Sau sự sụp đổ của NFT: đầu cơ đã chết, có nên thiết lập các công cụ?

Tác giả gốc: Sanqing, Foresight News

Ngày 5 tháng 1, hội nghị nhà phát triển NFT Paris dự kiến tổ chức vào tháng 2 bất ngờ tuyên bố hủy bỏ. Trước đây, bên bờ sông Seine nơi từng tổ chức tiệc đêm suốt đêm, giờ chỉ còn lại những dòng tweet chính thức lạnh lẽo: “Thị trường sụp đổ gây tổn thất lớn cho chúng tôi, dù đã thực hiện cắt giảm chi phí mạnh mẽ, chúng tôi vẫn không thể duy trì nổi.”

Năm năm trước, tác phẩm nghệ thuật số Beeple 《Everydays: The First 5000 Days》 đã bán đấu giá tại nhà đấu giá Christie’s với giá trị lên tới 69,3 triệu USD. Sau đó, từ CryptoPunks với giá trị hàng chục triệu USD đến vô số bộ sưu tập kỹ thuật số được các tổ chức chính thống bảo chứng, đó là thời kỳ hoàng kim của NFT.

Từ một vụ bán đấu giá kỷ lục đi vào lịch sử, đến một hội nghị ngành bị hủy bỏ, NFT đã trải qua trọn vẹn chu kỳ từ cơn sốt đến sự thanh lý trong vòng năm năm.

Ảnh - NFT Everydays: The First 5000 Days

Cân bằng cung cầu thị trường NFT

Nguồn cung bùng nổ. Theo dữ liệu CryptoSlam, vào năm 2025, lượng cung tăng 35% so với 2024, từ 1 tỷ lên 1,35 tỷ. Trong bốn năm qua, tổng số NFT đã tăng từ 38 triệu lên 1,34 tỷ, tăng khoảng 3.400%.

Doanh số bán hàng giảm sút. Dữ liệu CryptoSlam cho thấy, tổng doanh thu NFT năm 2025 khoảng 5,63 tỷ USD, giảm 37% so với 8,9 tỷ USD của năm 2024. Theo CoinGecko, vốn hóa thị trường NFT từ đỉnh khoảng 17 tỷ USD vào tháng 4 năm 2022 đã giảm xuống còn khoảng 2,4 tỷ USD vào cuối năm 2025, giảm khoảng 86%. Chỉ riêng năm 2025, vốn hóa thị trường NFT đã giảm từ khoảng 9,2 tỷ USD tháng 1 xuống còn cuối năm, giảm 68% trong năm.

Thanh khoản bị loãng. Khi ngưỡng đúc NFT giảm xuống, thị trường chuyển sang mô hình “giao dịch tần suất cao giá thấp”. Dữ liệu CryptoSlam cho thấy, giá trung bình đã giảm từ 124 USD năm 2024 xuống còn 96 USD vào cuối năm 2025. So với mức hơn 400 USD trung bình trong thời kỳ bong bóng 2021-2022, đã giảm đi ba phần tư.

Ảnh nguồn: CryptoSlam

Ngay cả các dự án NFT hàng đầu và blue-chip cũng không thoát khỏi số phận. Ví dụ, CryptoPunks đã giảm giá sàn xuống còn khoảng 30 ETH, giảm 78% so với đỉnh 125 ETH năm 2021; Bored Ape Yacht Club (BAYC) giảm 83% từ khoảng 30 ETH xuống còn khoảng 5 ETH; Azuki giảm 93% từ khoảng 12 ETH xuống còn 0,8 ETH.

Sự “chạy trốn” tập thể và tiến hóa của các nền tảng

Các động thái của các nhà lãnh đạo ngành báo hiệu kết thúc của chu kỳ này.

OpenSea, từng đứng đầu thị trường NFT, doanh thu từ 50 triệu đến 120 triệu USD mỗi tháng trong thời kỳ vàng son, nay giảm xuống chưa đến một triệu USD.

Vì vậy, OpenSea tuyên bố chuyển đổi, từ một “thị trường NFT” đơn thuần thành trung tâm giao dịch chuỗi mở “Giao dịch mọi thứ” (Trade Everything), bao gồm cả vật phẩm vật lý và token kỹ thuật số, đồng thời xác nhận sẽ phát hành token.

Blur, dự án từng đạt đỉnh ngay từ khi ra mắt, hiện TVL liên tục xuống thấp, giá token cũng giảm 99% so với đỉnh.

Còn Magic Eden của chuỗi Solana, sau một năm vận hành và phát hành token, do ảnh hưởng của thị trường NFT và kỳ vọng giảm giá, khối lượng giao dịch bắt đầu co lại, giá token cũng giảm hơn 98% so với đỉnh.

Thậm chí những dự án không bắt kịp xu hướng thời đại như sàn giao dịch NFT lâu đời X2Y2 đã bị loại bỏ, ngừng hoạt động hoàn toàn, đội ngũ chuyển hướng sang lĩnh vực AI.

