Cách sử dụng arbitrage tiền tệ trên thị trường tiền điện tử

Tiền tệ arbitrage — là phương pháp kiếm lợi nhuận dựa trên khai thác chênh lệch giá của cùng một tài sản trên các sàn giao dịch khác nhau hoặc trong các khung thời gian khác nhau. Trên thị trường tiền điện tử, chiến lược này đã trở thành công cụ cho phép các nhà giao dịch kiếm lời từ những bất cập của thị trường mà không cần phải dự đoán hướng đi của giá. Cơ chế hoạt động đơn giản: khi giá của cùng một tài sản khác nhau giữa thị trường giao ngay và thị trường hợp đồng phái sinh, sẽ xuất hiện cơ hội mua rẻ và bán đắt cùng lúc, từ đó khóa lợi nhuận.

Các loại chính của tiền tệ arbitrage

Có nhiều phương pháp để khai thác lợi nhuận arbitrage. Các phương pháp phổ biến nhất bao gồm làm việc với chênh lệch giá giữa thị trường spot và hợp đồng tương lai, sử dụng sự khác biệt trong tài chính vị thế, cũng như khai thác các sai lệch thời gian giữa các phiên giao dịch khác nhau.

Arbitrage tài chính hoạt động dựa trên chênh lệch lãi suất mà các nhà giao dịch trả cho các vị thế hợp đồng vô thời hạn. Khi chi phí tài chính dương, người giữ vị thế ngắn hạn sẽ trả lãi cho các vị thế dài. Nhà đầu tư có thể cùng lúc mua tài sản trên thị trường spot và mở vị thế ngắn hạn trên hợp đồng vô hạn, thu lợi từ phí tài chính. Khi lãi suất âm, logic đảo ngược: bán spot + mở vị thế dài trên hợp đồng. Giả sử, BTCUSDT giao dịch với lãi suất dương +0,01% mỗi ngày. Nhà giao dịch có thể mua 1 BTC trên thị trường spot với giá 30.000 USDT và cùng lúc mở vị thế ngắn hạn trên hợp đồng vô hạn 1 BTC. Biến động giá BTC trong trường hợp này gần như không ảnh hưởng đến kết quả — nhà đầu tư thu lợi chính từ các khoản phí tài chính giữa các bên tham gia.

Arbitrage dựa trên spread là mua và bán cùng lúc tài sản trên các thị trường khác nhau. Ví dụ, nếu giá BTC trên thị trường spot thấp hơn giá hợp đồng tương lai, nhà giao dịch mua BTC giá rẻ và bán hợp đồng tương lai với giá cao hơn. Khi hợp đồng đáo hạn, giá sẽ hội tụ, và chênh lệch này sẽ thành lợi nhuận. Phương pháp này hoạt động dựa trên sự hội tụ: hợp đồng tương lai luôn cố gắng tiến tới giá thị trường spot khi ngày đáo hạn đến gần.

Tại sao arbitrage tiền tệ ngày nay vẫn còn phù hợp

Trên thị trường tiền điện tử hiện nay, phân mảnh thanh khoản và chênh lệch giá giữa các sàn tạo ra các cơ hội liên tục để khai thác lợi nhuận. Khác với việc đầu cơ đòi hỏi dự đoán chính xác hướng đi của giá, arbitrage dựa vào toán học và sự đồng bộ. Điều này làm cho chiến lược trở nên dễ dự đoán hơn đối với các nhà giao dịch sẵn sàng làm việc với các vị thế kỹ thuật phức tạp.

Ưu điểm chính là giảm thiểu rủi ro nhờ vào việc phòng ngừa rủi ro (hedging). Khi bạn có các vị thế đối lập và cân bằng trên các thị trường khác nhau, biến động giá không còn đáng sợ nữa. Bạn kiếm lợi từ sự chênh lệch, chứ không phải từ hướng đi của giá.

Cơ chế hoạt động thực tế

Các nền tảng giao dịch hiện đại cung cấp các công cụ chuyên biệt để tự động hóa quá trình này. Hệ thống theo dõi đồng thời giá cả và thanh khoản của hai cặp giao dịch, cho phép đặt lệnh giới hạn hoặc lệnh thị trường theo chiều ngược nhau chỉ trong một thao tác. Điều này loại bỏ rủi ro trễ lệnh, khi lệnh đầu tiên được thực hiện còn lệnh thứ hai chưa.

Hệ thống tự động kiểm tra cân bằng vị thế mỗi 2 giây. Nếu một phía đã thực hiện 0,5 BTC, còn phía kia 0,4 BTC, hệ thống sẽ tự đặt lệnh thị trường để mua phần thiếu 0,1 BTC nhằm duy trì phòng ngừa rủi ro. Chức năng này rất quan trọng: các vị thế không cân bằng sẽ khiến bạn dễ bị rủi ro thị trường, trái với ý tưởng của arbitrage.

