Hướng dẫn toàn diện về IV quyền chọn: Nắm vững độ biến động ngụ ý, nâng cao tỷ lệ thành công trong giao dịch

Trong thị trường quyền chọn tiền điện tử, bất kể là nhà giao dịch mới hay đã có kinh nghiệm, đều sẽ gặp phải một chỉ số quan trọng ảnh hưởng đến lợi nhuận thua lỗ — đó chính là độ biến động ngụ ý, còn gọi là IV. Khái niệm này có vẻ phức tạp, nhưng một khi nắm vững, nó sẽ trở thành vũ khí mạnh mẽ nhất trong giao dịch quyền chọn của bạn. Bài viết này sẽ giải thích một cách dễ hiểu về nguyên lý cốt lõi của IV quyền chọn, cũng như cách áp dụng linh hoạt trong thực tế.

Tại sao nhà giao dịch phải hiểu IV quyền chọn

Nhiều nhà giao dịch chú ý đến biến động giá của quyền chọn, nhưng lại bỏ qua yếu tố quyết định lợi nhuận của quyền chọn — đó chính là độ biến động. IV đại diện cho kỳ vọng tập thể của thị trường về mức độ biến động giá của tài sản cơ sở (như BTC) trong tương lai. Nói cách khác, IV càng cao, thị trường cho rằng giá sẽ biến động lớn; IV càng thấp, dự đoán biến động nhỏ hơn.

Đối với nhà giao dịch quyền chọn, việc nắm vững IV không chỉ là kiến thức lý thuyết mà còn liên quan trực tiếp đến khả năng kiếm lợi nhuận trên thị trường quyền chọn. Theo thống kê, hơn 70% người thua lỗ trong quyền chọn chính là do bỏ qua sự biến đổi của độ biến động.

IV so với HV: Hiểu đúng dự đoán của thị trường

Để hiểu IV, trước tiên cần phân biệt hai khái niệm dễ gây nhầm lẫn: độ biến động lịch sử (HV) và độ biến động ngụ ý (IV).

Độ biến động lịch sử (HV) dựa trên dữ liệu giá quá khứ, phản ánh mức độ biến động thực tế của tài sản trong một khoảng thời gian nhất định (thường là 20 hoặc 60 ngày). Nó là sự thật đã xảy ra.

Độ biến động ngụ ý (IV) là dự đoán của nhà giao dịch về biến động trong tương lai. Nó tổng hợp tất cả quan điểm của các nhà giao dịch trên thị trường, là một giá trị dự đoán động và thay đổi theo thời gian.

Ví dụ: Nếu trong 30 ngày qua, BTC biến động không lớn (HV thấp), nhưng thị trường dự đoán sắp có chính sách lớn hoặc đột phá công nghệ, thì IV trong thị trường quyền chọn sẽ cao hơn HV. Lúc này, nếu bạn nghĩ thị trường quá lo lắng, có thể xem xét chiến lược bán để kiếm lợi nhuận.

IV ảnh hưởng như thế nào đến lợi nhuận quyền chọn của bạn

Giá quyền chọn (còn gọi là phí quyền chọn) gồm hai phần: giá trị nội tại và giá trị thời gian.

Giá trị nội tại chỉ liên quan đến chênh lệch giữa giá hiện tại và giá thực hiện, không liên quan trực tiếp đến IV. Nhưng giá trị thời gian lại hoàn toàn bị chi phối bởi IV. Điều này có nghĩa là, dù giá tài sản cơ sở không biến động, sự thay đổi của IV vẫn có thể làm tăng hoặc giảm mạnh giá trị quyền chọn của bạn.

Ví dụ, bạn mua quyền chọn mua BTC, giá hiện tại là 20.000 USD, giá thực hiện là 25.000 USD. Giá trị của quyền chọn này phụ thuộc vào:

• Xác suất BTC tăng lên 25.000 USD là bao nhiêu
• Độ không chắc chắn của xác suất này (tức là độ biến động)

Nếu IV từ 30% tăng lên 50%, ngay cả khi giá BTC không đổi, giá trị quyền chọn của bạn sẽ ngay lập tức tăng lên. Đó là lý do tại sao các nhà giao dịch chuyên nghiệp luôn theo dõi cả giá và độ biến động.

Thời gian mất giá và mối quan hệ với độ biến động

Trong quyền chọn có một khái niệm nổi tiếng gọi là “thời gian mất giá” — theo đó, khi đến gần ngày đáo hạn, giá trị thời gian của quyền chọn sẽ dần biến mất. Vậy IV đóng vai trò gì trong quá trình này?

Các quyền chọn còn xa ngày đáo hạn có ảnh hưởng của IV lớn hơn đến giá của chúng. Bởi vì quyền chọn xa ngày đáo hạn có nhiều thời gian hơn để biến động giá, nên đánh giá về sự không chắc chắn của thị trường cũng cao hơn.

Ngược lại, quyền chọn gần ngày đáo hạn bị ảnh hưởng nhiều bởi thời gian mất giá hơn là IV. Ngay cả khi IV tăng mạnh, quyền chọn gần ngày đáo hạn có thể vẫn bị lỗ do thời gian trôi nhanh.

Vì vậy, các chiến lược khác nhau phù hợp với các kỳ hạn khác nhau. Quyền chọn dài hạn phù hợp với “giao dịch biến động” (dự đoán IV thay đổi), còn quyền chọn ngắn hạn phù hợp với “giao dịch theo hướng” (dự đoán hướng giá).

