Chính sách tài khóa: Các quyết định của chính phủ ảnh hưởng như thế nào đến thị trường tài chính và khoản đầu tư của bạn?

Chính sách tài khóa của chính phủ có ảnh hưởng đáng kể đến các thị trường tài chính toàn cầu, bao gồm cả giá trị của các loại tài sản tiền điện tử. Chính sách tài khóa – điều chỉnh nền kinh tế thông qua thuế và chi tiêu của chính phủ – là một trong những công cụ mạnh mẽ nhất để các quốc gia thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, kiểm soát lạm phát và giảm tỷ lệ thất nghiệp. Nhưng chính xác thì hệ thống chính sách này hoạt động như thế nào trong các chính phủ và tại sao các nhà đầu tư lại cần quan tâm?

Bản chất của chính sách tài khóa: Thuế và chi tiêu chính phủ như người điều hướng nền kinh tế

Chính sách tài khóa liên quan đến tác động của thuế và chi tiêu của khu vực chính phủ đến nền kinh tế. Đây là chính sách mà trong đó các chính phủ quyết định phần nào của thu nhập quốc gia sẽ trở lại nền kinh tế qua thuế và chi tiêu công. Việc tăng hoặc giảm thuế, cũng như mở rộng hoặc cắt giảm chi tiêu chính phủ, giúp các cơ quan có thẩm quyền định hướng sự phát triển của nền kinh tế theo mong muốn.

Điểm khác biệt của chính sách tài khóa là nó tác động trực tiếp đến thu nhập quốc dân của các hộ gia đình và doanh nghiệp. Khi người dân và các tập đoàn có nhiều tiền hơn trong tay, họ sẽ sử dụng để mua hàng hóa, dịch vụ hoặc đầu tư. Việc chi tiêu nhiều hơn này tạo ra hiệu ứng vòng tròn – tăng cầu, tạo thêm việc làm, thúc đẩy hoạt động kinh tế.

Ba hướng chính của chính sách tài khóa

Chính sách tài khóa không chỉ là một chế độ duy nhất, mà gồm ba loại khác nhau, tùy thuộc vào tình hình kinh tế mà các chính phủ lựa chọn.

Chính sách tài khóa trung lập: Cân bằng và ổn định

Trong chính sách tài khóa trung lập, ngân sách của chính phủ được giữ cân đối – chi tiêu bằng với thu nhập. Loại chính sách này thường được áp dụng khi nền kinh tế hoạt động bình thường và đã đạt được mức tăng trưởng đủ.

Ví dụ, vào năm 2019, Đức đã thực hiện chính sách tài khóa trung lập, giữ ngân sách liên bang cân đối. Mục tiêu là đảm bảo sự phát triển bền vững của nền kinh tế mà không tạo ra nợ mới. Tưởng tượng một hộ gia đình có thu nhập đều đặn và lên kế hoạch chi tiêu hợp lý – đó chính là logic của chính sách tài khóa trung lập.

Chính sách tài khóa mở rộng: Thúc đẩy nền kinh tế

Chính sách tài khóa mở rộng liên quan đến việc tăng chi tiêu của chính phủ và giảm thuế. Thường được áp dụng trong thời kỳ suy thoái hoặc tỷ lệ thất nghiệp cao, nhằm bơm thêm tiền vào nền kinh tế.

Trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, chính phủ Mỹ đã thực hiện chính sách tài khóa mở rộng quy mô lớn. Các ưu đãi thuế và trợ cấp trực tiếp cho các hộ gia đình giúp người dân có nhiều tiền hơn trong tay. Kết quả là tiêu dùng tăng lên – người dân mua sắm nhiều hơn, các doanh nghiệp tuyển dụng nhiều hơn, nền kinh tế bắt đầu phục hồi. Chính sách này góp phần tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Chính sách tài khóa mở rộng hoạt động như một biện pháp kích thích nhanh nền kinh tế trong ngắn hạn, nhưng về dài hạn có thể mang lại hậu quả phức tạp hơn – như lạm phát hoặc gánh nặng nợ công tăng cao.

Chính sách tài khóa thắt chặt: Kiểm soát lạm phát

Trong chính sách tài khóa thắt chặt, chính phủ giảm chi tiêu và tăng thuế để ngăn chặn sự tăng trưởng quá mức của nền kinh tế và lạm phát.

Vào đầu những năm 1980, chính phủ Mỹ đã áp dụng chính sách thắt chặt để chống lại lạm phát. Thuế được tăng, chi tiêu công bị cắt giảm. Lượng tiền trong nền kinh tế giảm, cầu tiêu dùng giảm, giá cả ổn định trở lại. Nhược điểm là tỷ lệ thất nghiệp tạm thời tăng lên, nhưng đó là cái giá phải trả để kiểm soát giá cả.

