Tại sao giá trị thị trường (Market Value) lại quan trọng đối với các nhà đầu tư nghiêm túc

Dành cho các nhà đầu tư muốn thực hiện phân tích có hệ thống và chuyên sâu, việc hiểu biết về giá trị thị trường được xem là một trong những công cụ quan trọng nhất. Dù bạn sử dụng phân tích cơ bản hay phân tích kỹ thuật, việc nắm rõ giá trị thị trường của công ty sẽ giúp bạn đánh giá chính xác giá trị doanh nghiệp và đo lường mức độ sinh lời của khoản đầu tư mà bạn chuẩn bị bỏ ra.

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu sâu về lý do tại sao giá trị thị trường là chỉ số mà mọi nhà đầu tư đều cần theo dõi, cũng như cách áp dụng nó để đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả.

Giá trị thị trường là gì - Khái niệm và công thức cơ bản

Giá trị thị trường (Market Value) hoặc đôi khi gọi tắt là Market Cap, là tổng giá trị của tất cả các tài sản hoặc công ty đó đang sở hữu, được tính bằng cách nhân giá cổ phiếu hiện tại trên thị trường với tổng số cổ phiếu đã phát hành của công ty.

Công thức cơ bản rất đơn giản và dễ nhớ:

Giá trị thị trường = Giá cổ phiếu hiện tại × Tổng số cổ phiếu phổ thông

Chỉ số này thường được dùng để đo quy mô và tầm ảnh hưởng của công ty trên thị trường tài chính. Một công ty có giá trị thị trường cao thể hiện rằng công ty đó có quy mô tài chính lớn và thường được xem là có vai trò quan trọng trong thị trường. Chỉ số này còn giúp nhà đầu tư đánh giá tiềm năng của công ty đó ra sao.

Tuy nhiên, việc ước tính giá trị thị trường của các tài sản ít thanh khoản hơn, như doanh nghiệp tư nhân hoặc bất động sản, có thể cần đến sự hỗ trợ của các chuyên gia định giá để phản ánh đúng thực trạng của doanh nghiệp và tình hình kinh tế.

Năm yếu tố chính thúc đẩy giá trị thị trường

Không chỉ có giá cổ phiếu ảnh hưởng đến giá trị thị trường, còn có các yếu tố khác cũng quan trọng không kém:

Hiệu quả tài chính của công ty - Các công ty có khả năng tạo ra lợi nhuận, tăng doanh thu và quản lý tài nguyên hiệu quả sẽ thu hút nhà đầu tư và nâng cao giá trị thị trường.

Tình hình kinh tế chung - Khi nền kinh tế mở rộng, hầu hết các doanh nghiệp đều phát triển, làm tăng giá trị thị trường. Ngược lại, trong thời kỳ suy thoái, chỉ số này sẽ giảm xuống.

Chất lượng quản lý - Khả năng của ban lãnh đạo và tầm nhìn của công ty ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của nhà đầu tư. Quản lý tốt thường dẫn đến kết quả tích cực hơn.

Chất lượng sản phẩm và dịch vụ - Các sản phẩm chất lượng cao, dịch vụ khách hàng xuất sắc và sự hài lòng của phần lớn khách hàng sẽ tạo dựng uy tín trên thị trường, phản ánh vào giá trị thị trường.

Thanh khoản tài chính - Khả năng thanh toán nợ, giữ tiền mặt và cấu trúc tài chính vững mạnh sẽ có tác động tích cực đến giá trị thị trường.

Cách tính giá trị thị trường trong thực tế

Hãy xem một ví dụ cụ thể: Giả sử công ty AAA có tổng cộng 300 triệu cổ phiếu phổ thông, và hiện tại cổ phiếu của công ty này đang được giao dịch ở mức 1,50 baht/cổ phiếu.

