Chiến thắng lớn trong cuộc chiến chống lừa đảo toàn cầu: Chen Zhi, người từng kiểm soát đế chế lừa đảo lớn nhất châu Á, đã bị bắt

Tháng 3 năm 2025 theo giờ địa phương, một chiến dịch thực thi pháp luật xuyên lục địa đã khép lại — chính quyền Campuchia đã bắt giữ thành công Chen Zhi, thủ lĩnh của Prince Group nổi tiếng khắp nơi. Đế chế tội phạm do hắn xây dựng không chỉ nổi tiếng với các vụ lừa đảo “giết heo” công nghiệp, mà còn liên quan đến cưỡng bức lao động, rửa tiền hàng tỷ USD và các tội danh nghiêm trọng khác. Trước đó, Bộ Tư pháp Mỹ đã phong tỏa 127.271 Bitcoin (tương đương khoảng 15 tỷ USD vào thời điểm đó), trực tiếp chỉ ra chuỗi nguồn vốn bất hợp pháp của tập đoàn này. Việc bắt giữ này đánh dấu một đòn mạnh của cộng đồng quốc tế vào tội phạm có tổ chức dựa trên tiền mã hóa.

Công nghiệp lừa đảo hóa: Từ quy mô nhỏ đến đế chế xuyên quốc gia

Các vụ lừa đảo “giết heo” truyền thống trước đây chỉ là hành vi cá nhân rời rạc. Kẻ lừa đảo qua các phần mềm hẹn hò tiếp cận nạn nhân, sau vài tuần xây dựng cảm xúc (gọi là “nuôi heo” trong ngành), rồi dụ dỗ họ đầu tư vào các nền tảng tiền mã hóa giả mạo, cuối cùng lấy đi hết tiền rồi biến mất (“giết mổ”).

Nhưng Chen Zhi và Prince Group làm điều đó còn xa hơn nhiều so với những trò lừa nhỏ lẻ. Họ đã biến một phương pháp lừa đảo đơn giản thành một hệ thống quy mô công nghiệp, vận hành xuyên biên giới:

Quy trình lừa đảo được thiết kế tỉ mỉ:

• Kẻ lừa đảo dùng mạng xã hội, ứng dụng hẹn hò để bắt chuyện giả danh
• Dành nhiều tuần thậm chí hàng tháng để xây dựng lòng tin, tạo liên kết cảm xúc
• Dần dần dẫn dắt nạn nhân bàn về các cơ hội đầu tư tiền mã hóa lợi nhuận cao
• Chuyển hướng nạn nhân đến các nền tảng giao dịch vàng do tập đoàn kiểm soát để lừa đảo, hiển thị báo cáo lợi nhuận giả
• Dụ dỗ gửi tiền lớn, sau đó tài khoản bị đóng băng hoặc biến mất, kẻ lừa đảo lập tức biến mất

Quy trình này hiệu quả và khó bị phát hiện bởi Prince Group đã hệ thống hóa và phân công rõ ràng — trong nội bộ tập đoàn có bộ phận nhân sự, bộ phận thành tích, nhóm rửa tiền chuyên nghiệp, hoạt động như một doanh nghiệp xuyên quốc gia thực thụ.

Giá trị đẫm máu: Nhà máy lừa đảo cưỡng bức lao động

Điều đáng sợ hơn nữa là Chen Zhi đã tích hợp cưỡng bức lao động vào chuỗi ngành lừa đảo nhằm giảm chi phí và nâng cao hiệu quả.

