Tương lai của Platin: Triển vọng của một khoản đầu tư bị đánh giá thấp

Tương lai của thị trường platinum hứa hẹn mang lại cơ hội hấp dẫn cho các nhà đầu tư kiên nhẫn. Trong khi kim loại quý này lâu nay bị vàng che khuất, nhiều yếu tố cho thấy platinum có thể đóng vai trò quan trọng hơn trong dài hạn như một khoản đầu tư. Năm 2025 đã chứng minh điều này rõ ràng: sau một giai đoạn dài trì trệ, kim loại này bắt đầu tăng mạnh từ tháng 6, đẩy giá tăng hơn 100%.

Vị thế hiện tại của thị trường platinum và vàng

Để hiểu rõ về tương lai của platinum, cần xem xét tình hình thị trường hiện tại. Vào đầu tháng 2 năm 2026, vàng giao dịch quanh mức 4.850 USD mỗi ounce, trong khi platinum khoảng 2.045 USD. Như vậy, vàng đắt hơn khoảng 2.700 USD mỗi ounce – khoảng cách lịch sử lớn giữa hai kim loại quý này.

Phát triển dài hạn cho thấy bức tranh hấp dẫn: trong hơn mười năm, vàng tăng 331%, còn platinum tăng 132%. Tuy nhiên, so sánh theo năm (từ tháng 2 năm 2025 đến tháng 2 năm 2026), tỷ lệ này đã đảo chiều: platinum tăng khoảng 110%, trong khi vàng chỉ tăng 70%. Hiện tượng này giải thích bằng hiệu ứng spillover từ vàng: sau khi giá vàng tăng mạnh, các nhà đầu tư tìm kiếm các lựa chọn rẻ hơn trong phân khúc kim loại quý và đã chọn platinum.

Tỷ lệ platinum/vàng (giá của hai kim loại này) trong hơn một thập kỷ duy trì dưới 1, nghĩa là platinum luôn ở mức giá thấp hơn. Dù trong nửa cuối năm 2025 giá tăng mạnh, tỷ lệ này vẫn dưới 1 vào đầu năm 2026 – cho thấy platinum có thể đang bị định giá thấp về mặt cấu trúc.

Tại sao platinum có tương lai công nghiệp

Điểm khác biệt chính so với vàng là ứng dụng công nghiệp. Trong khi vàng chủ yếu là tài sản phòng chống lạm phát, platinum còn có giá trị bổ sung đáng kể cho nhiều ngành kinh tế. Đây chính là chìa khóa cho tương lai của platinum.

Thông thường, platinum chủ yếu được dùng trong ngành công nghiệp ô tô – khoảng 39% nhu cầu đến từ lĩnh vực này. Việc sử dụng trong bộ lọc khí diesel từng là động lực chính, nhưng ngành ô tô đang trải qua quá trình tái cấu trúc. Sự giảm nhu cầu diesel đã khiến giá platinum trong giai đoạn 2015 đến giữa 2025 khá yếu.

Tuy nhiên, danh mục ứng dụng của platinum đang mở rộng mạnh mẽ. Trong ngành công nghiệp (chiếm 26% nhu cầu), platinum được dùng trong sản xuất kính, hóa chất và phân bón. Trong lĩnh vực trang sức (28%), kim loại này được ưa chuộng vì vẻ đẹp vượt thời gian và độ bền cao. Đặc biệt, ứng dụng trong các công nghệ tương lai rất hứa hẹn:

• Nền kinh tế hydro: Hội đồng Đầu tư Platinum Thế giới (WPIC) dự báo nhu cầu platinum bổ sung từ 875.000 đến 900.000 ounce đến năm 2030 chỉ từ xe fuel cell và điện phân để sản xuất hydro xanh. Các công nghệ này được xem là chìa khóa để giảm phát thải ngành công nghiệp và vận tải.

• Công nghiệp 4.0 và điện phân: platinum cần cho các quá trình điện phân đặc biệt, thiết yếu để sản xuất hydro xanh.

Xu hướng nhu cầu dài hạn này về cơ bản phân biệt platinum với vàng và có thể định hình rõ ràng tương lai của kim loại này.

Khủng hoảng nguồn cung gặp phải nhu cầu tăng cao

Việc giá tăng hơn 200% trong năm 2025 xuất phát từ sự kết hợp hoàn hảo: thiếu hụt nguồn cung mang tính cấu trúc gặp phải nhu cầu ổn định hoặc tăng trong bất ngờ.

Phía cung ứng có những xu hướng đáng lo ngại: Nam Phi chiếm khoảng 70-80% sản lượng platinum toàn cầu, nhưng đang đối mặt với thiếu đầu tư, mất điện và thách thức vận hành. Sản lượng mỏ của Nam Phi năm 2025 giảm 5%, thấp nhất trong 5 năm. Năm 2025 là năm thứ ba liên tiếp thiếu hụt, với thiếu hụt ước tính 692.000 ounce.

Sự khan hiếm vật lý thể hiện rõ qua lãi suất cho thuê cao và backwardation trên thị trường London – những dấu hiệu điển hình của nguồn cung khan hiếm. Đồng thời, đầu tư vào các thỏi và tiền xu platinum trong năm 2025 tăng 47%, cùng với dòng chảy ETF đáng kể.

Biến động giá và cấu trúc thị trường

Độ biến động cực đoan của những tuần gần đây phản ánh đặc điểm chính của thị trường platinum: tính thanh khoản thấp. Với chỉ khoảng 73.500 hợp đồng mở trên NYMEX (tương đương khoảng 8,3 tỷ USD), thị trường platinum ít thanh khoản hơn nhiều so với vàng, với hơn 200 tỷ USD. Thanh khoản thấp làm tăng cả khả năng tăng và giảm giá mạnh.