Áp dụng công thức:

Giá trị thị trường = 1,50 baht × 300 triệu cổ phiếu = 450 triệu baht

Chỉ số này cho biết rằng thị trường đang định giá tổng giá trị của công ty AAA là 450 triệu baht tại thời điểm đó. Nếu giá cổ phiếu tăng lên 2 baht, thì giá trị thị trường sẽ điều chỉnh thành 600 triệu baht. Trong quá trình tính toán này, ta thấy giá trị thị trường biến đổi theo sự thay đổi của giá cổ phiếu ngay lập tức.

Phân biệt: Giá trị thị trường (Market Value) và Giá thị trường (Market Price)

Các nhà đầu tư thường nhầm lẫn giữa giá trị thị trường (Market Value) và giá thị trường (Market Price). Mặc dù hai khái niệm có liên quan, nhưng ý nghĩa của chúng hoàn toàn khác nhau:

Market Price là mức giá mà người mua và người bán cảm thấy hài lòng khi giao dịch. Khi có nhiều người mua, giá thị trường sẽ bị đẩy lên cao; ngược lại, khi có nhiều người bán, giá sẽ có xu hướng giảm xuống. Các mức giá này có thể thay đổi từng phút, phản ánh tâm lý và quyết định của các thành viên thị trường.

Trong từng khía cạnh, giá trị thị trường và giá thị trường thể hiện các góc nhìn khác nhau:

Về thời gian - Giá trị thị trường được dùng để đưa ra các quyết định dài hạn, hướng tới giá trị bền vững, còn giá thị trường có thể biến động hàng ngày hoặc thậm chí hàng giờ.

Về phương pháp tính toán - Giá trị thị trường được xác định dựa trên các phương pháp tài chính và định giá, còn giá thị trường hình thành qua các thỏa thuận mua bán trực tiếp.

Về nhà đầu tư - Giá trị thị trường phù hợp với nhà đầu tư dài hạn, phân tích hệ thống, còn giá thị trường phù hợp với nhà đầu tư ngắn hạn, thích kiếm lời từ các biến động giá.

Giá trị thị trường và Giá trị sổ sách (Book Value) - Thứ nào quan trọng hơn?

Một chỉ số khác mà nhà đầu tư cần quan tâm là Giá trị sổ sách (Book Value), thể hiện giá trị tài sản ròng của công ty (Net Asset Value - NAV), dựa trên dữ liệu trong bảng cân đối kế toán mới nhất.

Giá trị sổ sách = Tổng tài sản - Tổng nợ phải trả

Ví dụ, công ty BBB có tổng tài sản 500 triệu baht và tổng nợ phải trả 250 triệu baht, thì giá trị sổ sách là 250 triệu baht (500 - 250). Chỉ số này cho biết, nếu công ty thanh lý và bán tài sản để trả nợ, phần còn lại dành cho cổ đông là 250 triệu baht.

Điểm khác biệt quan trọng:

Cách tính toán - Giá trị thị trường trả lời câu hỏi “Thị trường đang định giá công ty này bao nhiêu vào thời điểm hiện tại?”, còn giá trị sổ sách trả lời “Theo sổ sách kế toán, công ty có giá trị ròng là bao nhiêu?”. Hai chỉ số này có thể chênh lệch lớn.

Sự biến động - Giá trị thị trường luôn biến đổi theo biến động của thị trường, còn giá trị sổ sách thay đổi chậm hơn, thường cập nhật theo các báo cáo tài chính hàng quý.

Ứng dụng - Giá trị thị trường giúp đánh giá xem công ty có đáng để đầu tư hay không, còn giá trị sổ sách dùng để xác định biên an toàn (Safety Margin) cho nhà đầu tư.

Nhà đầu tư thông minh sẽ xem xét cả hai chỉ số này. Nếu giá trị thị trường thấp hơn nhiều so với giá trị sổ sách, có thể cổ phiếu đang bị định giá thấp hơn thực tế. Ngược lại, nếu giá trị thị trường cao hơn nhiều so với giá trị sổ sách, thị trường kỳ vọng cao vào khả năng tăng trưởng của công ty.

Tại sao nhà đầu tư cần phân biệt giữa Giá trị thị trường và Vốn hóa thị trường (Market Capitalization)?

