Hiểu về Coin DeFi: Giới thiệu thực tế dành cho người mới bắt đầu

Khi mọi người hỏi “đồng coin DeFi là gì,” họ thực sự đang hỏi về một trong những đổi mới mang tính cách mạng nhất trong lĩnh vực tiền điện tử. Đồng coin DeFi đại diện cho các tài sản kỹ thuật số vận hành các ứng dụng tài chính phi tập trung, cho phép người dùng giao dịch, cho vay và vay mượn mà không cần các trung gian truyền thống. Trong vài năm qua, lĩnh vực này đã bùng nổ hoạt động—từ chỉ 100.000 ví duy nhất tham gia DeFi vào tháng 1 năm 2020 đến 6,6 triệu ví vào tháng 1 năm 2023. Sự tăng trưởng nhanh chóng này cho thấy lý do tại sao việc hiểu rõ về đồng coin DeFi lại quan trọng đối với bất kỳ ai quan tâm đến tiền điện tử.

Tầm quan trọng của đồng coin DeFi càng rõ ràng hơn khi bạn nhìn vào các con số. Giữa năm 2021 và 2022, hoạt động trao đổi phi tập trung đạt tổng giá trị giao dịch 224 tỷ USD, sánh ngang với các nền tảng crypto tập trung. Nhiều giao thức DeFi đã ra mắt token quản trị và token tiện ích riêng trên các blockchain như Ethereum để tận dụng đà phát triển này và củng cố cộng đồng của họ. Dù bạn mới bắt đầu khám phá DeFi hay đang muốn xây dựng danh mục đầu tư crypto đa dạng, việc hiểu đồng coin DeFi là gì và cách chúng hoạt động là điều thiết yếu.

Nền tảng: Điều gì làm cho DeFi khác biệt?

Tài chính phi tập trung thể hiện một bước đi căn bản khỏi mô hình ngân hàng truyền thống. Về cốt lõi, DeFi sử dụng công nghệ blockchain để cung cấp dịch vụ tài chính mà không cần người dùng phải tin tưởng vào một tổ chức trung ương như ngân hàng hoặc công ty môi giới. Thay vì cung cấp thông tin cá nhân cho một công ty, người dùng tương tác trực tiếp với các hợp đồng thông minh—các chương trình tự thực thi tự động xử lý các giao dịch khi các điều kiện nhất định được đáp ứng.

Hãy xem một ví dụ đơn giản: nếu bạn muốn đổi Ethereum (ETH) lấy stablecoin USDC trên một sàn giao dịch phi tập trung, hợp đồng thông minh sẽ ngay lập tức phát hiện khoản gửi của bạn và tự động gửi số USDC tương ứng về ví của bạn. Hệ thống peer-to-peer này loại bỏ trung gian trong khi vẫn duy trì tính bảo mật nhờ công nghệ blockchain. Các ứng dụng chạy trên mạng phi tập trung này gọi là ứng dụng phi tập trung, hay dApps, và chúng là xương sống của hệ sinh thái DeFi.

Đồng coin DeFi vs. Token: Hiểu rõ sự khác biệt quan trọng

Một trong những điểm khác biệt quan trọng mà người mới cần nắm rõ là sự khác nhau giữa coin và token trong không gian DeFi. Mặc dù các thuật ngữ này thường được dùng thay thế cho nhau, nhưng chúng có chức năng khác nhau và liên quan đến các blockchain khác nhau.

Coin là đồng tiền mã hóa bản địa của một blockchain—nó là nền tảng cho hoạt động của mạng lưới đó. Ethereum (ETH) là coin của blockchain Ethereum, đóng vai trò là phương thức thanh toán chính thức. Mỗi lần bạn tương tác với một ứng dụng DeFi trên Ethereum, bạn trả phí giao dịch (gọi là phí gas) bằng ETH. Điều này khiến ETH trở thành thành phần quan trọng của các nền tảng DeFi dựa trên Ethereum như Uniswap, Aave, và Sushi, dù ETH không được tạo ra đặc biệt cho mục đích DeFi.

