Ai là người có thể vượt qua những chu kỳ tăng giảm của thị trường?

Rốt cuộc những người như thế nào mới có thể vượt qua những chu kỳ bò và gấu?

Trong những trải nghiệm của các bạn khi vượt qua những chu kỳ bò và gấu, những người cuối cùng “sống sót” — những người thực sự tồn tại — đặc điểm cốt lõi nhất của họ là gì?

Sau khi đọc bài viết của picklecat, câu hỏi ẩn sâu trong lòng tôi đã có câu trả lời rõ ràng.

1. Ảo tưởng vĩnh cửu mang tên “Lần này khác biệt” “Lần này khác biệt!” — những người sống sót năm 2013 khi mua vào đồng Bitcoin đầu tiên đã từng nghe câu này; đến đỉnh cao của thị trường bò năm 2021, câu này lại vang vọng trong tai họ; cho đến ngày nay, câu này vẫn như một bóng ma thì thầm bên tai, như thể người quen cũ trở về. Điều khác biệt là, người nói câu này đã thay đổi qua từng đợt.

Nhớ lại lần đầu tôi chơi meme, trong đầu tôi cũng chỉ nghĩ thế này — “Lần này khác biệt!”.

Lúc đó tôi vừa chuyển từ thị trường A lớn sang Crypto, mang theo niềm tin “hàng hóa không sợ bị kẹp, càng giảm càng mua”, đổi nhiều tiền thành SOL, rồi như rắc vừng, ném vài chục, vài trăm SOL vào các pool tên gọi kỳ quặc.

Lúc đó tôi chỉ nghĩ “đồng coin này chỉ 0.00001 USD, tăng lên 0.0001 là gấp mười lần”, phép tính đơn giản thay thế cho suy nghĩ phức tạp.

Trong ví của tôi đến nay vẫn còn lưu lại những cái tên lộn xộn đó, và chính sự tồn tại của chúng khiến tôi cảm thấy buồn cười. Chu kỳ sống của chúng không đo bằng ngày hay tháng, mà chỉ tính bằng phút hoặc giờ.

Chỉ đến một thời điểm nhất định, các dự án đó không còn cập nhật nữa, nhóm chat “ước mơ chung”, “cùng nhau build” nhanh chóng biến thành những lời chỉ trích lẫn nhau và tiếng kêu than “khi nào kéo giá”.

Đó là lần đầu tôi thực sự cảm nhận được rằng trong Crypto, “về 0” không phải là một phép ẩn dụ phóng đại, mà là thực tế vật lý xảy ra hàng ngày trong vô số ví.

2. Phí học đắt nhất: Những ảo tưởng về “tin nội bộ” Bài học cay đắng hơn đến từ chính vòng tròn tôi tin tưởng nhất. Khi tôi bắt đầu thua lỗ trong trading meme và bắt đầu nghi ngờ cuộc đời, một người bạn thân thiết tìm đến tôi, “Lần này thật sự khác biệt,” anh ấy nói bí ẩn, “Tôi quen người trong dự án, tháng tới sẽ lên sàn lớn, giá nội bộ, đảm bảo lời.”

Bạn đoán xem kết quả? Tôi đã bỏ tiền vào, nhưng dự án đó chưa bao giờ ra mắt, còn người bạn đó thì nói rằng anh ấy cũng bị lừa. Số tiền đó trở thành bài học đắt giá nhất trong sự nghiệp crypto của tôi (tính đến thời điểm này) — nó hoàn toàn dập tắt mọi ảo tưởng về “tin nội bộ”.

3. “Tinh thần” của người sống sót: tỉnh thức sau đau thương Những năm qua, tôi như khai quật khảo cổ những sai lầm của chính mình và những người bạn đã biến mất, dần dần nhận ra những người có thể vượt qua các chu kỳ bò và gấu, họ đều toát ra một “tố chất” chung.

Không phải là may mắn, mà là một tính cách phức tạp, pha trộn giữa đau thương và tỉnh thức.

Trước tiên, họ có sự kính trọng bản năng đối với số liệu, có cảm nhận rõ ràng về quy mô.

Khi tôi vứt SOL lung tung, những người sống sót đang tính toán giá trị pha loãng hoàn toàn, xem xét phân phối vị thế trên chain, hỏi “nếu tất cả mọi người bán ra, cần bao nhiêu vốn để giữ giá?”

