sạch. Trong các phát biểu công khai, Ellison trình bày tầm nhìn đầy tham vọng: “Chúng tôi muốn thiết kế thế hệ thuốc cứu người tiếp theo, xây dựng hệ thống nông nghiệp hiệu quả và phát triển năng lượng tái tạo sạch.” Sự từ thiện của ông không phải là hành động tập thể, mà là biểu hiện của tầm nhìn cá nhân về tương lai.

Kết luận: kẻ nổi loạn không bao giờ già đi

Ở tuổi 81, Ellison cuối cùng đã đạt đỉnh cao, không phải qua một cuộc đua thông thường, mà như một kết quả hợp lý của một cuộc đời dám nghĩ dám làm và từ chối thỏa hiệp. Ông bắt đầu là một đứa trẻ bị bỏ rơi không có gì, sáng lập một ngành công nghiệp mà không ai tin vào khả năng thương mại, điều hướng các chu kỳ đổi mới công nghệ với chiến lược linh hoạt, và vẫn tiếp tục tự định hình bản thân trong bối cảnh những thử thách mới liên tục.

Ellison là một bài học mạnh mẽ cho mọi thời đại, nhưng đặc biệt là thời đại này: của cải không phải là điểm đến cuối cùng, mà là hệ quả của tư duy chiến lược và quyết tâm. Trong thời điểm trí tuệ nhân tạo đang tái cấu trúc lại cảnh quan kinh tế toàn cầu, Ellison một lần nữa chứng minh rằng các ông trùm công nghệ cũ, khi có tầm nhìn rõ ràng và kỷ luật nghiêm khắc, vẫn là những nhân vật chủ đạo trong lịch sử đương đại. Ngôi vị người giàu nhất thế giới có thể còn đổi chủ, nhưng bài học của Ellison—rằng sự giàu có chân chính nằm ở khả năng tự đổi mới—sẽ còn vang vọng mãi cho các thế hệ sau.