Token, ngược lại, là các tài sản kỹ thuật số được tạo ra trên các blockchain hiện có. Một token DeFi do một dự án DeFi cụ thể phát hành để bổ sung các chức năng đặc biệt cho hệ sinh thái của họ—thường là quyền bỏ phiếu hoặc cơ chế thưởng. Các token này thường được xếp loại là token tiện ích vì chúng cung cấp giá trị thực trong các ứng dụng DeFi tương ứng của chúng chứ không chỉ đơn thuần là các khoản đầu tư mang tính đầu cơ. Khi một giao thức DeFi phát hành token quản trị của mình, các chủ sở hữu có thể bỏ phiếu về cách nền tảng phát triển và thường nhận phần thưởng khi tham gia vào mạng lưới.

Đồng coin DeFi vận hành hệ sinh thái như thế nào: Ví dụ thực tế

Hiểu rõ đồng coin DeFi trở nên dễ dàng hơn khi xem xét các ví dụ thành công đã định hình ngành công nghiệp này.

Sushi (SUSHI) bắt nguồn như một đối thủ trực tiếp của Uniswap, sàn giao dịch phi tập trung hàng đầu thị trường. Các nhà phát triển của Sushi đã khéo léo điều chỉnh mã của Uniswap và đề xuất phần thưởng lớn bằng token SUSHI để thuyết phục người dùng chuyển sang nền tảng của họ. Ngoài vai trò như một cơ chế khuyến khích, token SUSHI còn cấp quyền bỏ phiếu cho chủ sở hữu về các quyết định quản trị của giao thức. Chức năng kép này—kết hợp phần thưởng và quyền quản trị—là lý do nhiều giao thức phát hành token riêng của mình.

Aave (AAVE) hoạt động như một nền tảng cho vay và vay mượn peer-to-peer, nơi người dùng gửi tiền điện tử để kiếm lãi trong khi người khác vay dựa trên tài sản thế chấp. Token AAVE cung cấp quyền quản trị tương tự các đồng coin DeFi khác, nhưng Aave còn giới thiệu một tính năng quản lý rủi ro sáng tạo: Mô-đun An toàn (Safety Module), nơi cộng đồng có thể gửi AAVE để nhận phần thưởng bổ sung. Tuy nhiên, giao thức có quyền cắt giảm tới 30% phần gửi của người dùng trong các tình huống khẩn cấp, thể hiện cách đồng coin DeFi có thể gắn kết lợi ích của người dùng với an toàn của nền tảng.

Lido DAO (LDO) tập trung đặc biệt vào giúp các nhà giao dịch kiếm lợi nhuận từ các loại tiền điện tử dựa trên cơ chế proof-of-stake như Ethereum. Cơ chế proof-of-stake hoạt động bằng cách các validator khóa tiền điện tử của họ (gọi là staking) để nhận phần thưởng. Lido đơn giản hóa quá trình này bằng cách tập hợp các khoản gửi của người dùng và phát hành Lido Staked Ethereum (StETH) như các giấy chứng nhận đại diện cho phần stake của từng người. Token quản trị LDO cho phép cộng đồng bỏ phiếu về các nâng cấp và cải tiến của giao thức, trở thành thành phần thiết yếu trong hoạt động của Lido.

Curve Finance (CRV) chuyên về giao dịch tiền điện tử ít biến động, tập trung vào stablecoin và wrapped token thay vì các altcoin đầu cơ. CRV là token quản trị, cho phép cộng đồng tham gia quyết định hướng phát triển và các tính năng mới của nền tảng.

Mỗi dự án này cho thấy rằng đồng coin DeFi còn vượt xa việc đầu cơ giá cả—chúng là các cơ chế quan trọng cho quản trị cộng đồng, phân phối phần thưởng và bảo vệ an ninh của giao thức.

