V thần mới nhất phát biểu: Ba khó khăn của Ethereum đã được vượt qua, PeerDAS và ZK-EVM lần lượt ra mắt

Vitalik Buterin, đồng sáng lập Ethereum, gần đây đã công bố trên mạng xã hội rằng “Ba khó khăn (Blockchain Trilemma)” đã không còn là một vấn đề lý thuyết nữa, mà đã được giải quyết thành công thông qua mã chạy thực tế. Ông nhấn mạnh rằng, sau nhiều lần nâng cấp công nghệ, Ethereum đã đạt được bước nhảy vọt về chất lượng, trở thành một mạng lưới hoàn toàn mới, cân bằng giữa an toàn, phi tập trung và khả năng mở rộng.

V神 trên nền tảng X cho biết, công nghệ PeerDAS ra mắt năm 2025 và ZK-EVM sẽ dần được áp dụng từ năm 2026, giúp Ethereum đồng thời đạt được ba đặc tính: phi tập trung, cơ chế đồng thuận và băng thông cao. Ông còn chỉ rõ, đây không phải là lý thuyết suông, mà là các giải pháp đã được xác thực trên mạng chính. Việc lấy mẫu khả dụng dữ liệu (DAS) đã chính thức đi vào hoạt động, trong khi hiệu năng của ZK-EVM đã đạt mức sản xuất, chỉ còn lại việc tinh chỉnh, tối ưu hóa về mặt an toàn.

Bứt phá theo tầng của Ethereum: Đạt được cả phi tập trung, an toàn và băng thông cao

Cụm từ “Ba khó khăn” phản ánh bản chất của một mâu thuẫn cốt lõi trong thiết kế blockchain: rất khó để đáp ứng đồng thời ba yếu tố “phi tập trung”, “an toàn” và “khả năng mở rộng”. Thông thường, để tăng tốc giao dịch (khả năng mở rộng), người ta phải hy sinh mức độ phi tập trung của mạng lưới; trong khi mạng phi tập trung cao thường gặp khó khăn trong mở rộng quy mô do hạn chế về khả năng xử lý và chi phí cao.

V神 dùng ví dụ lịch sử để minh họa quá trình phát triển của vấn đề này. Ông chỉ ra rằng, BitTorrent (ra mắt năm 2001) dù đạt độ phi tập trung cao và băng thông lớn, nhưng thiếu “cơ chế đồng thuận” để đảm bảo tính nhất quán của dữ liệu. Trong khi đó, Bitcoin (2009) dù phi tập trung và an toàn, nhưng do sử dụng “tái thực thi hoàn toàn” thay vì “xử lý phân tán”, dẫn đến khả năng xử lý giao dịch bị giới hạn nghiêm trọng, khó đáp ứng nhu cầu mở rộng thực tế.

Cách giải của Ethereum là sử dụng kiến trúc phân tầng, tách rời dữ liệu khả dụng, thực thi và xác minh. Trong đó, điểm đột phá chính là công nghệ PeerDAS (lấy mẫu khả dụng dữ liệu ngang hàng), như V神 nhiều lần nhấn mạnh, chính là phần quan trọng nhất trong các nâng cấp gần đây.

Triển khai giải pháp công nghệ: PeerDAS giúp giảm thiểu rào cản vận hành nút

Cơ chế hoạt động của PeerDAS khá đơn giản nhưng mang tính sáng tạo cao: các nút không cần tải xuống và xác minh toàn bộ dữ liệu khối, mà chỉ cần lấy mẫu ngẫu nhiên một phần nhỏ dữ liệu để xác nhận dữ liệu giao dịch có thực sự tồn tại hay không. Cơ chế này giảm đáng kể yêu cầu phần cứng và chi phí băng thông khi vận hành nút xác minh, giúp người dùng phổ thông và các nhà tham gia nhỏ dễ dàng tham gia mạng lưới hơn.

Bằng cách mở rộng đội ngũ xác thực viên, mạng Ethereum sẽ trở nên phi tập trung hơn. V神 tiết lộ rằng, với việc triển khai toàn diện PeerDAS, mục tiêu của Ethereum là nâng cao khả năng xử lý giao dịch (TPS) lên 12.000 giao dịch mỗi giây vào năm 2026, gấp hàng chục lần mức hiện tại.

Bản vẽ mở rộng quy mô của V神: Các bước tiến từ 2026 đến 2030

Về lộ trình tương lai của Ethereum, V神 đã phác thảo một viễn cảnh mở rộng quy mô đầy tham vọng:

Mốc quan trọng năm 2026 là tăng giới hạn Gas đáng kể — ngay cả khi không dựa vào ZK-EVM, khả năng mở rộng vẫn được nâng cao rõ rệt, đồng thời lần đầu tiên mở quyền vận hành node ZK-EVM, cho phép các thành phần trong hệ sinh thái trải nghiệm lợi ích của kiến trúc mới.

Giai đoạn trung hạn từ 2026 đến 2028 sẽ chứng kiến việc tối ưu hóa cơ chế định giá lại Gas, cập nhật sâu hơn cấu trúc trạng thái của Ethereum, và dần chuyển tải tải thực thi sang dạng lưu trữ Blobs, nhằm đảm bảo an toàn của mạng lưới ngay cả khi giới hạn Gas cao hơn.

Triển vọng dài hạn từ 2027 đến 2030 khi ZK-EVM dần trở thành công cụ tiêu chuẩn để xác minh khối, giới hạn Gas của Ethereum sẽ đạt đến mức mới, đáp ứng nhu cầu xử lý lượng lớn giao dịch cho các ứng dụng thương mại quy mô lớn.

Hiện tại, Ethereum đã đạt được thành tích ấn tượng về mặt kỹ thuật, nhưng hiệu suất giá vẫn cần thời gian để thị trường xác nhận niềm tin. Tại thời điểm viết bài, giá ETH khoảng $3.03K, tăng 0.81% trong 24 giờ, còn cách đỉnh cao lịch sử $4.95K vào tháng 8 năm 2024 khoảng 38.8% điều chỉnh.

Phát biểu của V神 không chỉ xác nhận tiến trình công nghệ của Ethereum, mà còn gửi đi một tín hiệu tới thị trường: “Bất khả thi tam giác” đã từng tồn tại đang từng bước bị phá vỡ, tham vọng của Ethereum đang chuyển từ lý thuyết sang thực tế.