Bầu Vy nói chuyện phát đi tín hiệu chuyển hướng chính sách: Rủi ro thị trường lao động nổi lên, Cục Dự trữ Liên bang đang chuẩn bị điều chỉnh chính sách

Cục Dự trữ Liên bang Chủ tịch Powell đã phát biểu bài phát biểu quan trọng tại Hội nghị thường niên của Ngân hàng Trung ương Jackson Hole, truyền tải tín hiệu rõ ràng về xu hướng chính sách. Trong bối cảnh thị trường lao động tiếp tục nguội đi và tốc độ tăng trưởng kinh tế chậm lại, bài phát biểu này đánh dấu việc Cục Dự trữ Liên bang bắt đầu chuyển từ phòng thủ chống lạm phát sang chú trọng vào việc làm, đặt nền móng cho các bước điều chỉnh chính sách tiền tệ tiếp theo. Mỗi câu nói trong bài phát biểu của Powell đều được cân nhắc kỹ lưỡng, phản ánh sự cân bằng phức tạp mà Cục Dự trữ Liên bang đang đối mặt — làm thế nào để tìm ra điểm tựa chính sách mới giữa kiểm soát lạm phát và ổn định việc làm.

Logic giảm lãi suất đằng sau “Cân bằng kỳ lạ” của thị trường lao động

Thị trường lao động hiện nay thể hiện một trạng thái mâu thuẫn chưa từng có. Tỷ lệ thất nghiệp vẫn duy trì ở mức thấp lịch sử 4.2%, nhưng tốc độ tăng trưởng việc làm rõ ràng đã chậm lại — trong ba tháng qua, trung bình mỗi tháng chỉ tạo ra 35,000 việc làm, thấp hơn nhiều so với mức trung bình 168,000 của cùng kỳ năm ngoái. Hiện tượng này lẽ ra phải gây cảnh báo, nhưng lại bị che phủ dưới vẻ ổn định bề mặt.

Powell gọi tình trạng này là “cân bằng kỳ lạ”, nguyên nhân căn bản nằm ở sự co lại đồng bộ của cung lao động. Chính sách nhập cư thắt chặt khiến tăng trưởng lực lượng lao động giảm mạnh, tỷ lệ tham gia lao động cũng giảm xuống. Nói cách khác, tỷ lệ thất nghiệp ổn định không phải do thị trường việc làm mạnh mẽ, mà là do phía cung cũng yếu đi. Cân bằng giả này ẩn chứa rủi ro lớn — một khi kinh tế gặp bất kỳ cú sốc tiêu cực nào, tỷ lệ thất nghiệp có thể tăng nhanh.

Powell chỉ ra rằng, tình trạng bất thường này cho thấy rủi ro giảm việc làm đang gia tăng. Nếu rủi ro xuất hiện, có thể nhanh chóng thể hiện qua việc sa thải tăng vọt và tỷ lệ thất nghiệp tăng nhanh. Nhận định này trực tiếp hỗ trợ cho sự cần thiết của việc điều chỉnh chính sách. Sự ổn định của tỷ lệ thất nghiệp và các chỉ số thị trường lao động khác cho phép Fed thận trọng xem xét điều chỉnh lập trường chính sách, mở ra khả năng giảm lãi suất.

Tác động của thuế quan và dự báo lạm phát: Cân bằng mới trong khung chính sách

Tình hình lạm phát cũng đáng chú ý. Mặc dù chỉ số PCE tổng thể tăng 2.6% hàng năm, và PCE lõi đạt 2.9%, nhưng các biến đổi cấu trúc đằng sau các con số này còn đáng để suy nghĩ sâu hơn. Chính sách thuế quan đã bắt đầu đẩy giá một số mặt hàng lên cao, đặc biệt là trong 12 tháng qua, giá PCE hàng hóa tăng 1.1%, tạo ra sự khác biệt rõ rệt so với mức giảm nhẹ của năm trước.