Mua đồng coin DeFi như thế nào: Các bước thực tế cho nhà đầu tư mới

Bắt đầu với đồng coin DeFi không bắt buộc phải chỉ dùng các nền tảng phi tập trung. Nhiều sàn giao dịch tiền điện tử lớn cung cấp các đồng tiền liên quan đến DeFi cùng với các tài sản truyền thống.

Quy trình bắt đầu bằng việc nghiên cứu. Truy cập các trang web theo dõi giá crypto như CoinMarketCap hoặc CoinGecko và tìm đến phần Token DeFi, hoặc tìm kiếm mã ký hiệu của đồng coin DeFi bạn quan tâm. Các nền tảng này cung cấp thông tin toàn diện về vốn hóa thị trường, tokenomics, và các ứng dụng thực tế của dự án.

Sau khi xác định được đồng coin DeFi đáng để giao dịch, kiểm tra tab Sàn Giao Dịch (Exchanges) trên các trang này để xem các sàn tập trung và phi tập trung nào cung cấp đồng coin đó. Điều này giúp bạn có nhiều lựa chọn mua bán. Cuối cùng, chọn một sàn phù hợp để mở tài khoản, có thể là tạo hồ sơ mới hoặc kết nối ví tiền điện tử bên ngoài để bắt đầu giao dịch.

Bạn không bị giới hạn chỉ ở các sàn tập trung. Nhiều đồng coin DeFi còn có thể mua trực tiếp qua các sàn phi tập trung, ví DeFi chuyên dụng, hoặc các ứng dụng blockchain khác. Sự đa dạng này đảm bảo dù bạn thích phương thức giao dịch nào—tập trung hay phi tập trung—bạn vẫn có thể dễ dàng xây dựng danh mục đồng coin DeFi của mình.

Giao dịch nâng cao: Phái sinh và hợp đồng vĩnh viễn

Đối với các nhà giao dịch có kinh nghiệm muốn sử dụng các công cụ phức tạp hơn, các nền tảng như dYdX cung cấp hợp đồng vĩnh viễn phi tập trung trên nhiều đồng coin DeFi và altcoin. Các sản phẩm phái sinh này đi kèm các tính năng nâng cao như kiểm soát trượt giá (slippage) và đặt lệnh giới hạn chính xác, mang lại khả năng giao dịch chuyên nghiệp trong môi trường phi tập trung.

Những nhà giao dịch đủ điều kiện có thể truy cập hàng chục hợp đồng vĩnh viễn altcoin với phí thấp, khiến dYdX trở thành lựa chọn hấp dẫn cho những ai muốn giao dịch đồng coin DeFi và các loại tiền điện tử khác với các công cụ nâng cao và thực thi phi tập trung. Đây là bước tiến mới trong cách đồng coin DeFi có thể được sử dụng ngoài việc mua và giữ đơn thuần.

Vai trò ngày càng phát triển của đồng coin DeFi

Hiểu rõ đồng coin DeFi là gì có nghĩa là nhận thức chúng không chỉ là một loại tiền điện tử khác. Chúng đang định hình cách các dịch vụ tài chính hoạt động trong kỷ nguyên số, cung cấp các cơ chế quản trị giúp các giao thức phù hợp với lợi ích cộng đồng, các cấu trúc khuyến khích thu hút thanh khoản và sự tham gia, cùng các tính năng bảo vệ an toàn cho người dùng. Khi lĩnh vực DeFi tiếp tục trưởng thành, đồng coin DeFi sẽ vẫn là trung tâm trong hoạt động và sự phát triển của các giao thức này.

Dù bạn muốn tham gia vào một ứng dụng DeFi cụ thể, sở hữu quyền quản trị, hay đơn giản là mở rộng tiếp xúc với lĩnh vực đang phát triển nhanh này, việc làm quen với các đồng coin DeFi lớn là bước khởi đầu hợp lý cho hành trình tiền điện tử của bạn.