Hướng dẫn toàn diện về tính toán lợi nhuận và thua lỗ hợp đồng vĩnh viễn: Từ mở vị thế đến đóng vị thế, tính toán lợi nhuận và lỗ

Trước khi tiến hành giao dịch hợp đồng vĩnh viễn, nắm vững logic tính toán lợi nhuận và thua lỗ là nền tảng thành công trong giao dịch. Dù bạn là người mới bước vào thị trường hay là trader dày dạn kinh nghiệm, việc hiểu chính xác cách sinh lợi hoặc lỗ từ mỗi giao dịch sẽ liên quan trực tiếp đến quản lý rủi ro và phân bổ vốn hợp lý. Bài viết này sẽ phân tích từng bước các khâu trong tính toán lợi nhuận và thua lỗ, giúp bạn nắm vững hệ thống tính toán lợi nhuận toàn diện này.

Cách xác định giá mở vị thế làm nền tảng tính lợi nhuận

Trong giao dịch hợp đồng vĩnh viễn, giá mở vị thế ban đầu của bạn không phải là con số cuối cùng. Mỗi khi bạn thêm vị thế bằng cách đặt lệnh mới ở mức giá khác, giá trung bình của vị thế sẽ được điều chỉnh theo, ảnh hưởng trực tiếp đến mốc lợi nhuận và thua lỗ của toàn bộ vị thế.

Dưới đây là logic tính giá trung bình mở vị thế:

Giả sử nhà giao dịch A đang giữ vị thế mua 0.5 BTCUSDT với giá mở là 5.000 USD. Một giờ sau, họ thêm 0.3 BTC ở mức giá 6.000 USD. Vậy giá trung bình mở vị thế của bạn sẽ là bao nhiêu?

Các bước tính như sau:

• Giá trị hợp đồng lần 1 = 0.5 × 5.000 = 2.500 USDT
• Giá trị hợp đồng lần 2 = 0.3 × 6.000 = 1.800 USDT
• Tổng giá trị hợp đồng = 2.500 + 1.800 = 4.300 USDT
• Tổng số lượng hợp đồng = 0.5 + 0.3 = 0.8 BTC
• Giá trung bình mở vị thế = 4.300 ÷ 0.8 = 5.375 USD

Con số 5.375 USD chính là mốc lợi nhuận/lỗ để đánh giá vị thế 0.8 BTC của bạn. Chỉ khi thị trường vượt qua mức giá này, vị thế của bạn mới bắt đầu có lợi nhuận.

Cách tính lợi nhuận/lỗ chưa thực hiện theo thời gian thực

Sau khi lệnh khớp, bạn có thể xem ngay lợi nhuận/lỗ chưa thực hiện trong phần vị thế. Con số này sẽ liên tục cập nhật theo biến động của giá thị trường mới nhất, nhưng logic tính toán sẽ khác nhau tùy theo hướng giao dịch.

Trong trường hợp mua (long):

Nhà giao dịch B giữ vị thế mua 0.2 BTCUSDT với giá mở 7.000 USD. Khi thị trường tăng lên 7.500 USD:

Lợi nhuận/lỗ chưa thực hiện = Số lượng hợp đồng × (Giá thị trường mới - Giá mở) = 0.2 × (7.500 - 7.000) = 100 USDT

Trong trường hợp bán (short):

Nhà giao dịch C giữ vị thế bán 0.4 BTCUSDT với giá mở 6.000 USD. Khi thị trường giảm xuống 5.000 USD:

Lợi nhuận/lỗ chưa thực hiện = Số lượng hợp đồng × (Giá mở - Giá thị trường mới) = 0.4 × (6.000 - 5.000) = 400 USDT

Lưu ý quan trọng:

1. Tiền tệ thanh toán: Trong hợp đồng USDT, lợi nhuận/lỗ được tính bằng USDT; còn hợp đồng ngược (đồng tiền cơ sở) thì tính bằng đồng tiền mã hóa, ví dụ hợp đồng BTCUSD ngược tính bằng BTC.

2. Thành phần lợi nhuận/lỗ chưa thực hiện: Con số này không bao gồm phí giao dịch hay phí tài chính. Nó chỉ phản ánh lợi nhuận danh nghĩa dựa trên biến động giá thị trường.

3. Hiển thị: Hệ thống mặc định dựa trên giá thị trường mới nhất, nhưng nếu để chuột vào số, sẽ chuyển sang tính dựa trên giá ký hiệu (mark price).

