NFT và SFT: Hiểu Rõ Hai Loại Token Blockchain Có Vai Trò Khác Nhau

Thế giới tài chính kỹ thuật số đang trải qua sự chuyển đổi chưa từng có. Sau khi blockchain và tiền điện tử chiếm lĩnh thị trường, NFT nhanh chóng trở thành từ khóa xu hướng, và hiện nay, một loại tài sản mới gọi là token bán có thể thay thế (SFT) đang thu hút sự chú ý ngày càng tăng. Nếu bạn vừa nghe nói đến NFT hoặc còn mơ hồ về SFT, bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ sự khác biệt giữa hai loại token này và tại sao chúng lại quan trọng.

Khái Niệm Cơ Bản: Tài Sản Có Thể Thay Thế và Không Thể Thay Thế

Để hiểu được NFT và SFT, chúng ta cần bắt đầu từ hai khái niệm nền tảng: tính có thể thay thế và tính không thể thay thế.

Tính có thể thay thế đề cập đến tài sản có giá trị như nhau và có thể được trao đổi theo tỷ lệ 1-1 mà không mất giá trị. Hãy tưởng tượng bạn có một tờ tiền 1 đô la và bạn bè bạn cũng có một tờ khác. Bạn có thể trao đổi mà không mất mát gì cả, bởi vì cả hai tờ tiền đều có giá trị như nhau. Điều tương tự cũng áp dụng cho tiền điện tử và tiền pháp định.

Tính không thể thay thế lại hoàn toàn khác. Nó đề cập đến những tài sản độc nhất, mỗi tài sản đều có những đặc điểm riêng biệt. Bạn không thể trao đổi hai token không thể thay thế vì mỗi cái đều khác nhau về độ hiếm, thuộc tính, giá trị và mức độ phổ biến.

Tóm lại: tài sản có thể thay thế có tính tương đương cao, trong khi tài sản không thể thay thế mang tính độc nhất.

Token Không Thể Thay Thế (NFT): Những Điểm Nhất định Cần Biết

NFT là tài sản có dấu ấn hoặc danh tính kỹ thuật số độc nhất trên blockchain. Dấu ấn này chứng minh tính nguyên bản và quyền sở hữu của tài sản kỹ thuật số đó. Các tài sản này có thể là nghệ thuật kỹ thuật số, âm nhạc, hình ảnh, video, đất ảo, hoặc các vật phẩm trong trò chơi blockchain.

Điểm khác biệt quan trọng nhất là: mỗi NFT đều độc nhất. Ngay cả khi hai NFT có cùng giá trị trên thị trường, bạn không thể trao đổi chúng. Điều này chính là lý do tại sao NFT được tạo ra – để bảo vệ quyền lợi của các nhà sáng tạo kỹ thuật số, giúp họ kiếm tiền từ công việc của mình mà không bị vi phạm bản quyền.

NFT bắt đầu gây chú ý vào năm 2020, khi doanh số giao dịch đạt hàng tỷ đô la. Sự phát triển này tiếp tục sang năm 2021 và sau đó, khi ngành công nghiệp trở nên chín muồi hơn.

Lịch Sử Phát Triển của NFT

Khái niệm NFT thực chất xuất hiện từ năm 2012, khi Meni Rosenfeld giới thiệu ý tưởng về “colored coins” trên blockchain Bitcoin – cách thức biểu diễn các vật phẩm trong thế giới thực trên blockchain. Mặc dù ý tưởng này không được thực hiện trên Bitcoin, nó đã trở thành nền tảng cho NFT sau này.

Năm 2014, NFT đầu tiên được mint – gọi là “Quantum,” một hình bát giác pixel được tạo bởi nghệ sĩ Kevin McCoy trên blockchain Namecoin. Kể từ đó, NFT đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển:

• 2016: Các meme bắt đầu được mint thành NFT
• 2017-2020: Ethereum trở thành nền tảng chính cho NFT, thay thế Bitcoin nhờ các tiêu chuẩn smart contract linh hoạt hơn
• 2017-2018: Cryptopunks và Rare Pepes xuất hiện, sau đó là Cryptokitties – những dự án NFT sớm nhất và nổi tiếng nhất
• 2021: NFT art sales bắt đầu tại các nhà đấu giá hàng đầu; Beeple đạt mức giá kỷ lục cho một NFT
• 2021+: Các blockchain khác bắt đầu tham gia (Solana, Cardano, Tezos, Flow, v.v.); NFT trở nên phổ biến trong metaverse
• 2021: Facebook đổi tên thành Meta, ưu tiên phát triển metaverse

Ngành công nghiệp NFT hiện tại chủ yếu được sử dụng trong lĩnh vực trò chơi, nghệ thuật và âm nhạc, mặc dù NFT có tiềm năng áp dụng rộng hơn trong hầu hết các ngành công nghiệp.