Theo báo cáo điều tra của các tổ chức quốc tế, Prince Group vận hành các khu vực lừa đảo quy mô lớn tại Campuchia, Myanmar, Lào. Các khu này ngoài danh nghĩa là “khu công nghệ”, “trung tâm dịch vụ khách hàng” thì thực chất là các nhà máy nô lệ hiện đại:

Thực tế kinh hoàng trong các khu này:

• Nạn nhân (đa phần là lao động nghèo từ các nước Đông Nam Á khác) bị lừa qua các quảng cáo tuyển dụng lương cao, sau đó bị tịch thu hộ chiếu ngay khi đến nơi
• Bị cưỡng bức làm việc hơn 12 giờ mỗi ngày, nhiệm vụ là gửi tin nhắn lừa đảo tới các nạn nhân tiềm năng toàn cầu
• Đặt ra các chỉ tiêu thành tích khắc nghiệt, ai không đạt sẽ bị phạt, tra tấn, thậm chí bị bán cho các nhóm tội phạm khác
• Các tổ chức quốc tế ước tính vẫn còn hàng chục nghìn người bị mắc kẹt trong các khu này

Nhà nghiên cứu cấp cao của mạng lưới chính trực tài chính toàn cầu, Tiến sĩ Anya Petrova, nói: “Chúng ta chứng kiến không chỉ sự chuyên nghiệp hóa của lừa đảo trực tuyến, mà còn là sự chuyển đổi mô hình hoạt động của các tổ chức tội phạm thành doanh nghiệp. Họ không còn là các nhóm lừa đảo rời rạc nữa, mà là các tập đoàn xuyên quốc gia có cấu trúc phức tạp. Cưỡng bức lao động giúp các nhà máy lừa đảo có thể nhân rộng quy mô, nhưng đổi lại là sự vi phạm nhân quyền có hệ thống.”

150 tỷ USD theo dõi và hợp tác quốc tế

Trước khi Chen Zhi bị bắt, các cơ quan Mỹ đã bắt đầu một chiến dịch theo dõi tài sản kỹ thuật số quy mô chưa từng có.

Năm 2024, Bộ Tư pháp Mỹ đã sử dụng công nghệ phân tích blockchain và điều tra tài chính truyền thống để xác định và phong tỏa 127.271 Bitcoin liên quan trực tiếp đến Prince Group, trị giá khoảng 15 tỷ USD. Động thái này cho thấy các cơ quan thực thi pháp luật dù đối mặt với các thủ thuật làm giả mập mờ chuỗi, nhiều ví chuyển đổi, vẫn có thể theo dõi và chặn đứng các tài sản kỹ thuật số bất hợp pháp một cách hiệu quả.

Hành động phối hợp của các cơ quan thực thi pháp luật quốc tế:

Sự hợp tác quốc tế chưa từng có này cuối cùng đã tạo thành một mạng lưới vây bắt hoàn chỉnh Prince Group, dẫn đến việc bắt giữ Chen Zhi.

Phân tích kỹ thuật đằng sau quá trình điều tra

Nhiều người tò mò: Tại sao blockchain, vốn được mệnh danh là “ẩn danh”, lại trở thành công cụ theo dõi đắc lực của các cơ quan thực thi pháp luật?

Câu trả lời nằm ở đặc tính cốt lõi của blockchain — tính bất biến. Mặc dù các giao dịch tiền mã hóa có vẻ như ẩn danh, nhưng mỗi giao dịch đều được ghi lại vĩnh viễn trên sổ cái công khai. Các cơ quan thực thi pháp luật có thể phá vỡ “tính ẩn danh” này bằng cách:

• Theo dõi các điểm ra vào sàn giao dịch: khi nạn nhân gửi tiền vào các nền tảng lừa đảo hoặc các phần tử lừa đảo cố gắng đổi tiền mã hóa thành tiền pháp định
• Phân tích hành vi trên chuỗi: nhận diện mẫu giao dịch, dòng tiền, các phương thức làm giả mập mờ của ví
• Liên kết điều tra truyền thống: kết hợp dữ liệu ngân hàng, ghi chú liên lạc, dữ liệu xuất nhập cảnh của hộ chiếu
• Chia sẻ thông tin xuyên quốc gia: các cơ quan Mỹ, Anh, Campuchia hợp tác chia sẻ dữ liệu, tạo thành mạng lưới không thể trốn thoát

Nghĩ lại sau khi bắt giữ: đây là điểm kết hay bước ngoặt?

Việc bắt giữ Chen Zhi không còn nghi ngờ là chiến thắng của pháp luật, nhưng các chuyên gia cảnh báo, đây chưa phải là kết thúc của cuộc chiến chống lừa đảo.

