Tiền tệ địa phương chiếm ưu thế trong thương mại năng lượng giữa BRICS

Thương mại năng lượng quốc tế đang trải qua một sự thay đổi cấu trúc đáng kể trong năm 2025 và 2026. Các quốc gia BRICS đang thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang thanh toán bằng tiền tệ địa phương, một động thái phản ánh cả cơ hội kinh tế lẫn thực tế địa chính trị mới nổi. Mặc dù đồng đô la Mỹ vẫn giữ vị trí thống trị trên các thị trường toàn cầu, việc ngày càng tăng sử dụng các đồng tiền địa phương đang định hình lại bối cảnh thương mại song phương về dầu mỏ và khí đốt.

Một sự chuyển đổi do các nền kinh tế lớn dẫn dắt

Trung Quốc, Ấn Độ và Nga đứng đầu trong phong trào thoát khỏi đồng đô la. Dữ liệu cho thấy khoảng 20% các giao dịch dầu mỏ hiện nay được thanh toán bằng tiền tệ địa phương, một con số phản ánh trọng lượng kết hợp của các quốc gia này trong thương mại năng lượng toàn cầu. Trung Quốc đã mở rộng đáng kể việc sử dụng petro-yuan (nhân dân tệ), trong khi Nga đã củng cố các khoản thanh toán bằng rúp và Ấn Độ đã thúc đẩy việc sử dụng rupee trong các giao dịch với các đối tác thương mại khu vực. Những sáng kiến này không chỉ đơn thuần là các hoạt động tài chính: chúng là biểu hiện của một chiến lược phối hợp nhằm giảm phụ thuộc vào hệ thống tiền tệ của Mỹ.

Châu Âu, dù với mức độ ít hơn, cũng tham gia vào quá trình chuyển đổi này, nhận thức rõ lợi ích về mặt vận hành và chính trị của việc thanh toán bằng các đồng tiền địa phương của chính mình. Mô hình này không chỉ mang tính kinh tế mà còn phản ánh các căng thẳng địa chính trị rộng lớn hơn nhằm đa dạng hóa các cơ chế thanh toán quốc tế.

Ảnh hưởng đến tương lai của petrodollar

Mặc dù petrodollar vẫn giữ vị thế không thể phủ nhận, việc duy trì khối lượng lớn thương mại năng lượng được thanh toán bằng các đồng tiền địa phương có thể dần làm suy yếu ưu thế của nó. Các thay đổi địa chính trị hiện tại đã thúc đẩy quá trình này nhanh hơn, cho phép các nền tảng thanh toán thay thế trở nên đáng tin cậy và được chấp nhận rộng rãi hơn.

Thách thức đối với hệ thống tài chính toàn cầu không phải là một sự đứt gãy ngay lập tức, mà là một quá trình phân mảnh chậm nhưng liên tục. Các đồng tiền địa phương, được hỗ trợ bởi các nền kinh tế có trọng lượng trong thương mại năng lượng, là một lựa chọn khả thi mà các tổ chức tài chính quốc tế không thể bỏ qua. Khi bước vào năm 2026, mô hình này có thể sẽ ngày càng trở nên rõ ràng hơn, củng cố một cân bằng mới trên các thị trường năng lượng toàn cầu.