Chính sách tài khóa và thị trường tiền điện tử: Mối liên hệ gián tiếp nhưng đáng kể

Dù các loại tiền điện tử được thiết kế để độc lập với hệ thống tài chính truyền thống, chúng không hoàn toàn miễn nhiễm với tác động của chính sách tài khóa. Các quyết định về thuế và chi tiêu của chính phủ thay đổi lượng tiền trong tay nhà đầu tư, từ đó ảnh hưởng đến cầu đối với các tài sản rủi ro, trong đó có tiền điện tử.

Chính sách tài khóa mở rộng và giá trị của tiền điện tử

Khi các chính phủ áp dụng ưu đãi thuế và tăng chi tiêu, người dân có nhiều tiền hơn trong tay. Một phần trong số này sẽ đổ vào các loại tiền điện tử. Trong đại dịch COVID-19, nhiều chính phủ đã phát tiền trực tiếp cho người dân. Nhiều người đã dùng khoản này để mua tiền điện tử – như bitcoin, ethereum và các altcoin khác. Sự bơm tiền này đã thúc đẩy giá trị của các loại tiền điện tử tăng mạnh.

Nói cách khác: nhiều tiền trong túi hộ gia đình = khả năng đầu tư vào tiền điện tử cao hơn = cầu tăng = giá cao hơn.

Chính sách tài khóa thắt chặt và giảm giá tiền điện tử

Ngược lại, khi thuế tăng và chi tiêu giảm, người dân có ít tiền hơn để đầu tư. Các khoản tiền mà trước đây có thể dành để bán các tài sản tiền điện tử sẽ được chuyển sang tiêu dùng hoặc chi cho các khoản chi tiêu thiết yếu. Cầu đối với tiền điện tử giảm, giá theo đó cũng giảm.

Vì vậy, mối liên hệ giữa thị trường tiền điện tử và chính sách tài khóa là rõ ràng: chính sách mở rộng thúc đẩy giá tiền điện tử, chính sách thắt chặt gây áp lực giảm giá.

Các gói kích thích của chính phủ: Cơ hội lớn hơn

Trong các cuộc khủng hoảng, nhiều quốc gia đã sử dụng các gói kích thích trực tiếp. Đây không phải là các hình thức thuế và chi tiêu thông thường, mà là chuyển tiền trực tiếp cho người dân. Trong đại dịch, Mỹ, châu Âu và các nền kinh tế khác đã gửi tiền trực tiếp. Một phần trong số này đã chảy vào thị trường tiền điện tử, góp phần vào bong bóng năm 2020-2021.

Ưu điểm và lợi ích của chính sách tài khóa

Ổn định và phát triển kinh tế

Chính sách tài khóa giúp ổn định nền kinh tế, đặc biệt trong thời kỳ suy thoái. Chính sách mở rộng giúp giảm thất nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng, trong khi chính sách thắt chặt kiểm soát lạm phát.

Dịch vụ công và hạ tầng

Thông qua thuế, chính phủ có thể tài trợ các hạ tầng và dịch vụ công thiết yếu. Ví dụ, Thụy Điển đầu tư mạnh vào y tế và giáo dục, sử dụng hệ thống thuế tiến bộ. Trung Quốc đầu tư vào sáng kiến “Vành đai và Con đường” (Belt and Road Initiative), nâng cao cơ sở hạ tầng vận tải và thúc đẩy thương mại khu vực.

Chia sẻ của cải

Chính sách tài khóa giúp các chính phủ giảm bất bình đẳng về thu nhập và của cải. Thông qua thuế cao hơn đối với người có thu nhập cao, nhà nước có thể tài trợ các khoản trợ cấp cho người thu nhập thấp hơn.

Hạn chế và thách thức của chính sách tài khóa

Dù là công cụ mạnh mẽ, chính sách tài khóa cũng có giới hạn. Chi tiêu tăng sẽ dẫn đến nợ công tăng lên – chính sách mở rộng có thể dẫn đến tích tụ nợ trong dài hạn. Ngoài ra, tác động của chính sách có thể mất thời gian để thể hiện rõ ràng, không phải là phản ứng tức thì.

Tóm lại: Tại sao chính sách tài khóa lại quan trọng đối với nhà đầu tư

Chính sách tài khóa là hệ thống các quyết định của chính phủ ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền của người dân và doanh nghiệp. Các lựa chọn về thuế và chi tiêu của chính phủ ảnh hưởng đến các thị trường tài chính, trong đó có thị trường tiền điện tử. Chính sách mở rộng thúc đẩy tiêu dùng và đầu tư, trong đó có tiền điện tử. Chính sách thắt chặt hạn chế chi tiêu và có thể gây áp lực giảm giá các tài sản rủi ro.

Các nhà đầu tư theo dõi chính sách kinh tế và các quyết định ngân sách của chính phủ có thể dự đoán tốt hơn xu hướng thị trường tài chính và đưa ra các quyết định đầu tư sáng suốt. Chính sách tài khóa không chỉ là lý thuyết trong sách vở – đó là lực lượng thực tế định hình lợi nhuận của các khoản đầu tư.