Các nhà phân tích an ninh mạng, ông Mark Thorne, nói: “Các mạng lưới tội phạm này có khả năng thích nghi cực cao. Phá vỡ một lãnh đạo có thể dẫn đến phân rã nhóm, nhưng không tiêu diệt được mô hình. Các nhóm lừa đảo sẽ di chuyển đến các khu vực pháp lý mới, thay đổi đại diện tổ chức, sử dụng các phương pháp tinh vi hơn.”

Trong tương lai, chống lừa đảo cần phối hợp nhiều biện pháp:

1. Theo dõi tài sản liên tục: cập nhật công nghệ phân tích blockchain để truy tìm các khoản bất hợp pháp còn lại chưa bị phong tỏa
2. Tăng cường quản lý sàn giao dịch: nâng cao tiêu chuẩn KYC (xác minh danh tính khách hàng) và AML (chống rửa tiền)
3. Giáo dục nạn nhân: mở rộng đào tạo nhận diện các phương thức lừa đảo, đặc biệt trong các nhóm dễ bị tổn thương
4. Áp lực chính trị và địa phương: gây áp lực liên tục lên các khu vực pháp lý bảo vệ các nhóm lừa đảo
5. Hành động phá bỏ các khu lừa đảo: hợp tác chặt chẽ với các quốc gia ASEAN để phát hiện và đóng cửa các nhà máy lừa đảo

Những bài học đúc kết cho ngành công nghiệp tiền mã hóa

Vụ án Chen Zhi đặt ra nhiều thách thức phức tạp cho toàn bộ hệ sinh thái tiền mã hóa.

Một mặt, thành công trong theo dõi này thể hiện tiềm năng lớn của blockchain như một công cụ pháp lý. So với hệ thống tài chính truyền thống thiếu minh bạch, blockchain có khả năng truy vết giúp các dòng tiền bất hợp pháp không còn chốn trốn tránh. Mặt khác, các vụ án tội phạm nổi bật này cũng làm tăng hình ảnh tiêu cực về tiền mã hóa và lừa đảo, gây tổn hại đến toàn bộ ngành.

Các tổ chức trong ngành đang đề xuất xây dựng khung pháp lý rõ ràng hơn để phân biệt giữa đổi mới hợp pháp và lạm dụng tội phạm. Các nền tảng giao dịch hợp pháp và dự án cũng đang chủ động nâng cao kiểm soát nội bộ để tránh trở thành nơi phát sinh lừa đảo.

Kết luận

Việc bắt giữ Chen Zhi tại Campuchia đánh dấu một đòn mạnh của cộng đồng quốc tế vào tội phạm có tổ chức dựa trên tiền mã hóa. Phong tỏa 15 tỷ USD Bitcoin, phá vỡ một đế chế lừa đảo xuyên quốc gia, giải cứu hàng nghìn nạn nhân bị nô lệ — những thành tựu này thật đáng mừng.

Nhưng cảnh báo sâu xa hơn là bản chất của lừa đảo luôn lợi dụng điểm yếu của con người. Dù là “giết heo” truyền thống hay các biến thể dựa trên nền tảng vàng, các kẻ lừa đảo luôn tìm kiếm công nghệ mới, danh tính ảo mới, các đường dây rửa tiền xuyên biên giới mới.

Cộng đồng toàn cầu cần tiếp tục hành động. Tăng cường khung pháp lý, hỗ trợ nạn nhân, liên tục triệt phá các khu lừa đảo, thúc đẩy giáo dục phòng chống — tất cả đều không thể thiếu. Chỉ có như vậy, các nhóm tội phạm mới không dễ dàng chuyển đổi mô hình, tái xuất ở nơi khác. Vụ án Chen Zhi là một tấm gương phản chiếu sự tiến bộ của công nghệ, lòng tham của con người và bóng tối của tội phạm có tổ chức, nhắc nhở chúng ta về mối đe dọa xã hội không bao giờ chấm dứt.