Điều cần lưu ý: kiểm tra cân bằng hoạt động suốt 24 giờ. Sau 24 giờ, các lệnh chưa thực hiện sẽ bị hủy bỏ. Điều này giúp tránh tình trạng chiến lược của bạn bị đình trệ do thời gian kéo dài.

Quản lý ký quỹ và đảm bảo tài sản

Trên tài khoản giao dịch chung (ETA) trong chế độ ký quỹ chéo, bạn có thể sử dụng hơn 80 loại tài sản làm tài sản thế chấp để mở vị thế. Điều này có nghĩa là bạn không cần giữ tiền chỉ trong USDT hoặc tài sản bạn mua. Nếu bạn sở hữu ETH, giá trị của nó là 2000 USDT, bạn có thể dùng làm ký quỹ để mở vị thế trị giá 2000 USDT trên thị trường spot và cùng lúc mở vị thế đối lập trên hợp đồng.

Cơ chế ký quỹ duy trì đặc biệt được thiết lập cho arbitrage. Vì các vị thế của bạn được bảo vệ lẫn nhau, rủi ro thanh lý là rất thấp. Hệ thống xem xét danh mục của bạn cân bằng, ngay cả khi giá BTC giảm 50% — cả hai phía của vị thế đều chịu thiệt hại như nhau, sự chênh lệch sẽ không thay đổi.

Rủi ro và hạn chế của chiến lược

Dù hấp dẫn, tiền tệ arbitrage không đảm bảo lợi nhuận tuyệt đối. Thứ nhất, khi lệnh thực hiện không hoàn toàn, bạn có thể rơi vào trạng thái mất cân bằng tạm thời. Nếu một phía thực hiện đầy đủ, còn phía kia không, bạn sẽ tạm thời đối mặt với rủi ro thị trường. Thứ hai, khi hệ thống tự động kích hoạt cân bằng lại bằng lệnh thị trường, có thể xảy ra trượt giá — lệnh của bạn sẽ thực hiện theo giá xấu hơn dự kiến.

Rủi ro thứ ba là ký quỹ không đủ. Nếu số dư ký quỹ của bạn không đủ để mở đồng thời cả hai vị thế, hệ thống sẽ không cho phép đặt lệnh. Điều này có thể xảy ra khi giá tài sản giảm đột ngột, làm giảm giá trị ký quỹ của bạn.

Thứ tư, các công cụ arbitrage không tự động quản lý các vị thế của bạn. Hệ thống chỉ đặt lệnh và tự cân bằng khi cần, còn việc đóng vị thế là trách nhiệm của bạn. Nếu quên đóng vị thế, nó sẽ tiếp tục tồn tại, và bạn sẽ phải trả phí tài chính trong kịch bản tiêu cực.

Các bước đặt lệnh arbitrage

Bước 1. Chọn tài sản và loại arbitrage

Vào phần công cụ và tìm tùy chọn arbitrage. Hệ thống sẽ đề xuất danh sách các cặp giao dịch, sắp xếp theo lãi suất tài chính hoặc spread. Chọn cặp có chỉ số hấp dẫn nhất. Ví dụ, nếu BTCUSDT có lãi suất +0,05% mỗi ngày, còn ETHUSDT chỉ +0,01%, thì BTC sẽ có lợi hơn.

Bước 2. Xác định hướng và khối lượng

Chọn xem vị thế chính của bạn sẽ là long hay short trên thị trường spot. Hệ thống sẽ tự động thiết lập chiều ngược lại trên hợp đồng. Nhập số lượng — ví dụ, 1 BTC cho spot. Hệ thống sẽ tự thiết lập cùng số lượng nhưng ở chiều ngược trên hợp đồng.

Bước 3. Chọn loại lệnh

Bạn có thể dùng lệnh giới hạn (chỉ định giá, chờ lệnh khớp) hoặc lệnh thị trường (thực hiện ngay theo giá hiện tại). Bên cạnh cặp, hệ thống hiển thị các giá trị lãi suất tài chính hoặc spread hiện tại, giúp đánh giá khả năng lợi nhuận.

Bước 4. Kích hoạt tự động cân bằng

Chức năng này đã bật mặc định và khuyến nghị kích hoạt. Nó sẽ kiểm tra cân bằng mỗi 2 giây và tự đặt lệnh thị trường để cân đối khi cần.

Bước 5. Xác nhận cả hai vị thế

Nhấn xác nhận. Hệ thống sẽ đặt đồng thời các lệnh trên thị trường spot và hợp đồng.

