Thị trường toàn cầu bốc hơi 1.3 nghìn tỷ đô la: Làm thế nào mối đe dọa thuế quan của Trump gây ra chuỗi dao động trong tiền điện tử

北京时间 1 月 22 日凌晨，美国总统特朗普在社交媒体上表示，基于与北约秘书长会谈取得的进展，将不会实施原定于 2 月 1 日生效的、针对包括丹麦在内的八个欧洲国家的关税措施。这场由“格陵兰岛关税威胁”引发的金融市场巨震，在短短数日内导致了全球风险资产市值蒸发约 1.3 万亿美元。

Thị trường chấn động

Thị trường tài chính toàn cầu ngày 20/1/2026 đã trải qua những biến động dữ dội. Thị trường Mỹ xuất hiện tình trạng “ba trong một”: cổ phiếu, trái phiếu, ngoại tệ đều giảm mạnh. Chỉ số S&P 500 giảm 2.1%, chỉ số sợ hãi VIX tăng vọt lên mức cao nhất kể từ tháng 11 năm ngoái; lợi suất trái phiếu Mỹ dài hạn lập đỉnh mới kể từ đầu tháng 9 năm ngoái; chỉ số USD cũng giảm 0.51% trong ngày.

Cơn bão này không chỉ giới hạn ở Mỹ. Các chỉ số chứng khoán lớn của châu Âu và các chỉ số chính của châu Á đều giảm, dường như đang có làn sóng “bán tháo Mỹ” quay trở lại. Thị trường trái phiếu toàn cầu cũng chứng kiến làn sóng bán tháo, tâm lý rủi ro giảm mạnh, dòng vốn nhanh chóng đổ vào vàng và các tài sản trú ẩn truyền thống khác.

Trọng tâm của sự chấn động

Chất xúc tác chính của biến động thị trường này được cho là căng thẳng địa chính trị và lo ngại về thuế quan. Khoảng ngày 18/1, chính phủ Trump đã đề xuất đe dọa tăng thuế đối với các nước châu Âu như Đan Mạch, trừ khi các quốc gia này đồng ý với yêu sách của Mỹ về Greenland.

Tuy nhiên, đằng sau sự biến động này còn có các yếu tố tài chính sâu xa và liên quan chặt chẽ. Sự biến động lịch sử của thị trường trái phiếu Nhật Bản được nhiều nhà phân tích xem là “tâm điểm của cơn bão”. Ngày 20/1, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 40 năm chạm mức 4%, mức tâm lý quan trọng, lần đầu tiên trong hơn 30 năm Nhật Bản bước vào “thời đại 4%”. Lợi suất trái phiếu dài hạn của Nhật Bản tăng vọt có thể dẫn đến việc các nhà giao dịch bắt đầu đóng vị thế chênh lệch lãi suất quy mô lớn, gây ra phản ứng dây chuyền, làm trầm trọng thêm tình trạng thanh khoản và biến động của thị trường toàn cầu.

Sự giảm giá liên kết của thị trường tiền mã hóa

Trong khi các tài sản rủi ro truyền thống bị bán tháo, thị trường tiền mã hóa cũng không tránh khỏi sự liên đới giảm mạnh. Theo dữ liệu thị trường, ngày 20/1, tổng giá trị thị trường tiền mã hóa toàn cầu giảm khoảng 3% trong ngày.

Trong bối cảnh tâm lý “tránh rủi ro” lan rộng này, Bitcoin đã từng giảm xuống dưới ngưỡng 88.000 USD. Theo dữ liệu từ Gate, tính đến ngày 22/1/2026, giá Bitcoin (BTC) đã phục hồi lên mức 89.948,3 USD, tăng 0.99% trong 24 giờ qua, vốn hóa thị trường đạt 1.79 nghìn tỷ USD. Ethereum (ETH) trong đợt biến động giảm hơn Bitcoin, theo dữ liệu mới nhất từ Gate, giá hiện là 3.019,12 USD, tăng 1.87% trong 24 giờ, vốn hóa khoảng 365,15 tỷ USD.