Các phát biểu của Powell về thuế quan mang theo tín hiệu chính sách quan trọng. Ông sử dụng cụm từ “giả định hợp lý” để nói rằng tác động của thuế quan đối với giá cả chủ yếu là mức tăng “tạm thời”. Nói cách khác, Fed có xu hướng cho rằng áp lực giá này mang tính tạm thời, không biến thành xu hướng lạm phát kéo dài. Tất nhiên, “tạm thời” không đồng nghĩa với “một lần là xong”, việc điều chỉnh thuế quan vẫn cần thời gian để truyền tải đầy đủ đến chuỗi cung ứng và mạng lưới phân phối.

Tuy nhiên, Fed hoàn toàn tự tin vào việc định hướng kỳ vọng lạm phát dài hạn. Dự báo lạm phát dài hạn vẫn phù hợp với mục tiêu 2%, và dữ liệu thị trường cùng khảo sát đều cho thấy kỳ vọng này ổn định. Sự tự tin này giúp Fed có thể theo đuổi lập trường chính sách tích cực hơn, mà không quá lo ngại rằng giá cả tăng sẽ gây ra lạm phát kéo dài. Powell nhấn mạnh nhiều lần rằng, bất kể điều gì xảy ra, Fed sẽ không để mức giá tạm thời này biến thành vấn đề lạm phát kéo dài.

Hiểu thị trường và ý nghĩa thực tiễn

Các phương tiện truyền thông như Wallstreetcn nhanh chóng diễn giải các tín hiệu tinh tế trong bài phát biểu của Powell. Một nhà báo nổi tiếng gọi là “Cơ quan truyền thông mới của Fed” chỉ ra rằng, Powell đề cập đến việc tỷ lệ thất nghiệp và các chỉ số thị trường lao động ổn định giúp Fed có thể thận trọng xem xét điều chỉnh chính sách, mở ra cánh cửa cẩn trọng cho việc giảm lãi suất tại cuộc họp tới. Phán đoán này phản ánh sự hiểu biết nhất trí của thị trường về bài phát biểu: Fed đang từ vị thế trung lập dần chuyển sang hướng nới lỏng.

Điều tinh tế hơn nữa là, nhà báo còn chỉ ra rằng, Powell lần đầu tiên ngầm ý thể hiện sự tự tin tăng lên về giả định chính, tức là tác động của giá hàng hóa tăng do thuế quan sẽ mang tính tạm thời. Sự tự tin này xuất phát từ nhận thức về sự mềm mại của thị trường lao động. Nếu mức độ siết chặt của thị trường lao động không đủ để thúc đẩy người tiêu dùng đàm phán lương mạnh mẽ hơn, thì áp lực tiền lương sẽ không đẩy giá cả lên cao, giả định về việc tăng giá một lần này có khả năng thành hiện thực hơn.

Tiến trình và điều chỉnh khung chính sách tiền tệ của Fed

Phần thứ hai trong bài phát biểu của Powell đề cập đến việc Fed điều chỉnh hệ thống khung chính sách tiền tệ, phản ánh ảnh hưởng của những biến đổi lớn trong môi trường kinh tế trong 5 năm qua. So với năm năm trước, khi đó lo ngại chính là lãi suất có thể rơi vào giới hạn thấp (ELB), tăng trưởng kinh tế thấp, lạm phát thấp, đường Phillips phẳng. Còn hiện tại, tình hình đã hoàn toàn khác — lãi suất chính sách đã cao hơn nhiều so với mức thấp lịch sử, và lạm phát đã đạt mức cao nhất trong 40 năm.