Vốn hóa thị trường (Market Capitalization - Market Cap) gần như tương đương với giá trị thị trường, nhưng vẫn có những điểm khác biệt tinh tế:

Về phạm vi tính toán - Giá trị thị trường là thuật ngữ rộng hơn, có thể áp dụng cho nhiều loại tài sản, còn vốn hóa thị trường chỉ dành riêng cho các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán.

Về mục đích sử dụng - Giá trị thị trường dùng để đo lường giá trị chung của tài sản, còn vốn hóa thị trường thường dùng để phân loại quy mô công ty (Large Cap, Mid Cap, Small Cap).

Ví dụ, Apple Inc. cuối năm 2023 có vốn hóa thị trường khoảng 3.00 nghìn tỷ USD, phản ánh quy mô và sức mạnh của công ty này dựa trên giá cổ phiếu và số lượng cổ phiếu đang lưu hành.

Điểm khác biệt sâu hơn:

Phạm vi tính toán - Giá trị thị trường có thể áp dụng cho nhiều loại tài sản, còn vốn hóa thị trường chỉ dành cho các công ty niêm yết.

Chức năng - Giá trị thị trường dùng để đánh giá chung về giá trị của tài sản, còn vốn hóa thị trường giúp phân loại quy mô công ty, như Large Cap, Mid Cap, Small Cap.

Những hạn chế của giá trị thị trường mà nhà đầu tư cần lưu ý

Dù là công cụ hữu ích, nhưng giá trị thị trường cũng có những hạn chế nhất định:

Biến động mạnh của thị trường - Giá trị thị trường có thể thay đổi nhanh chóng do các hoạt động mua bán, biến động của thị trường. Các yếu tố này có thể liên quan đến nội bộ công ty hoặc các yếu tố bên ngoài như tình hình kinh tế toàn cầu, chính trị.

Không phản ánh toàn diện - Giá trị thị trường không thể hiện đầy đủ các yếu tố như chất lượng quản lý, lợi nhuận ròng, cấu trúc nợ, tiềm năng tăng trưởng trong tương lai. Nhà đầu tư cần phân tích thêm các dữ liệu khác.

Không định giá đầy đủ các công ty không niêm yết - Các doanh nghiệp không giao dịch trên thị trường chứng khoán không có giá trị thị trường rõ ràng, dù có thể có giá trị thực tế đáng kể.

Thị trường không ổn định - Đôi khi, giá trị thị trường có thể cao hơn hoặc thấp hơn giá trị thực của công ty do thị trường đang hưng phấn hoặc bi quan.

Vì vậy, nhà đầu tư thông thái nên kết hợp giá trị thị trường với các chỉ số khác như P/E, ROE, Debt-to-Equity để có cái nhìn toàn diện và chính xác hơn.

Tóm lại: Cách sử dụng giá trị thị trường trong quyết định đầu tư

Giá trị thị trường không chỉ là một con số thống kê đơn thuần, mà còn là công cụ phân tích quan trọng trong đầu tư, đặc biệt dành cho các nhà đầu tư dài hạn. Hiểu rõ về giá trị thị trường sẽ giúp bạn:

• Đánh giá quy mô và tầm ảnh hưởng của công ty để biết mình đang đầu tư vào doanh nghiệp lớn hay nhỏ.
• So sánh các công ty cùng ngành để chọn ra những doanh nghiệp tiềm năng nhất.
• Theo dõi sự biến động của giá trị để hiểu phản ứng của thị trường.
• Tránh quyết định dựa trên giá cổ phiếu đơn thuần, thay vào đó tập trung vào giá trị thực của doanh nghiệp.

Ngoài phân tích kỹ thuật, việc nghiên cứu và hiểu rõ giá trị thị trường sẽ giúp bạn trở thành nhà đầu tư có kiến thức vững vàng, tự tin hơn trong các quyết định của mình, hướng tới một chiến lược đầu tư có hệ thống và bền vững.