Đường cong độ biến động hình cười: Bí mật định giá của thị trường

Trong thị trường quyền chọn, có một hiện tượng thú vị gọi là “đường cong độ biến động hình cười”. Nói đơn giản, khi giá thực hiện trùng với giá thị trường hiện tại, IV ở mức thấp nhất; còn khi chênh lệch giữa giá thực hiện và giá thị trường lớn hơn, IV lại cao hơn.

Tại sao lại như vậy? Có hai lý do chính:

Thứ nhất, các quyền chọn out-of-the-money (OTM) có mức rủi ro thực tế khác nhau. Đối với người mua, quyền chọn sâu out-of-the-money (chênh lệch lớn giữa giá thực hiện và giá thị trường) cần biến động giá lớn để có lợi nhuận. Thị trường định giá IV cao hơn để bù đắp rủi ro này.

Thứ hai, từ góc độ phòng ngừa rủi ro, người bán quyền chọn cần chuẩn bị cho các biến động cực đoan. Nếu BTC đột nhiên tăng giá mạnh, quyền chọn out-of-the-money ban đầu có thể trở thành in-the-money, gây thiệt hại lớn cho người bán. Để bù đắp rủi ro này, IV của các quyền chọn out-of-the-money sẽ cao hơn.

Lưu ý rằng, khi đến gần ngày đáo hạn, đường cong hình cười sẽ càng dốc hơn, phản ánh lo ngại của thị trường về các biến động cực đoan trong ngắn hạn.

Đánh giá IV: Quá cao hay quá thấp

Vì IV đại diện cho kỳ vọng về biến động trong tương lai, nên sẽ xuất hiện các trường hợp “định giá không hợp lý”. Nhiệm vụ của nhà giao dịch là nhận diện các sai lệch này.

Khi IV > HV, thị trường kỳ vọng biến động trong tương lai cao hơn thực tế, IV có thể bị thổi phồng. Lúc này, bạn có thể xem xét “bán biến động”, tức là sử dụng chiến lược bán quyền chọn. Các chiến lược phổ biến gồm “bán chênh lệch” hoặc “bán chênh lệch rộng”.

Khi IV < HV, thị trường kỳ vọng biến động thấp hơn thực tế, IV có thể bị định giá thấp. Lúc này, bạn nên “mua biến động”, dùng các chiến lược mua quyền chọn như “mua chênh lệch”.

Tuy nhiên, cần chú ý rằng khi so sánh IV và HV, nên dùng các khoảng thời gian gần nhau. Nếu so sánh HV 60 ngày với IV của quyền chọn kỳ hạn 1 ngày, kết luận sẽ không chính xác. Nhiều nhà giao dịch chuyên nghiệp theo dõi nhiều khung thời gian HV (như 20 ngày, 60 ngày) để tham khảo.

Các chiến lược kiếm lợi dựa trên IV

Sau khi hiểu nguyên lý của IV, làm thế nào để áp dụng trong thực tế? Dưới đây là một số chiến lược phổ biến:

Chiến lược bán giảm biến động (khi IV quá cao):

• Bán chênh lệch mua và bán: bán đồng thời quyền chọn mua và quyền chọn bán, kiếm lợi từ sự co lại của IV
• Sử dụng chiến lược Vega âm, thu lợi từ giảm IV

Chiến lược mua tăng biến động (khi IV quá thấp):

• Mua chênh lệch mua và bán: mua đồng thời quyền chọn mua và quyền chọn bán, hưởng lợi từ tăng IV
• Sử dụng chiến lược Vega dương, kỳ vọng biến động lớn trong tương lai

Chiến lược kết hợp hướng và biến động:

• Mua theo xu hướng tăng (Vega dương, Delta dương): kỳ vọng tăng giá và biến động tăng
• Mua theo xu hướng giảm (Vega âm, Delta âm): kỳ vọng giảm giá và biến động giảm

Điều quan trọng nhất, trong bất kỳ giao dịch quyền chọn nào, đều cần theo dõi sát sao sự biến đổi của IV, vì mỗi lần biến động đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị vị thế của bạn.

Cách áp dụng IV trên nền tảng giao dịch

Các nền tảng giao dịch quyền chọn hiện đại thường hỗ trợ đặt lệnh dựa trên IV trực tiếp. Bạn có thể chuyển sang chế độ “tỷ lệ phần trăm IV” dưới phần đặt lệnh giới hạn, nhập trực tiếp mức IV mục tiêu thay vì giá cụ thể. Như vậy, dù thị trường biến động thế nào, giá lệnh của bạn sẽ tự động điều chỉnh dựa trên biến động của IV.

Lưu ý đặc biệt, khi đặt lệnh dựa trên IV, giá của lệnh sẽ thay đổi theo giá tài sản cơ sở và thời gian đến hạn của quyền chọn. Điều này mang lại sự linh hoạt nhưng cũng đòi hỏi nhà giao dịch phải cẩn trọng theo dõi trạng thái lệnh.

Kết luận: IV là trung tâm của giao dịch quyền chọn

Dù bạn áp dụng chiến lược quyền chọn nào, IV chính là yếu tố quyết định thành bại. Nhiều nhà giao dịch thua lỗ thường quá chú trọng vào hướng giá, bỏ qua tầm quan trọng của độ biến động. Trong khi đó, các nhà giao dịch thành công đều hiểu rõ ý nghĩa của IV và có thể điều chỉnh chiến lược linh hoạt dựa trên mức độ cao thấp của IV.

Nắm vững IV quyền chọn, bạn sẽ sở hữu lợi thế mà 90% nhà giao dịch bỏ qua trong thị trường này. Dù thị trường tăng hay giảm, chỉ cần dự đoán chính xác hướng biến động của độ biến động, bạn có thể liên tục kiếm lợi nhuận từ quyền chọn.