Tỷ lệ lợi nhuận/lỗ chưa thực hiện (%): phản ánh tức thời lợi nhuận đầu tư

Tỷ lệ lợi nhuận/lỗ chưa thực hiện chuyển đổi lợi nhuận thành dạng phần trăm, thể hiện trực quan tỷ lệ lợi nhuận (ROI) của vị thế:

Tỷ lệ lợi nhuận/lỗ chưa thực hiện (%) = [Lợi nhuận/lỗ chưa thực hiện ÷ Vốn ký quỹ] × 100%

Trong đó, vốn ký quỹ = vốn ban đầu + phí đóng vị thế

Tiếp ví dụ của nhà giao dịch B, giả sử đòn bẩy 10x:

• Lợi nhuận/lỗ chưa thực hiện = 100 USDT
• Vốn ký quỹ ban đầu = (0.2 × 7.000) ÷ 10 = 140 USDT
• Phí đóng vị thế = 6.300 × 0.2 × 0.055% ≈ 0.693 USDT
• Tỷ lệ lợi nhuận/lỗ chưa thực hiện = [100 ÷ (140 + 0.693)] × 100% ≈ 71.07%

Điều này thể hiện rằng, so với số vốn bạn bỏ ra, vị thế này đang sinh lợi khoảng 71.07%.

Cảnh báo sai lầm phổ biến: Nhiều trader nghĩ rằng tăng đòn bẩy sẽ làm lợi nhuận/lỗ chưa thực hiện lớn hơn. Thực tế, dù đòn bẩy là 5x, 10x hay 20x, giá trị tuyệt đối của lợi nhuận/lỗ chưa thực hiện vẫn giữ nguyên (ví dụ 100 USDT). Sự khác biệt nằm ở tỷ lệ phần trăm — do vốn ký quỹ giảm đi khi đòn bẩy tăng. Nếu nhà giao dịch B điều chỉnh đòn bẩy xuống 5x, tỷ lệ này sẽ còn khoảng 35.62%; nếu tăng lên 20x, sẽ lên đến 141.45%. Nhưng số tiền lợi nhuận/lỗ vẫn là 100 USDT.

Thực tế lợi nhuận/lỗ khi đóng vị thế

Khi bạn quyết định đóng hoàn toàn vị thế, lợi nhuận/lỗ chưa thực hiện sẽ chính thức trở thành lợi nhuận/lỗ đã thực hiện. Tuy nhiên, cách tính sẽ có sự thay đổi — tất cả phí và chi phí đều sẽ được tính vào.

Công thức tính lợi nhuận/lỗ khi đóng vị thế đầy đủ:

Lợi nhuận/lỗ khi đóng = Lợi nhuận/lỗ vị thế - Phí mở vị thế - Phí đóng vị thế - Tổng phí tài chính

Lấy ví dụ của nhà giao dịch C, người đang giữ vị thế bán 0.4 BTC với giá mở 6.000 USD, hiện giá thị trường là 5.000 USD để đóng vị thế, trong thời gian giữ vị thế đã trả phí tài chính 2.10 USDT:

• Lợi nhuận/lỗ vị thế = 0.4 × (6.000 - 5.000) = 400 USDT
• Phí mở vị thế = 0.4 × 6.000 × 0.055% = 1.32 USDT
• Phí đóng vị thế = 0.4 × 5.000 × 0.055% = 1.10 USDT
• Phí tài chính = 2.10 USDT
• Lợi nhuận/lỗ khi đóng = 400 - 1.32 - 1.10 - 2.10 = 395.48 USDT

Dù lợi nhuận danh nghĩa là 400 USDT, sau khi trừ phí, số tiền thực nhận là 395.48 USDT.

Xử lý phần đóng một phần vị thế: Nếu bạn chỉ đóng một phần, ví dụ 0.3 BTC trong tổng 0.4 BTC, các phí sẽ tính theo tỷ lệ tương ứng (75%).

Lợi nhuận/lỗ đã thực hiện tích lũy

Lợi nhuận/lỗ đã thực hiện khác với lợi nhuận/lỗ khi đóng vị thế ở chỗ nó mang tính tích lũy — ghi nhận tổng lợi nhuận/lỗ của tất cả các giao dịch đóng vị thế trong một hướng nhất định.

Cách tính lợi nhuận/lỗ đã thực hiện:

Lợi nhuận/lỗ đã thực hiện = Tổng lợi nhuận/lỗ các lệnh đóng vị thế đã thực hiện - Phí giao dịch - Phí tài chính trong thời gian giữ vị thế

Ví dụ: Nhà giao dịch C giữ vị thế bán 0.4 BTC. Lần đầu đóng 0.3 BTC, giá đóng 5.000 USD; sau đó mở thêm 0.2 BTC mới ở giá mở 5.500 USD.

