Thuế quan IEEPA của Trump bị tuyên là trái pháp luật, doanh nghiệp làm thế nào để hoàn thuế? “Trong tương lai cần cảnh giác hơn với các cuộc điều tra 232 và 301”

Theo báo cáo của Tân Hoa Xã, Nhà Trắng Mỹ xác nhận rằng sau khi Tòa án Tối cao ra phán quyết, các khoản thuế liên quan do chính phủ Mỹ thúc đẩy dựa trên các lệnh hành pháp trước đó và viện dẫn Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) sẽ không còn hiệu lực nữa.

Nói ngắn gọn, các khoản thuế do chính phủ Trump sử dụng quyền theo IEEPA để áp đặt gồm hai phần, đó là “thuế đối xứng” và thuế Fentanyl.

Trong khi Nhà Trắng xác nhận các khoản thuế này sẽ không còn hiệu lực, cũng đồng thời tuyên bố kích hoạt Điều khoản 122.

Vào ngày 20 tháng 2 theo giờ địa phương, Nhà Trắng Mỹ phát đi tuyên bố cho biết Tổng thống Trump đã ký một thông báo, tuyên bố áp dụng thuế nhập khẩu tạm thời. Trump viện dẫn quyền theo Điều 122 của Luật Thương mại năm 1974, điều khoản này cho phép tổng thống sử dụng các khoản phí bổ sung và hạn chế nhập khẩu đặc biệt để giải quyết các vấn đề thanh toán quốc tế căn bản.

Thông báo quy định áp dụng thuế nhập khẩu theo giá trị 10% đối với hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ, thời hạn 150 ngày.

Các bên hiện nay đang đối mặt với loại thuế nào? Vì đã bị tuyên là vi phạm pháp luật, chính phủ Trump trong tương lai sẽ hoàn thuế cho các doanh nghiệp nhập khẩu của Mỹ ra sao? Trong đó có liên quan đến doanh nghiệp Trung Quốc không? Trong năm “thẻ bài thuế” mà Trump nhắm tới, thẻ nào có mối đe dọa lớn hơn về sau?

Cộng sự của Văn phòng Luật Quảng Vấn Bắc Kinh, ông Quản Kiện, trong cuộc phỏng vấn với First Financial cho biết, dựa trên Luật Thuế quan của Mỹ và quy định hành chính của Cục Hải quan và Bảo vệ Biên giới (CBP), đối với các khoản thuế “bị thu trái phép hoặc sai lệch”, nhà nhập khẩu có thể xin hoàn thuế. Về nguyên tắc, việc hoàn thuế do Cục Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) phụ trách, nhà nhập khẩu Mỹ có thể nộp đơn xin hoàn thuế cho CBP.

“Về mặt thực tiễn, ngay cả khi chính phủ Mỹ không trì hoãn, khả năng nhà nhập khẩu nhanh chóng nhận được hoàn thuế gần như là không có.” Ông nhắc nhở.

Cùng với đó, từ các công cụ thuế mà chính phủ Trump hiện đang sử dụng, “Điều khoản 232, lấy danh nghĩa an ninh quốc gia, là một trong những công cụ được sử dụng nhiều nhất ngoài thuế đối xứng, phạm vi tác động rất rộng.” Quản Kiện nói với phóng viên, và so sánh, Điều khoản 301 có thể đe dọa lớn hơn đối với Trung Quốc.

Còn có những loại thuế nào nữa?

First Financial: Liệu việc kích hoạt Điều khoản 122 mà Nhà Trắng tuyên bố có thể được xem là “bản thay thế pháp lý tương đương” cho các “thuế đối xứng” dựa trên IEEPA trước đó không? Tòa án Tối cao Mỹ đã tuyên bố rằng IEEPA không có quyền áp thuế, vậy các khoản thuế Fentanyl và “thuế đối xứng” dựa trên luật này trước đó có hoàn toàn mất hiệu lực không?

Quản Kiện: Mục đích của phía Mỹ lần này là muốn dùng Điều khoản 122 để thay thế các “thuế đối xứng” và thuế Fentanyl đã bị Tòa án tối cao hủy bỏ, nhưng không nhất thiết đạt được hiệu quả tương đương: Dù sao trước khi bị hủy bỏ, các khoản thuế của Mỹ đối với các đối tác thương mại chính của họ cao hơn 10%, ví dụ như thuế Trung Quốc là 20% (gồm “thuế đối xứng” 10% + thuế Fentanyl 10%), các thuế đối với EU, Nhật Bản, Hàn Quốc đều lên tới 15%, nhiều nền kinh tế Đông Nam Á phổ biến khoảng 19-20%.