Ngày 26 tháng 1 năm 2026, giá đạt đỉnh lịch sử mới 2.925 USD mỗi ounce, rồi giảm mạnh đến 35,7% xuống còn 1.882 USD chỉ trong sáu ngày giao dịch. Sau đó, giá phục hồi gần 20% trong một ngày. Những cực đoan này cho thấy cả cơ hội lẫn rủi ro khi đầu tư vào platinum.

Các kịch bản cho tương lai của platinum

Dự báo cho năm 2026 khá phân cực và phản ánh sự không chắc chắn:

• Heraeus Precious Metals dự đoán từ 1.300 đến 1.800 USD
• Bank of America Securities Global Research dự báo 2.450 USD
• Commerzbank dự kiến 1.800 USD

WPIC dự báo thị trường gần như cân bằng trong năm 2026 với tổng nhu cầu 7.385 kilounce và cung ứng 7.404 kilounce. Điều này trái ngược rõ rệt với các năm thiếu hụt 2023-2025. Tuy nhiên, WPIC cũng dự đoán rằng thâm hụt platinum sẽ quay trở lại ít nhất đến năm 2029 sau năm cân bằng này. Các tồn kho trên mặt đất có thể giảm đáng kể.

Một giả định quan trọng là dự báo giảm nhu cầu 6% trong năm 2026, đặc biệt là đầu tư (-52%), do WPIC kỳ vọng các căng thẳng thương mại sẽ giảm bớt. Nhu cầu đầu tư có thể bị ảnh hưởng bởi chốt lời khi giá tăng và giảm tồn kho CME. Đồng thời, nhu cầu thỏi và tiền xu dự kiến tăng 30-37%, thu hút các nhà đầu tư dài hạn.

Chiến lược đầu tư phù hợp các loại nhà đầu tư

Tương lai của platinum mang đến các cơ hội khác nhau tùy theo loại nhà đầu tư và mức độ chấp nhận rủi ro:

Đối với nhà giao dịch tích cực: Độ biến động cao hơn vàng hoặc bạc có thể tạo ra các cơ hội giao dịch hấp dẫn. Các công cụ như CFD hoặc hợp đồng tương lai cho phép linh hoạt trong vị thế. Chiến lược phổ biến là theo xu hướng với các đường trung bình động (10 và 30 ngày). Khi đường trung bình ngắn cắt lên dài → tín hiệu mua; cắt xuống → tín hiệu bán.

Khi giao dịch đòn bẩy, quản lý rủi ro chặt chẽ là bắt buộc. Thông thường, rủi ro mỗi lệnh không vượt quá 1-2% tổng vốn. Ví dụ: Với 10.000 EUR vốn, rủi ro tối đa 100 EUR mỗi lệnh, đòn bẩy 5x, stop-loss 2% dưới giá vào, thì vị thế tối đa khoảng 1.000 EUR.

Đối với nhà đầu tư bảo thủ: platinum có thể dùng để đa dạng hóa danh mục, vì nó có cơ chế cung cầu riêng và phần nào trái chiều với cổ phiếu. Điều này giúp cân bằng danh mục dài hạn hoặc làm công cụ phòng hộ. Các công cụ phù hợp gồm ETC/ETF platinum, platinum vật lý hoặc cổ phiếu platinum. Việc phân bổ tỷ lệ trong danh mục cần cá nhân hóa, và nên cân đối định kỳ.

Các yếu tố then chốt ảnh hưởng phát triển tiếp theo

Một số yếu tố sẽ định hình tương lai platinum trong những tháng tới:

• Chính sách tiền tệ của Fed: Các tín hiệu hawkish từ Chủ tịch Fed Lisa Cook và việc bổ nhiệm Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed tiếp theo cho thấy tốc độ giảm lãi suất chậm lại, ảnh hưởng đến lợi suất kim loại quý.

• Diễn biến USD: USD yếu thường hỗ trợ giá platinum, trong khi USD mạnh gây áp lực.

• Tình hình địa chính trị: Căng thẳng Mỹ-Iran, tranh chấp thương mại và thuế quan vẫn là các yếu tố ảnh hưởng chính.

• Rủi ro thay thế: Khi giá cao kéo dài, các nhà sản xuất bộ lọc khí ô tô có thể chuyển sang palladium.

• Thiếu hụt nguồn cung cấu trúc: Các hạn chế sản xuất kéo dài ở Nam Phi có thể hạn chế rủi ro giảm giá.

Các nhà đầu tư cũng cần theo dõi lãi suất cho thuê, vì đây là chỉ báo cho cơ chế thị trường và xu hướng giá trong tương lai.

Kết luận về tương lai của platinum

Platinum là một kịch bản đầu tư phức tạp với tiềm năng lớn nhưng cũng nhiều rủi ro. Thiết hụt nguồn cung cấu trúc kết hợp với nhu cầu ngày càng tăng trong các công nghệ tương lai như nền kinh tế hydro có thể hỗ trợ dài hạn. Nhiều nhà phân tích vẫn xem platinum, bất chấp đà tăng năm 2025, là bị định giá thấp về mặt cấu trúc.

Tuy nhiên, nhà đầu tư cần cảnh giác với độ biến động cực đoan. Thị trường platinum ít thanh khoản có thể gây ra các biến động giá nhanh theo chiều hướng tích cực hoặc tiêu cực. Chiến lược rõ ràng, quản lý rủi ro chặt chẽ và theo dõi thị trường định kỳ là điều không thể thiếu. Việc platinum có phải là sự thay thế tốt hơn vàng hay không cuối cùng còn phụ thuộc vào mục tiêu và khả năng chịu rủi ro của từng nhà đầu tư.