Lệnh taker và maker: cách lựa chọn chiến lược ảnh hưởng đến phí và kết quả giao dịch

Trong giao dịch tiền điện tử, phong cách thực hiện lệnh trực tiếp ảnh hưởng trực tiếp đến khoản phí phải trả và lợi nhuận cuối cùng. Lệnh taker và lệnh maker là hai phương pháp tiếp cận thị trường hoàn toàn khác nhau, mỗi phương pháp đều có ưu điểm và chi phí riêng. Hiểu rõ sự khác biệt giữa taker và maker là chìa khóa để tối ưu hóa chiến lược giao dịch.

Lệnh taker: khi tính cấp bách quan trọng hơn tiết kiệm

Lệnh taker được thực hiện ngay lập tức theo giá thị trường hiện tại. Nhà giao dịch sử dụng chiến lược taker không thêm thanh khoản vào sổ lệnh, mà “lấy” thanh khoản đã có sẵn, phù hợp với các lệnh mà các nhà giao dịch khác đã đặt trước đó.

Phương pháp này đảm bảo tốc độ thực thi tối đa — vị thế có thể mở hoặc đóng gần như ngay lập tức. Điều này làm cho lệnh taker hấp dẫn trong các trường hợp:

• Cần nhanh chóng mở vị thế trước dự đoán biến động của thị trường
• Đóng vị thế gấp khi tình hình diễn biến không thuận lợi
• Giao dịch các tài sản biến động mạnh, nơi mỗi giây đều có ý nghĩa

Tuy nhiên, sự tiện lợi đi kèm với một mức phí cao hơn: lệnh taker thường bị tính phí cao hơn trung bình 0,05-0,06% trên khối lượng giao dịch.

Lệnh maker: cung cấp thanh khoản kèm phần thưởng

Lệnh maker được đặt trong sổ lệnh và giữ nguyên cho đến khi được khớp. Nhà giao dịch đóng vai trò maker thêm thanh khoản vào thị trường, làm giảm spread giữa giá mua và bán.

Để được thưởng vì cung cấp thanh khoản, maker thường trả phí thấp hơn, khoảng 0,01-0,02%. Điều này đòi hỏi kiên nhẫn — lệnh có thể nằm chờ một thời gian để khớp với lệnh taker.

Chiến lược maker phù hợp với:

• Giao dịch dài hạn, nơi độ trễ thực thi nhỏ không quá quan trọng
• Tiết kiệm phí giao dịch
• Tối đa hóa lợi nhuận bằng cách giảm thiểu chi phí
• Giao dịch với khối lượng lớn, nơi mỗi phần trăm phí đều quan trọng

So sánh chi phí: bảng phí điển hình

Hậu quả thực tế: cách lựa chọn ảnh hưởng đến lợi nhuận cuối cùng

Xem xét ví dụ cụ thể với cặp BTCUSDT:

Thông số vị thế:

• Khối lượng: 2 BTC
• Giá vào: 60.000 USDT
• Giá thoát: 61.000 USDT
• Hướng: Long (mua)

Tình huống A: Nhà giao dịch dùng lệnh maker

Mở vị thế: 2 × 60.000 × 0,01% = 12 USDT
Đóng vị thế: 2 × 61.000 × 0,01% = 12,2 USDT
Tổng phí: 24,2 USDT

Tính lợi nhuận:

• Lợi nhuận trước phí: 2 × (61.000 – 60.000) = 2.000 USDT
• Lợi nhuận ròng: 2.000 – 24,2 = 1.975,8 USDT

Tình huống B: Nhà giao dịch dùng lệnh taker

Mở vị thế: 2 × 60.000 × 0,06% = 72 USDT
Đóng vị thế: 2 × 61.000 × 0,06% = 73,2 USDT
Tổng phí: 145,2 USDT

Tính lợi nhuận:

• Lợi nhuận trước phí: 2 × (61.000 – 60.000) = 2.000 USDT
• Lợi nhuận ròng: 2.000 – 145,2 = 1.854,8 USDT

Kết quả: chênh lệch 121 USDT (mất 6,1% lợi nhuận)

Trong ví dụ này, rõ ràng việc chọn taker thay vì maker khiến nhà giao dịch thiệt hại hơn 100 đô la cho cùng một giao dịch. Trong một năm giao dịch tích cực, chênh lệch này có thể lên đến hàng nghìn đô la.

Cách chọn chiến lược tối ưu

Việc lựa chọn giữa maker và taker phụ thuộc vào:

Điều kiện thị trường:

• Thị trường biến động cao → taker (tính cấp bách quan trọng hơn phí)
• Thị trường ổn định → maker (có thời gian chờ đợi)

Phong cách giao dịch của bạn:

• Scalping và giao dịch ngắn hạn → taker là bắt buộc
• Swing trading và giao dịch dài hạn → maker phù hợp hơn

Vốn đầu tư:

• Khối lượng lớn → maker (tiết kiệm phí đáng kể)
• Khối lượng nhỏ → linh hoạt với taker có thể tiện lợi hơn

Các khuyến nghị thực tế để thực hiện lệnh maker

Nếu bạn muốn giảm thiểu phí bằng cách sử dụng chiến lược maker, hãy làm theo các bước sau:

1. Đặt lệnh giới hạn ở mức giá thuận lợi, không theo giá thị trường hiện tại
2. Chú ý đến độ sâu của sổ lệnh — đặt lệnh tại khu vực có hoạt động đủ lớn
3. Sử dụng lệnh thụ động (Post-Only) nếu có trên nền tảng của bạn — để tránh thực thi không mong muốn theo giá taker
4. Đối với mua vào (long): đặt giá thấp hơn giá chào bán tốt nhất
   Đối với bán ra (short): đặt giá cao hơn giá mua tốt nhất
5. Dành thời gian hợp lý — lệnh có thể mất vài phút hoặc vài giờ để thực hiện

Kết luận

Lệnh taker và maker không chỉ đơn thuần là các phương pháp giao dịch khác nhau, mà còn là các triết lý tiếp cận thị trường khác nhau. Taker trả phí cho sự tiện lợi và tốc độ, maker được thưởng vì kiên nhẫn và cung cấp thanh khoản.

Nhà giao dịch có kinh nghiệm thường kết hợp cả hai phương pháp tùy theo tình huống: vội vàng thì dùng taker, có thời gian chờ đợi thì chuyển sang maker. Hiểu rõ các cơ chế này giúp đưa ra quyết định có ý thức và tối ưu hóa kết quả tài chính trong dài hạn.