Tất nhiên, các biện pháp thuế mà nguyên đơn kiện trong giai đoạn sơ thẩm gồm có “thuế đối xứng” và thuế Fentanyl, do đó các khoản thuế dựa trên IEEPA, bao gồm thuế Fentanyl, hiện đã mất hiệu lực. Trong tuyên bố “chấm dứt một phần các biện pháp thuế” của Mỹ, các lệnh hành pháp 14193, 14194, 14195 chính là các biện pháp thuế trước đây dành cho Fentanyl.

First Financial: Về mặt thực tiễn pháp lý, chính phủ Trump sẽ thi hành “tốt bụng” phán quyết của Tòa án Tối cao đến mức nào? Có khả năng họ sẽ chơi trò “dài hơi”, hoặc liên tục thay đổi căn cứ ủy quyền để chống lại kiểm sát tư pháp không? Tòa án còn có các biện pháp kiểm soát mạnh mẽ nào khác không?

Quản Kiện: Từ tuyên bố của Nhà Trắng về việc “chấm dứt một phần các biện pháp thuế”, chính phủ Mỹ đã phần nào thực hiện nội dung phán quyết. Tuy nhiên, điều này phần lớn là do bị ép buộc thi hành, dù là việc ban hành ngay các lệnh hành pháp liên quan Điều 122, hay cố tình không rõ ràng về việc hoàn thuế, chính phủ Mỹ đều không thể gọi là “thi hành thiện chí”.

Cùng lúc, từ các lệnh hành pháp liên quan Điều 122, có thể thấy chính phủ Mỹ đang chơi trò “mèo vờn chuột”, liên tục thay đổi căn cứ ủy quyền để chống lại kiểm sát tư pháp, cho đến khi kiểm sát tư pháp không thể can thiệp nữa. Ví dụ, chính phủ Trump có thể lấy lý do an ninh quốc gia để áp thuế 232.

Cách các doanh nghiệp nhập khẩu hoàn thuế

First Financial: Hiện tại, công việc hoàn thuế trị giá tới 170 tỷ USD sẽ do bộ phận nào chủ trì giám sát? Có quay trở lại Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (CIT) để xử lý từng vụ, hay do CBP ban hành quy định hoàn thuế hành chính thống nhất?

Quản Kiện: Dựa trên Luật Thuế quan của Mỹ và quy định hành chính của Cục Hải quan và Bảo vệ Biên giới, đối với các khoản thuế “bị thu trái phép hoặc sai lệch”, nhà nhập khẩu có thể xin hoàn thuế.

Nếu CBP từ chối, người nộp đơn có thể khởi kiện hành chính tại CIT. Tôi hiểu rằng nhà nhập khẩu không cần phải qua CIT để xử lý từng vụ riêng lẻ nữa.

Cũng cần lưu ý, chính phủ Mỹ đã thừa nhận trong các vụ kiện rằng, nếu thuế bị tuyên là trái pháp luật, nhà nhập khẩu có thể được hoàn thuế (likely entitled to refunds). Để đối phó với tình hình hoàn thuế quy mô lớn này, khả năng cao CBP sẽ ban hành hướng dẫn hoặc quy định chung, trừ khi chính phủ Mỹ thực sự muốn trì hoãn.

Về mặt thực tiễn, ngay cả khi chính phủ Mỹ không trì hoãn, khả năng nhà nhập khẩu nhận được hoàn thuế nhanh chóng là rất thấp. Xem các phương pháp hoàn thuế khác của CBP (như hoàn thuế chống bán phá giá), đều cần nộp đơn, thẩm định, phê duyệt, rồi gửi séc qua hệ thống bưu chính của Mỹ, nhà nhập khẩu cầm séc đi ngân hàng đổi tiền, hiệu quả cực kỳ chậm. Không thể lấy tiền trong vòng 1-2 năm.

First Financial: Liệu việc hoàn thuế có liên quan đến doanh nghiệp Trung Quốc không? Nếu có, cần đối phó thế nào?

Quản Kiện: Lần này, việc hoàn thuế chủ yếu ảnh hưởng đến nhà nhập khẩu Mỹ, đối với các doanh nghiệp Trung Quốc thường không có ảnh hưởng. Chỉ có các nhà xuất khẩu Trung Quốc đăng ký làm nhà nhập khẩu (importer of records) tại Hải quan Mỹ, là pháp nhân hoặc cá nhân chịu trách nhiệm pháp lý về hàng hóa nhập khẩu (công ty), và làm thủ tục thông quan, nộp thuế theo tên mình mới có quyền xin hoàn thuế.