Token Bán Có Thể Thay Thế (SFT): Sự Kết Hợp Tuyệt Vời

SFT là loại tài sản có khả năng chuyển đổi linh hoạt giữa tính có thể thay thế và tính không thể thay thế. Nói cách khác, SFT là sự kết hợp của cả hai loại tài sản, mang lại sự linh hoạt cao hơn NFT và SFT riêng rẽ.

Ban đầu, SFT tồn tại dưới dạng token có thể thay thế, có thể trao đổi dễ dàng. Tuy nhiên, khi được sử dụng trong những tình huống cụ thể, nó chuyển đổi thành token không thể thay thế với những thuộc tính độc nhất.

Để dễ hiểu, hãy tưởng tượng bạn mua vé concert. Trước khi sự kiện diễn ra, vé của bạn là token có thể thay thế – bạn có thể trao đổi nó với bất kỳ vé nào khác ở cùng hàng ghế. Nhưng sau khi concert kết thúc, vé không còn có tính trao đổi. Nó trở thành một vật kỷ niệm độc nhất – một token không thể thay thế – và giá trị của nó phụ thuộc vào độ hiếm của sự kiện đó.

SFT được xây dựng dựa trên tiêu chuẩn ERC-1155 trên blockchain Ethereum. Đây là một tiêu chuẩn độc đáo cho phép một smart contract duy nhất hỗ trợ nhiều SFT, khác với ERC-20 (dành cho token có thể thay thế) hoặc ERC-721 (dành cho token không thể thay thế).

Nguồn Gốc và Ứng Dụng của SFT

SFT được phát triển bởi Enjin và Horizon games, các công ty đã tạo ra tiêu chuẩn ERC-1155 để quản lý các tài sản bán thay thế trong trò chơi blockchain, bao gồm The Sandbox. Hiện nay, SFT chủ yếu được sử dụng trong lĩnh vực trò chơi blockchain, đại diện cho tất cả các tài sản trong game có thể vừa là tài sản thay thế vừa là tài sản không thể thay thế.

Tuy nhiên, sự phát triển nhận thức về SFT đang mở ra những khả năng ứng dụng trong các ngành công nghiệp khác.

Tiêu Chuẩn Token: ERC-721, ERC-1155, và ERC-404

Tiêu Chuẩn ERC-721

ERC-721 là tiêu chuẩn gốc cho NFT trên Ethereum. Đây là một giao thức định nghĩa chức năng và khả năng của NFT, cho phép giao dịch và tạo ra những token không thể thay thế.

Ưu điểm của ERC-721 là các nhà phát triển có thể thêm nhiều tính năng độc đáo vào token, chẳng hạn như xác thực nguồn gốc. Tuy nhiên, nhược điểm lớn của nó là giới hạn giao dịch. Một smart contract ERC-721 chỉ có thể gửi một NFT cho mỗi giao dịch. Để gửi 50 NFT, bạn phải thực hiện 50 giao dịch riêng biệt, làm tăng phí giao dịch và phí gas, cũng như gây tắc nghẽn mạng Ethereum.

Tiêu Chuẩn ERC-1155

ERC-1155 là sự kết hợp của ERC-721 và ERC-20, cung cấp sự linh hoạt và chức năng cao hơn. Các token bán thay thế được tạo ra dựa trên tiêu chuẩn này, nằm giữa token có thể thay thế và không thể thay thế.

ERC-1155 giải quyết những hạn chế của cả hai tiêu chuẩn trước:

• Đối với token có thể thay thế, vấn đề chính là giao dịch không thể thu hồi. ERC-1155 cho phép thực hiện giao dịch có thể thu hồi trong trường hợp xảy ra lỗi.
• Đối với NFT, vấn đề là một smart contract chỉ có thể gửi một token duy nhất. ERC-1155 cho phép thực hiện nhiều giao dịch cùng lúc, giảm phí gas và tắc nghẽn mạng.

Tiêu Chuẩn ERC-404: Đổi Mới Mới Nhất

ERC-404 là một cách tiếp cận hoàn toàn mới, nhằm kết hợp các đặc điểm của ERC-20 (token có thể thay thế) và ERC-721 (NFT) để tạo ra những token bán thay thế. Được phát triển bởi các nhà sáng tạo ẩn danh “ctrl” và “Acme,” tiêu chuẩn này cho phép tạo ra các token hoạt động như token có thể thay thế trong một số điều kiện nhất định, nhưng như token không thể thay thế trong các điều kiện khác.

Tính chất lai này mang lại động lực thị trường linh hoạt hơn, tăng cường thanh khoản và khả năng giao dịch các phần nhỏ của NFT – giải quyết thách thức về thanh khoản mà NFT thường gặp phải.

