Từ trượt tuyết đến tham vọng chiến lược: Tại sao Greenland nằm trong trung tâm cuộc tranh chấp của Trump về Bắc Cực

Khi Donald Trump chế giễu vai trò của những chiếc xe trượt tuyết Đan Mạch trong việc bảo vệ Greenland, đó không phải là một bình luận thoáng qua, mà là sự cô đọng cả một triết lý về an ninh chiến lược và lợi ích của Mỹ. Sự chế giễu này đã trở thành biểu tượng cho khoảng cách lớn giữa tầm nhìn của Washington về tầm quan trọng của đảo và những gì Đan Mạch thực sự cung cấp. Cảnh tượng này hé lộ một sự thật sâu sắc hơn: Greenland không chỉ là một hòn đảo xa xôi, mà còn là chiến trường ngầm trong cuộc chiến quyền lực giữa các cường quốc nhằm kiểm soát và ảnh hưởng.

Vị trí địa lý chiến lược của Greenland và kiểm soát các tuyến đường qua Bắc Cực

Greenland nằm tại điểm giao nhau địa chính trị độc đáo kết nối Bắc Mỹ và châu Âu, biến nó thành điểm kiểm soát thực sự các tuyến hàng không và hàng hải quan trọng ở cực Bắc Đại Tây Dương. Vị trí chiến lược này mỗi năm càng trở nên quan trọng hơn do sự tan chảy băng và biến đổi khí hậu, biến khu vực Bắc Cực từ vùng biên giới đóng băng thành một sân chơi kinh tế và quân sự mở.

Việc kiểm soát Greenland không chỉ đơn thuần là sở hữu những vùng đất rộng lớn ít dân cư, mà còn là kiểm soát một cổng địa chính trị cho phép theo dõi và giám sát các hoạt động quân sự, kinh tế giữa các châu lục. Bất kỳ siêu cường nào muốn thống trị khu vực Bắc Cực đều phải đặt Greenland làm trung tâm chiến lược của mình.

Cạnh tranh giữa các cường quốc: Trung Quốc và Nga chống lại sự thống trị của Mỹ

Không thể hiểu rõ sự kiên quyết của Trump với Greenland mà không nhìn vào sự trỗi dậy của hai lực lượng khu vực trong khu vực Bắc Cực. Trung Quốc chính thức tuyên bố là một “quốc gia cực”, đầu tư mạnh vào các cảng, hạ tầng và các dự án nghiên cứu như một phần chiến lược dài hạn để đảm bảo các tuyến thương mại thay thế và nguồn tài nguyên chiến lược. Trong khi đó, Nga sở hữu sự hiện diện quân sự mạnh mẽ và sâu rộng nhất trong khu vực Bắc Cực, coi đó là phần mở rộng trực tiếp của an ninh quốc gia và chiến lược của mình.

Trong bối cảnh cạnh tranh này, chính quyền Trump cho rằng việc để Greenland nằm ngoài tầm ảnh hưởng trực tiếp của mình có thể cho phép đối thủ sử dụng như một điểm đột phá chiến lược trong tương lai. Phân tích này phản ánh một cách nhìn thực tế về các diễn biến địa chính trị hiện tại.

Tài nguyên thiên nhiên ẩn dưới lớp băng

Greenland chứa đựng kho tài nguyên thiên nhiên khổng lồ đã bị bỏ quên trong nhiều thập kỷ. Các kim loại hiếm quan trọng cho công nghiệp công nghệ cao, trữ lượng dầu khí khổng lồ, cùng lượng nước ngọt tinh khiết đều nằm dưới lớp băng dày đặc. Với sự tan chảy toàn cầu ngày càng tăng, những nguồn tài nguyên này trở nên dễ khai thác và đầu tư hơn, biến đảo này từ gánh nặng kinh tế tiềm năng thành một kho báu chiến lược dài hạn vô giá.

Các quốc gia kiểm soát các nguồn tài nguyên này sẽ có lợi thế mạnh trong các thập kỷ tới, đặc biệt khi nhu cầu toàn cầu về các vật liệu chiến lược này ngày càng tăng.

Căn cứ Thule và an ninh quốc gia Mỹ

Mỹ đã có mặt quân sự tại Greenland qua căn cứ Thule nổi tiếng, đóng vai trò trung tâm trong hệ thống cảnh báo sớm và phòng thủ tên lửa của Mỹ. Về mặt chiến lược thuần túy, Trump cho rằng tình hình hiện tại là phi lý: tại sao Washington lại gánh chịu gánh nặng phòng thủ và bảo vệ, trong khi không có quyền quyết định cuối cùng? Ảnh hưởng quân sự mà không có ảnh hưởng chính trị vẫn là một quyền lực thiếu toàn diện và dễ bị xâm phạm về mặt chiến lược.