Biến động dữ dội của thị trường đã kích hoạt các lệnh thanh lý đòn bẩy cao. Trong 48 giờ qua, tổng số tiền bị thanh lý trên toàn mạng lưới tiền mã hóa đã vượt quá 1.8 tỷ USD, trong đó khoảng 93% là các vị thế mua (long).

Tài sản trú ẩn và phân hóa

Khi các tài sản rủi ro đồng loạt giảm, giá vàng truyền thống đã tăng vọt. Ngày 21/1, giá vàng giao ngay lần đầu vượt qua mức 4.880 USD/oz, lập đỉnh lịch sử. Ngày 22/1, giá vàng giảm nhẹ còn 4.793,29 USD.

Hành động của thị trường đã dẫn đến một cuộc thảo luận quan trọng: liệu câu chuyện “vàng số” của Bitcoin có mất hiệu lực trong ngắn hạn không? Xét theo mối liên hệ giá, xu hướng gần đây của Bitcoin đồng bộ hơn với các tài sản rủi ro như cổ phiếu Mỹ, chứ không phải theo chiều tăng của vàng.

Trong nội bộ thị trường cũng xuất hiện dấu hiệu phân hóa. Mặc dù dòng vốn tổng thể chảy ra, nhưng ETF Ethereum giao ngay của Mỹ đã ghi nhận dòng vốn ròng vào liên tiếp nhiều ngày trong giữa tháng 1, trong khi ETF Bitcoin lại ghi nhận dòng vốn ròng rút ra. Điều này cho thấy một số nhà đầu tư có thể đang cân bằng lại vị thế trong quá trình điều chỉnh thị trường, chứ không hoàn toàn rút khỏi thị trường tiền mã hóa.

Xu hướng tương lai

Khi Trump tuyên bố tạm hoãn việc tăng thuế, tâm lý thị trường đã phần nào được xoa dịu. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là sóng gió đã qua.

Trong ngắn hạn, tâm lý thị trường vẫn còn mong manh, bất kỳ tin tức nào về tiến trình đàm phán hoặc căng thẳng địa chính trị cũng có thể gây ra các biến động mới. Các nhà phân tích khuyên nhà đầu tư cần theo dõi sát các tín hiệu quan trọng: các biện pháp phản ứng của Liên minh châu Âu, các diễn biến tiếp theo trong chính sách thương mại của Mỹ, cũng như các chính sách tài chính và tiền tệ của Nhật Bản.

Về thị trường tiền mã hóa, một số mô hình phân tích cung cấp góc nhìn kỹ thuật. Có mô hình học máy dự đoán sau khi đánh giá nhiều chỉ số, giá Bitcoin có thể phục hồi quanh mức 94.500 USD trước ngày 31/1. Tuy nhiên, báo cáo của Citigroup lại đưa ra dự báo thận trọng hơn về Ethereum, cho rằng trong kịch bản cơ sở, giá của nó có thể giảm xuống còn 4.300 USD vào cuối năm 2026.

Tính đến ngày 22/1, giá vàng vẫn duy trì ở mức cao lịch sử trên 4.793,29 USD/oz, trong khi giá Bitcoin trên sàn Gate là 89.948,3 USD, Ethereum là 3.019,12 USD. Thị trường đang chờ đợi các diễn biến tiếp theo. Trump đã mô tả khung thỏa thuận Greenland như “một khái niệm giao dịch”, ám chỉ có thể liên quan đến quyền khai thác khoáng sản tại địa phương và hợp tác hệ thống phòng thủ tên lửa. Sự kiện này rõ ràng cho thấy, trong bối cảnh chính trị vĩ mô toàn cầu và dòng chảy tài chính phức tạp đan xen, tất cả các tài sản rủi ro đều dễ tổn thương và có mức độ liên kết cao. Dù là cổ phiếu, trái phiếu hay tiền mã hóa, đều khó tránh khỏi làn sóng “trú ẩn” toàn cầu.