Lần đóng đầu tiên:

• Lợi nhuận/lỗ = 0.3 × (6.000 - 5.000) = 300 USDT
• Phí mở = 0.4 × 6.000 × 0.055% = 1.32 USDT
• Phí đóng = 0.3 × 5.000 × 0.055% = 0.825 USDT
• Phí tài chính = 1.5 USDT
• Lợi nhuận/lỗ đã thực hiện = 300 - 1.32 - 0.825 - 1.5 = 296.355 USDT

Lần mở vị thế mới:

• Lợi nhuận/lỗ đã thực hiện = 296.355 USDT
• Phí mở vị thế mới = 0.2 × 5.500 × 0.055% ≈ 0.605 USDT
• Cập nhật lợi nhuận/lỗ đã thực hiện = 296.355 - 0.605 ≈ 295.75 USDT

Bạn vẫn còn giữ vị thế bán 0.3 BTC (từ 0.4 giảm còn 0.1, cộng thêm vị thế mới 0.2). Lợi nhuận/lỗ đã thực hiện sẽ liên tục cập nhật và tích lũy theo từng phần đóng.

Năm quan niệm sai lầm phổ biến về đòn bẩy và lợi nhuận/lỗ

Nhiều trader mắc phải hiểu lầm khi tính toán lợi nhuận/lỗ, dưới đây là 5 sai lầm dễ gặp nhất:

Sai lầm 1: Đòn bẩy làm tăng lợi nhuận Tăng đòn bẩy thực chất không làm tăng lợi nhuận tuyệt đối, mà chỉ giảm vốn ký quỹ cần thiết. Lợi nhuận phụ thuộc vào kích thước vị thế và biến động giá, không phải đòn bẩy.

Sai lầm 2: Giới hạn đòn bẩy trong chế độ full-hedge Trong chế độ full-hedge, hệ thống dùng mức đòn bẩy tối đa theo hạn mức của đồng tiền đó để tính vốn ký quỹ. Ví dụ, BTCUSD tối đa 100x, điều này chỉ ảnh hưởng đến tính toán ký quỹ, không ảnh hưởng đến lợi nhuận thực tế.

Sai lầm 3: Bỏ qua phí giao dịch Lợi nhuận/lỗ chưa thực hiện không bao gồm phí, nhưng khi đóng vị thế, phí sẽ bị trừ. Một giao dịch tưởng chừng có lợi nhuận lớn, sau khi trừ phí có thể chuyển thành lỗ hoặc lợi nhuận giảm đáng kể.

Sai lầm 4: Ảnh hưởng của phí tài chính dài hạn Trong thời gian giữ vị thế dài, phí tài chính tích tụ có thể rất lớn. Thời gian giữ càng lâu, tác động của phí này càng rõ rệt.

Sai lầm 5: Sự khác biệt giữa giá ký hiệu và giá thị trường Hệ thống tính lợi nhuận/lỗ dựa trên giá thị trường, nhưng bạn có thể chuyển sang xem dựa trên giá ký hiệu. Trong điều kiện thị trường đặc biệt, hai giá này có thể khác nhau.

So sánh toàn diện các bước tính lợi nhuận/lỗ

Để giúp bạn nắm rõ toàn bộ hệ thống tính toán lợi nhuận/lỗ, dưới đây là bảng so sánh các bước:

Nắm vững bảng này giúp bạn hiểu rõ vì sao lợi nhuận/lỗ chưa thực hiện và lợi nhuận/lỗ khi đóng vị thế thường có sự khác biệt.

Các lời khuyên thực tiễn về tính lợi nhuận/lỗ trong hợp đồng vĩnh viễn

Hiểu rõ cách tính lợi nhuận/lỗ không chỉ là nắm vững công thức toán học, mà còn phải vận dụng vào quyết định giao dịch:

1. Tính chính xác điểm vào lệnh: Dựa trên khả năng chịu rủi ro và mục tiêu lợi nhuận, xác định mức giá mở vị thế và kích thước phù hợp.

2. Dự tính chi phí ra vào: Trước khi đóng vị thế, tính sẵn phí và phí tài chính có thể phát sinh để đảm bảo lợi nhuận dự kiến lớn hơn chi phí thực tế.

3. Theo dõi tỷ lệ lợi nhuận/lỗ chưa thực hiện: Thay vì chỉ nhìn vào số USDT, tỷ lệ này phản ánh chính xác hơn tỷ lệ lợi nhuận thực trên vốn đầu tư.

4. Thường xuyên xem xét lại các giao dịch: Ghi chép đầy đủ chi phí và lợi nhuận/lỗ đã thực hiện để nhận diện mô hình chi phí, từ đó tối ưu hóa.

5. Đánh giá đúng đắn đòn bẩy: Nhận thức rõ đòn bẩy giúp giảm thiểu yêu cầu ký quỹ, chứ không phải để tăng lợi nhuận tuyệt đối, từ đó phân bổ hợp lý.

Hệ thống tính lợi nhuận/lỗ của hợp đồng vĩnh viễn có vẻ phức tạp, nhưng nếu bạn hiểu rõ từng bước, nắm vững các công thức và logic phía sau, sẽ giúp ra quyết định chính xác hơn trong giao dịch. Nhớ rằng, tính toán lợi nhuận/lỗ chính xác là bước đầu tiên trong quản lý rủi ro và là nền tảng để nâng cao tỷ lệ thắng trong giao dịch của bạn.