Bước 6. Theo dõi vị thế

Sau khi thực hiện, bạn có thể theo dõi các vị thế của mình trong các mục: tài sản spot trong phần Spot, các vị thế hợp đồng trong phần Derivatives. Thông tin lợi nhuận từ tài chính sẽ hiển thị trong nhật ký giao dịch ETA.

Khi nào nên sử dụng arbitrage tiền tệ

Arbitrage đặc biệt hữu ích trong các tình huống sau:

• Khi spread giữa các thị trường lớn. Nếu chênh lệch giá BTC giữa spot và hợp đồng là 500 USDT, đây là cơ hội arbitrage đáng để tận dụng.
• Khi lãi suất tài chính cao. Nếu lãi suất vượt quá 0,05% mỗi ngày (tương đương ~18% mỗi năm), việc khóa lợi nhuận này có ý nghĩa.
• Khi cần phản ứng nhanh. Nếu bạn cần mở đồng thời hai vị thế, arbitrage loại bỏ rủi ro mở một vị thế mà không mở được vị thế còn lại.
• Khi giao dịch khối lượng lớn. Khi khối lượng vượt quá thanh khoản thông thường, đặt đồng thời trên hai thị trường giúp tránh trượt giá quá mức.

Tính toán lợi nhuận arbitrage

Để đánh giá tính hấp dẫn, người ta sử dụng các chỉ số sau:

Spread = Giá mua bán của ticker bán − Giá mua của ticker mua

Tỷ lệ spread (%) = Spread / Giá mua của ticker bán

Lợi nhuận hàng năm (APR) từ tài chính = Tổng lãi suất trong 3 ngày / 3 ngày × 365 / 2

Tổng lãi suất trong 3 ngày = Tổng tất cả các khoản lãi tài chính trong 72 giờ

Hệ số 365/2 dùng vì phí tài chính được trả hai lần mỗi ngày (mỗi 8 giờ, lấy trung bình trong 3 ngày).

Ví dụ, nếu tổng lãi trong 3 ngày là 0,15%, thì lợi nhuận hàng năm sẽ là: (0,15 / 3) × 365 / 2 ≈ 9,125%. So với lãi suất gửi tiết kiệm 2-5%, con số này khá hấp dẫn.

Các câu hỏi thường gặp về arbitrage tiền tệ

Có thể dùng arbitrage để đóng các vị thế hiện có không?

Có. Nếu bạn đã giữ BTC trên thị trường spot và muốn bảo vệ khỏi giảm giá, bạn có thể mở vị thế short trên hợp đồng tương lai, dùng công cụ arbitrage. Vị thế spot của bạn làm tài sản thế chấp.

Arbitrage có khả dụng trên các sub-account không?

Có, nếu sub-account được cấu hình như tài khoản giao dịch chung (ETA) trong chế độ ký quỹ chéo. Các sub-account tiêu chuẩn không hỗ trợ chức năng này.

Tại sao lệnh không thực hiện dù tôi đã đặt?

Nguyên nhân phổ biến nhất là thiếu ký quỹ để mở đồng thời cả hai vị thế. Hệ thống yêu cầu ký quỹ của bạn phải đủ để trang trải cả hai phía. Kiểm tra dư ký quỹ và giảm khối lượng lệnh nếu cần.

Điều gì xảy ra nếu tắt chức năng tự động cân bằng?

Không có cân bằng tự động, hệ thống sẽ không điều chỉnh vị thế. Nếu một phía thực hiện 0,5 BTC còn phía kia 0,3 BTC, trạng thái mất cân bằng sẽ tồn tại. Bạn sẽ đối mặt với rủi ro thị trường.

Thời gian tính toán lợi nhuận hàng năm là bao lâu?

APR dựa trên trung bình lãi suất trong 3 ngày gần nhất, sau đó nhân với 365 ngày. Các lãi suất lịch sử có thể khác dự kiến, nên đây chỉ là ước lượng.

Sau 24 giờ bật chức năng cân bằng, chuyện gì xảy ra?

Nếu lệnh chưa thực hiện đầy đủ sau 24 giờ, các lệnh chưa khớp sẽ tự hủy, và chiến lược sẽ dừng lại. Đây là biện pháp bảo vệ khỏi việc giữ vị thế kéo dài quá lâu.

Làm thế nào để xem lịch sử các giao dịch arbitrage?

Sau khi thực hiện lệnh, bạn có thể xem lịch sử trong các mục: Spot và Derivatives. Lợi nhuận từ tài chính hiển thị trong nhật ký giao dịch ETA.

Tiền tệ arbitrage vẫn là một trong những phương pháp hiệu quả nhất để khai thác lợi nhuận trên thị trường tiền điện tử, đặc biệt khi chênh lệch giá còn tồn tại. Hãy bắt đầu với các vị thế nhỏ, theo dõi cân bằng cẩn thận và nhớ quản lý các vị thế của mình một cách chủ động.