Từ “Token” sang “Thương hiệu”

Trong bối cảnh thị trường ảm đạm, Pudgy Penguins đã thành công vượt qua xu hướng, trở thành trường hợp đặc biệt trong ngành. Thành công của họ không dựa vào các đổi mới phức tạp về công nghệ token hay các vụ đầu cơ ngắn hạn, mà là chuyển đổi IP số thành hàng tiêu dùng thực tế, xây dựng dần một hệ sinh thái thương hiệu bền vững vượt qua Web3 và bán lẻ truyền thống.

Thông qua mô hình doanh thu kép do CEO Luca Netz đề xuất, Pudgy Penguins kết hợp sâu sắc quyền sở hữu trí tuệ (IP) với hàng hóa vật lý. Đồ chơi thực tế của họ đã có mặt tại hơn 10.000 điểm bán lẻ toàn cầu, bao gồm Walmart, Target và Walgreens. Theo AInvest, chuyển đổi này mang lại khoảng 50 triệu USD doanh thu hàng năm, giúp giảm thiểu tác động của sự sụt giảm chung của thị trường tiền mã hóa.

Ảnh - Kệ đồ chơi Pudgy Penguins tại Walmart Mỹ

Trong mùa Giáng sinh 2025, Pudgy Penguins đã chi khoảng 500.000 USD để chiếu hình ảnh hoạt hình khổng lồ trên Sphere (hình cầu) nổi tiếng ở Las Vegas.

Ảnh - Hình ảnh Pudgy Penguins trên Sphere

Chiến dịch này hướng tới hàng triệu khách du lịch, tránh dùng thuật ngữ liên quan đến tiền mã hóa hay NFT, chỉ đơn thuần giới thiệu hình ảnh thân thiện với gia đình, qua đó tạo hiệu ứng ngược thúc đẩy thanh khoản thị trường thứ cấp. Trong 14 ngày qua, giá sàn NFT tăng 25%, khối lượng giao dịch tăng khoảng 33%.

Ý tưởng chuyển từ đầu cơ sang vận hành văn hóa này dường như đang trở thành thống nhất trong ngành. Tháng 5 năm ngoái, Yuga Labs, nhà phát hành BAYC, đã chuyển quyền sở hữu IP của dự án CryptoPunks cho tổ chức phi lợi nhuận Infinite Node Foundation, nhằm tách rời khỏi đặc tính đầu cơ biến động giá, hướng tới bảo vệ nghệ thuật lâu dài và vận hành văn hóa.

Thực thể vật lý và chức năng trở lại

Ngoài việc thương hiệu hóa IP, NFT đang trở thành công cụ nền tảng kết nối tài sản thực (RWA).

Giao dịch thẻ bài vật lý. Nền tảng Courtyard.io đang thay đổi cách chơi. Họ lưu trữ thẻ Pokémon thật trong kho bảo hiểm đã được chứng nhận và token hóa thành NFT. Trong 30 ngày cuối năm 2025, nền tảng này đã xử lý hơn 230.000 giao dịch, tạo ra khoảng 12,7 triệu USD doanh thu, chứng minh nhu cầu mạnh mẽ của thị trường đối với các tài sản hỗ trợ thanh khoản cao này.

Vé chức năng. FIFA cũng tham gia vào xu hướng này, trong việc bán vé World Cup 2026, họ giới thiệu NFT “quyền ưu tiên mua” (Priority Purchase Rights). Những NFT này không nhằm mục đích đầu cơ, mà là công cụ xác thực, ngăn chặn các hoạt động bán lại giá cao và gian lận giá trên thị trường thứ cấp.

NFT đã chết đi những gì, còn lại những gì

NFT không hoàn toàn “tắt lịm”, nhưng nó đã từng chết một lần.

Chết đi là do ảo tưởng coi NFT như một loại tài sản tài chính có thể thoát ly giá trị thực, chỉ dựa vào câu chuyện để đúc và giao dịch không ngừng. Trước thực tế cung cấp vô hạn, cầu hạn chế, con đường này đã không thể duy trì.

Còn lại là NFT như một “tầng chứng nhận”. Nó không còn yêu cầu tạo ra giá trị riêng biệt nữa, mà được tích hợp vào các thương hiệu IP, tài sản vật lý, các kịch bản chức năng, đảm nhận vai trò xác nhận quyền sở hữu, luân chuyển, tham gia và xác thực.

Từ kệ đồ chơi Pudgy Penguins, đến luân chuyển trên chuỗi của thẻ vật lý, rồi đến cơ chế chống bán phá giá vé World Cup, NFT đang rút lui khỏi sân khấu đầu cơ, trở về đúng vai trò của nó như một công cụ.

Đối với thị trường đầu cơ NFT, đây chắc chắn là một mùa đông. Nhưng đối với chính NFT, đây có vẻ như là một sự tái sinh sau khi đã bỏ đi vẻ hào nhoáng.