Phân tích này phản ánh một tầm nhìn thực dụng về an ninh quốc gia Mỹ và tương lai của sự thống trị của Mỹ trong khu vực.

Tư duy thương lượng: logic của Trump trong chính sách quốc tế

Để hiểu lý do Trump kiên quyết với ý tưởng Greenland, cần nắm bắt logic trong tư duy của ông: chính sách quốc tế theo ông là một chuỗi các thương lượng. Tại sao Mỹ phải trả giá đắt cho việc phòng thủ và bảo vệ, trong khi có thể sở hữu trực tiếp chính nguồn lực chiến lược đó?

Logic này không phải là sáng tạo mới của Trump trong lịch sử Mỹ. Mỹ đã mua Alaska từ Nga năm 1867, và mua Louisiana từ Pháp năm 1803. Những thương vụ này khi đó bị coi là điên rồ và ngu ngốc, nhưng sau này được chứng minh là những bước đi chiến lược vĩ đại nhất trong lịch sử Mỹ. Liệu Trump có nghĩ Greenland là thương vụ lớn tiếp theo không?

Sự chế giễu của xe trượt tuyết và phản đối quyết liệt của Đan Mạch

Ý tưởng này vấp phải phản đối rõ ràng về mặt pháp lý và chính trị. Greenland có chính quyền tự trị toàn diện và chính thức nằm dưới chủ quyền của Đan Mạch, không phải là một mặt hàng để mặc cả hay bán. Khi Trump chế giễu mạnh về vai trò phòng thủ của Đan Mạch, ông nói đùa: “Các bạn có biết Đan Mạch đã làm gì để tăng cường an ninh chưa? Họ gửi xe trượt chó! Thêm xe trượt nữa! Họ nghĩ đó là bước tiến lớn lắm rồi.”

Ý ông là nói về đội tuần tra Sirius nổi tiếng của Đan Mạch, thường xuyên tuần tra trên băng bằng xe trượt để thực hiện các nhiệm vụ quân sự. Theo Trump, loại phòng thủ “biểu tượng” này bằng xe trượt không thể chống lại tham vọng quân sự và kinh tế thực sự của Nga và Trung Quốc. Theo ông, giải pháp thực sự là chiếm giữ hoàn toàn chứ không chỉ là liên minh tạm thời.

Thủ tướng Đan Mạch đã kiên quyết và cương quyết tuyên bố: “Greenland không bán được”, đóng cửa hoàn toàn mọi cuộc thảo luận về vấn đề này.

Rung chuyển trong NATO và tác động toàn cầu

Những phản ứng không dừng lại ở Copenhagen, mà còn làm lung lay cả NATO. Các đồng minh châu Âu coi việc đe dọa sáp nhập một đảo thuộc về một đồng minh là mối đe dọa sinh tồn đối với nền tảng của hệ thống quốc tế và luật pháp quốc tế. Các lãnh đạo châu Âu cảnh báo rằng cách làm này mở ra một tiền lệ nguy hiểm cho các lực lượng khác biện minh cho các hành động quân sự tương tự dưới vỏ bọc an ninh quốc gia.

Các căng thẳng này phản ánh một cuộc khủng hoảng sâu hơn: sự chia rẽ giữa tầm nhìn của Mỹ về an ninh và lợi ích chiến lược, và cam kết của NATO với luật pháp quốc tế và sự tôn trọng lẫn nhau giữa các quốc gia thành viên.

Kết luận: Greenland và tương lai của Bắc Cực

Vai trò của Bắc Cực nằm ở chỗ sẽ trở thành chiến trường cạnh tranh thực sự giữa các cường quốc trong những thập kỷ tới. Greenland không chỉ là một hòn đảo địa lý, mà còn là biểu tượng của điểm nghẽn địa chính trị giữa Mỹ và các đối thủ chiến lược của họ. Dù ý tưởng ban đầu có nghiêm túc hay chỉ là một phần trong chiến lược đàm phán, thì sự quan tâm của Mỹ đến Greenland phản ánh một thực tế không thể bàn cãi: tương lai của hệ thống quốc tế sẽ phần nào được định hình trong tuyết, xe trượt và các kim loại hiếm của Bắc Cực. Trump có thể không thành công trong việc thuyết phục Đan Mạch, nhưng cuộc chiến thực sự về Greenland vẫn chưa bắt đầu.