Trái Đất sẽ kết thúc khi nào? Các nhà khoa học dự đoán thời gian vượt quá một tỷ năm

Câu hỏi về việc khi nào hành tinh mẹ của nhân loại sẽ trở nên không thể sinh sống đã lâu thu hút sự chú ý của các nhà nghiên cứu và triết gia. Hiện nay, theo NASA và các nghiên cứu khoa học được thực hiện tại các tổ chức học thuật Nhật Bản, chúng ta có một câu trả lời khá cụ thể. Trái đất có thể đạt đến điểm trở nên hoàn toàn không thể sinh sống vào khoảng năm 1.000.002.021 — khoảng một tỷ năm nữa. Mặc dù mốc thời gian này có vẻ gần như không thể hiểu nổi, các cơ chế dẫn đến số phận này đã bắt đầu hoạt động và xứng đáng được chúng ta chú ý ngay hôm nay.

Sự mở rộng của Mặt Trời: Mối đe dọa lớn nhất về lâu dài của Trái Đất

Trái ngược với niềm tin phổ biến, sự diệt vong cuối cùng của hành tinh chúng ta sẽ không xuất phát từ một va chạm tiểu hành tinh. Thay vào đó, mối đe dọa chính bắt nguồn từ thiên thể gần nhất với chúng ta — mặt trời. Trong vòng một tỷ năm tới, ngôi sao của chúng ta sẽ tiếp tục chu trình tiến hóa tự nhiên, ngày càng nóng và lớn hơn. Cuối cùng, sự mở rộng này sẽ tăng đến mức khiến các đại dương của Trái đất bốc hơi hoàn toàn, để lại một vùng đất cháy xém, hoang vu không thể hỗ trợ bất kỳ dạng sống nào.

Các hiện tượng khí hậu hiện tại như nóng lên toàn cầu và tích tụ khí nhà kính cung cấp những hình ảnh sớm về quỹ đạo này. Trong khi những thách thức ngày nay bắt nguồn từ hoạt động của con người, chúng dự báo về sự biến đổi nhiệt độ còn dữ dội hơn nhiều mà sự tiến hóa của mặt trời sẽ gây ra cho hành tinh của chúng ta. Sự khác biệt nằm ở quy mô thời gian — hàng thế kỷ so với hàng tỷ năm — nhưng hướng đi vẫn không thay đổi.

Quan sát hoạt động của Mặt Trời: Những cảnh báo gần đây từ NASA

Ngoài mối đe dọa xa xôi của sự mở rộng của mặt trời, các nghiên cứu gần đây đã xác định những mối quan tâm cấp bách hơn. Trong những năm sau 2024, NASA đã ghi nhận các sự kiện năng lượng mặt trời mạnh mẽ bao gồm các vụ phóng xung năng lượng mặt trời dữ dội và các vụ phóng khối plasma từ mặt trời — những đợt bùng phát đột ngột của năng lượng điện từ từ bề mặt mặt trời. Những hiện tượng này có thể gây gián đoạn đáng kể tầng trên của khí quyển Trái đất, có khả năng làm giảm nồng độ oxy, và thúc đẩy quá trình nóng lên của hành tinh trong thời gian ngắn hơn.

Các quan sát này nhấn mạnh rằng ảnh hưởng của mặt trời đối với thế giới của chúng ta hoạt động trên nhiều quy mô thời gian. Trong khi quá trình tiến hóa dài hạn kéo dài qua hàng vạn, hàng triệu năm, các biến động ngắn hạn trong hoạt động của mặt trời mang lại tác động có thể đo đếm được trong vòng đời của con người. Sự đa dạng này đòi hỏi nhân loại phải chuẩn bị cho cả những thách thức ngay lập tức và những chân trời xa xăm.

Sao Hỏa như Kế hoạch dự phòng của nhân loại: Tầm nhìn của SpaceX

Với số phận cuối cùng của Trái đất đã được định đoạt bởi các quá trình vũ trụ học, các nhà khoa học và doanh nhân ngày càng tập trung vào việc đảm bảo sự sống còn của nhân loại thông qua định cư ngoài hành tinh. Sao Hỏa đã nổi lên như ứng cử viên hàng đầu để thiết lập một môi trường sinh sống thay thế cho con người. SpaceX, dưới sự chỉ đạo của Elon Musk, đã đưa việc định cư trên sao Hỏa trở thành trung tâm trong sứ mệnh của mình, với Musk thường xuyên tuyên bố rằng việc cho phép con người sinh sống trên sao Hỏa sẽ là thành tựu lớn nhất trong đời ông.

Tuy nhiên, việc chuyển đổi sang cuộc sống trên sao Hỏa đặt ra những trở ngại phi thường. Khoản đầu tư tài chính cần thiết sẽ lên tới hàng trăm tỷ đô la. Các trở ngại công nghệ vẫn còn rất lớn, và những thách thức về tâm lý và thể chất trong việc tạo ra một xã hội hoạt động trên một thế giới xa lạ gần như còn đáng sợ không kém các vấn đề kỹ thuật.

Công nghệ và các môi trường nhân tạo: Hy vọng tốt nhất của chúng ta

Thay vì từ bỏ Trái đất trước khi kết thúc tự nhiên của nó, một số nhà nghiên cứu đề xuất rằng công nghệ tiên tiến có thể giúp nhân loại tồn tại thông qua các hệ thống chứa đựng nhân tạo. Các môi trường sống được thiết kế với hệ thống kiểm soát khí hậu, tái chế nước và sản xuất thực phẩm có thể cho phép các cộng đồng phát triển ngay cả khi môi trường bên ngoài trở nên hostile. Các hệ sinh thái khép kín như vậy về lý thuyết có thể duy trì nền văn minh nhân loại trong thời gian dài bất chấp sự suy thoái của hành tinh.

Tuy nhiên, các câu hỏi cơ bản vẫn còn tồn tại: Con người có thể tồn tại bao lâu trong các môi trường nhân tạo tách rời khỏi các quá trình tự nhiên của tự nhiên? Các hệ thống nhân tạo có thể duy trì hoạt động và dễ bảo trì trong hàng thế kỷ hay hàng nghìn năm không? Những điều này tiết lộ giới hạn triết lý của các tham vọng công nghệ của chúng ta.

Những lựa chọn ngày nay định hình thực tại ngày mai

Trong khi suy nghĩ về một mốc thời gian kéo dài một tỷ năm có vẻ trừu tượng hoặc không liên quan đến các mối quan tâm hiện tại, thực tế lại đòi hỏi chúng ta phải xem xét lại. Các quyết định mà nhân loại đưa ra bây giờ — về giảm thiểu biến đổi khí hậu, phát triển công nghệ, đầu tư vào khám phá không gian, và quản lý tài nguyên — đều quyết định liệu các thế hệ tương lai có thừa hưởng một Trái đất đang chết dần hay những con đường để tồn tại tiếp tục ở nơi khác. Điểm kết thúc của khả năng sinh sống của Trái đất có thể nằm ở tương lai xa xăm, nhưng thời gian cho hành động có ý nghĩa là trong vài thập kỷ tới. Chính sự nghịch lý này định hình thách thức trung tâm của thời đại chúng ta.