Tuy nhiên, ERC-404 vẫn chưa trải qua quy trình Đề xuất Cải tiến Ethereum (EIP) chính thức, thiếu sự rà soát kỹ lưỡng và kiểm toán. Điều này đã làm dấy lên những lo ngại về bảo mật và rủi ro rug pull. Mặc dù vậy, các dự án như Pandora, DeFrogs, và Rug đã bắt đầu khám phá tiềm năng của ERC-404, cho thấy sự quan tâm ngày càng tăng đối với các mô hình token lai.

So Sánh Chi Tiết: SFT vs NFT

Cách Hoạt Động Thực Tế

NFT hoạt động trên blockchain, chủ yếu là Ethereum. Chúng là đại diện kỹ thuật số độc nhất của tài sản trong thế giới thực, hoạt động như cơ chế xác thực chứng minh quyền sở hữu. Một khi NFT được đúc, nó không thể bị sao chép, đảm bảo các nghệ sĩ, người sáng tạo nội dung, và nhạc sĩ nhận được giá trị tiền tệ chính xác cho công sức của họ.

SFT hoạt động khác biệt. Trong một trò chơi blockchain, bạn có thể gặp một token bắt đầu như NFT, sau đó thu thập nó để nhận được tiền game (token có thể thay thế). Bạn có thể đổi tiền đó lấy hàng hóa từ người chơi khác, hoặc sử dụng nó mua một vũ khí – lúc đó nó trở lại thành NFT thông qua thị trường NFT. Vũ khí có thể trở nên nổi bật hơn khi bạn đạt cấp độ cao hơn.

Smart contract tích hợp của SFT, được lập trình bởi nhà phát triển, tự động thúc đẩy các thay đổi này. Khả năng của một token dễ dàng trở nên thay thế được giúp “chuyển đổi” các trò chơi cũ sang môi trường nhiều người chơi trực tuyến, nơi nhà phát triển có thể theo dõi tài sản và tiền mặt, mang lại kiểm soát tốt hơn đối với nền kinh tế của trò chơi so với lạm phát không được kiểm soát trong các game MMO cũ.

SFT và Mã Hóa Tài Sản Thế Giới Thực (RWA)

SFT mang đến cách tiếp cận độc đáo đối với mã hóa tài sản thế giới thực (RWA), giải quyết những thách thức liên quan đến token hoàn toàn có thể thay thế hoặc không thể thay thế.

SFT cung cấp sự linh hoạt trong quyền sở hữu và giao dịch bằng cách đại diện cho các phần tài sản ban đầu có thể thay thế, chẳng hạn như cổ phần bất động sản, có thể trở nên không thể thay thế trong một số điều kiện nhất định, từ đó tăng cường thanh khoản và khả năng tiếp cận cho nhà đầu tư.

Chúng cũng có khả năng đại diện động cho giá trị, trạng thái hoặc điều kiện thay đổi của tài sản. SFT giúp sở hữu chia phần một cách hiệu quả đối với các tài sản không thể chia nhỏ, giảm rào cản tham gia. Hơn nữa, SFT tăng cường tính thanh khoản cho các tài sản truyền thống khó giao dịch bằng cách cho phép giao dịch trên nền tảng kỹ thuật số.

SFT có thể mã hóa các quyền, phần thưởng hoặc nghĩa vụ cụ thể liên quan đến RWA, với quá trình chuyển đổi từ trạng thái có thể thay thế sang không thể thay thế được thiết kế để tuân thủ các quy định. Cuối cùng, SFT cho phép các cấu trúc tài chính sáng tạo, kết hợp thanh khoản có thể thay thế với sự độc đáo không thể thay thế, mở ra các sản phẩm và cơ hội đầu tư mới.

Kết Luận: NFT và SFT Định Hình Tương Lai Tài Sản Kỹ Thuật Số

Mã hóa tài sản đang nhanh chóng trở thành một vấn đề lớn trong thế giới tài chính kỹ thuật số. Hệ sinh thái NFT đang thay đổi nhanh chóng, với SFT và NFT mang đến làn sóng đổi mới, định nghĩa lại lợi nhuận cho các nhà sáng tạo nội dung số, nghệ sĩ, nhà phát triển game blockchain, và game thủ, cũng như khả năng tiếp cận cho khách hàng và cộng đồng fan.

Công nghệ blockchain làm cho việc thực hiện và đại diện quyền sở hữu tài sản trở nên khả thi theo những cách chưa từng có trước đây. Mặc dù NFT chủ yếu được sử dụng trong lĩnh vực trò chơi, nghệ thuật và âm nhạc, còn SFT vẫn chủ yếu giới hạn ở các tài sản trong trò chơi, cả hai đều sẽ sớm tìm thấy ứng dụng mở rộng trong nhiều ngành công nghiệp khác nhau.

Sự khác biệt giữa SFT và NFT không chỉ là lý thuyết – nó là nền tảng cho cách chúng ta sẽ quản lý, sở hữu và giao dịch tài sản kỹ thuật số trong tương lai.