Các thay đổi chính trong việc sửa đổi khung chính sách lần này gồm ba điểm chính. Thứ nhất, Fed đã loại bỏ việc nhấn mạnh đặc biệt vào ELB, chuyển sang mô tả là “Chiến lược chính sách tiền tệ nhằm thúc đẩy điều kiện kinh tế rộng rãi để đạt được đầy đủ việc làm và ổn định giá cả”. Thứ hai, Fed trở lại khung mục tiêu lạm phát linh hoạt, bỏ đi chiến lược “bù đắp” được giới thiệu vào năm 2020. Lý do là thực tiễn chứng minh rằng, việc cố ý và vừa phải để lạm phát vượt quá mục tiêu không còn phù hợp — lạm phát thực tế không phải là cố ý hay vừa phải nữa.

Điểm thứ ba liên quan đến mô tả mục tiêu việc làm. Thay vì dùng cụm từ “giảm thiểu thiếu hụt việc làm đầy đủ”, thì giờ đây mô tả chính xác hơn — Fed thừa nhận rằng, đôi khi việc làm có thể vượt quá mức độ đầy đủ ước tính theo thời điểm, nhưng điều này không nhất thiết gây rủi ro cho ổn định giá cả. Thay đổi này phản ánh nhận thức của Fed về sự không chắc chắn của tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên, và tầm quan trọng của việc định hướng kỳ vọng lạm phát.

Fed cũng nhấn mạnh vai trò then chốt của việc định hướng kỳ vọng lạm phát. Kỳ vọng lạm phát được định hướng tốt đã giúp kiểm soát thành công lạm phát trong những năm gần đây mà không làm tăng tỷ lệ thất nghiệp. Ngược lại, kỳ vọng lạm phát mất định hướng sẽ dẫn đến vòng xoáy tiêu cực — người tiêu dùng kỳ vọng giá sẽ tăng, yêu cầu tăng lương, doanh nghiệp tăng giá để bù đắp chi phí, cuối cùng dẫn đến lạm phát tự củng cố.

Ý nghĩa chính sách và triển vọng tương lai

Tổng thể các khía cạnh trong bài phát biểu của Powell mang ý nghĩa chính sách rõ ràng và sâu sắc. Trong ngắn hạn, rủi ro lạm phát có xu hướng tăng, rủi ro việc làm có xu hướng giảm, tạo ra một tình hình đầy thách thức. Đối mặt với sự mất cân bằng này, Fed đã truyền tải cam kết cân bằng hai nhiệm vụ. Lãi suất chính sách đã gần với mức trung hòa hơn so với trước, và sự ổn định của tỷ lệ thất nghiệp cùng các chỉ số thị trường lao động khác cho phép Fed thận trọng xem xét các điều chỉnh chính sách tiếp theo.

Điều đáng chú ý là, Powell nhấn mạnh rằng, chính sách tiền tệ không phải là theo một lộ trình cố định. Các thành viên Ủy ban Thị trường Mở Liên bang sẽ dựa trên dữ liệu và ý nghĩa của các dự báo về triển vọng kinh tế và rủi ro để tự đưa ra quyết định. Điều này có nghĩa là, các điều chỉnh chính sách sẽ linh hoạt và dựa trên dữ liệu, chứ không bị ràng buộc bởi một lịch trình đã định sẵn.

Trong khung cảnh như vậy, bài phát biểu của Powell đã thu hút sự chú ý lớn của thị trường. Bề ngoài, bài phát biểu có vẻ như là một điều chỉnh khung chính sách mang tính kỹ thuật, nhưng thực chất phản ánh chiến lược chuyển đổi của Fed để đối phó với thách thức của nền kinh tế trong kỷ nguyên mới. Từ phòng thủ chống lạm phát sang cân bằng giữa việc làm và giá cả, từ nhấn mạnh rủi ro ELB đến thích nghi với môi trường chính sách phức tạp hơn, Fed đang xây dựng một bộ công cụ chính sách linh hoạt và thực tế hơn. Đối với thị trường tài chính và nền kinh tế thực, bài phát biểu này đánh dấu sự khởi đầu của một thời kỳ mới.