Họ không chỉ nhìn giá, mà còn nhìn vào vốn hóa thị trường; không chỉ nhìn vào mức tăng, mà còn xem xét độ sâu thanh khoản. Họ biết rằng, một đồng coin có vốn hóa 1 tỷ USD tăng gấp 10 lần, so với đồng có vốn hóa 100 triệu USD tăng gấp 10 lần, thì độ khó để đạt được mức đó cao hơn rất nhiều.

Thứ hai, họ có khả năng phân biệt “đồng thuận” và “kể chuyện” như phân biệt phẫu thuật trên bàn mổ.

Khi tôi bị “mặt trăng”, “bầu trời sao” làm cảm xúc cuồng nhiệt, họ đang quan sát: người ta có thực sự đang sử dụng giao thức này không, hay chỉ đang làm trò? Khi các động lực thúc đẩy giảm đi, còn lại bao nhiêu người vẫn kiên trì?

Họ dùng “5 câu hỏi của Picklecat” để thẩm vấn từng dự án hot: Có người ngoài vòng? Có thể thử nghiệm giảm kích thích không? Có hình thành thói quen hàng ngày chưa? Người dùng có sẵn lòng chấp nhận tạm thời thiếu sót để đổi lấy ưu điểm không? Có ai sẵn lòng “đốt tiền bằng tình yêu” không?

Thứ ba, họ hiểu rõ về “niềm tin” một cách lạnh lùng như một tảng băng.

Sau vụ lừa đảo của “người bạn thân”, tôi mới hiểu rằng trong crypto, niềm tin phải dựa trên hành vi có thể xác minh trên chuỗi và danh tiếng lâu dài, chứ không phải là “tôi chỉ nói cho bạn biết”.

Thứ tư, họ có một hệ thống hành vi “phản chính mình”.

Đây là điểm cốt lõi nhất. Họ hiểu rõ điểm yếu cảm xúc của mình — sợ hãi, tham lam, FOMO, hành động trả đũa — và khi thị trường bình ổn, họ đã chuẩn bị sẵn lộ trình hành động cho những lúc mất kiểm soát cảm xúc.

“Nếu giảm 30%, tôi giảm 25% lượng vốn, chứ không bổ sung thêm.” “Mọi quyết định mua vào đều phải chờ 24 giờ để làm nguội cảm xúc.” “Mất hơn 2% tổng vốn trong một lần, hôm nay dừng hết mọi giao dịch.”

Những quy tắc này không chỉ là lời dạy trên giấy, mà đã khắc sâu vào phản xạ giao dịch của họ như một phần trong cơ thể.

Niềm tin của họ, xây trên cát, nhưng lại vững như đá.

Nghe có vẻ mâu thuẫn, nhưng chính là điểm then chốt. Niềm tin vào một token hoặc giao thức của họ dựa trên nhận thức rõ khả năng thất bại của nó. Họ chấp nhận không chắc chắn, vì vậy sự kiên trì của họ không phải là trung thành mù quáng, mà là thái độ của người trưởng thành: “Tôi sẵn sàng đặt cược vào khả năng này và chấp nhận mọi hậu quả.”

Niềm tin của họ có thể bình tĩnh trình bày phản đối, chứ không cuồng nhiệt tiêu diệt ý kiến trái chiều.

Thị trường crypto là bộ lọc “nhân tính” hiệu quả nhất trên hành tinh này. Nó không chọn lọc người thông minh nhất, mà chọn lọc người kiên trì nhất; không chọn lọc người kiếm tiền giỏi nhất, mà chọn lọc người hiểu rõ cách không bị thua lỗ.

Tôi cũng rất muốn hỏi các bạn, trong những trải nghiệm vượt qua chu kỳ bò gấu của mình, các bạn nhận thấy đặc điểm cốt lõi của những người “sống sót” là gì?

Là sự bình tĩnh tuyệt đối? Là khả năng tránh rủi ro? Là máy học? Là kiên nhẫn cô đơn? Hay là sự quyết đoán?

Ngoài ra, nếu bạn đọc đến đây, trong lòng bạn hiện lên hình ảnh của một người bạn phù hợp với những đặc điểm này, hãy chia sẻ bài viết này cho họ, kèm theo câu: “Tôi nghĩ bạn chính là người như vậy.”

Bởi trong lĩnh vực này, vốn dĩ phần lớn người trở thành nhiên liệu, việc nhận diện và tiếp cận những người có thể tồn tại lâu dài chính là một trong những trí tuệ sinh tồn quan trọng nhất.