Phân tích toàn cảnh ví Web3: Từ hiện trạng thị trường đến triển vọng ứng dụng

Vị trí cốt lõi của ví Web3

Trong bối cảnh hệ sinh thái blockchain đang mở rộng nhanh chóng, ví Web3 đã hoàn thành quá trình chuyển đổi nhận dạng. Nó không còn đơn thuần là một bộ lưu trữ tài sản đơn giản nữa, mà đã nâng cấp thành một nền tảng tổng hợp liên kết danh tính người dùng, quản lý tài sản, tham gia hệ sinh thái DeFi. Sự chuyển đổi này đánh dấu sự tiến hóa của ví Web3 từ công cụ sang trung tâm, trở thành chìa khóa mở cánh cửa thế giới Web3 cho người dùng phổ thông.

Quy mô thị trường và cơ hội tăng trưởng

Dữ liệu nói lên tất cả

Theo nghiên cứu thị trường của Grand View Research, thị trường ví Web3 đang bùng nổ:

• Năm 2022, doanh thu thị trường ví tiền mã hóa toàn cầu khoảng 13,98 tỷ USD
• Dự kiến trong vòng mười năm sẽ tăng lên 33,71 tỷ USD
• Đến năm 2030, quy mô thị trường có thể đạt 482,7 tỷ USD, tỷ lệ tăng trưởng kép hàng năm đạt 24,4%

Những con số này phản ánh điều gì? Đó là sự liên tục khao khát quản lý tài sản phi tập trung của người dùng, cũng như giá trị của ví Web3 như một cổng tương tác DApp ngày càng được công nhận.

Động lực thị trường

Các yếu tố chính thúc đẩy tăng trưởng này bao gồm:

Việc chấp thuận ETF Bitcoin đã cung cấp cho các nhà đầu tư chính thống kênh hợp pháp để tiếp cận thị trường tiền mã hóa; cơn sốt BRC20 và NFT khiến nhiều người dùng phi kỹ thuật bắt đầu tiếp xúc với tài sản trên chuỗi; sự xuất hiện của giao thức Ordinals (đầu năm 2023) còn gây ra sự thay đổi cấu trúc của thị trường, thị phần của các ví Web3 chính thống từ dưới 10% tăng vọt lên 80%, điều này hoàn toàn chứng minh nhu cầu mạnh mẽ của người dùng đối với các sản phẩm ví.

Hai mô hình cốt lõi của ví

Ví không quản lý (Non-custodial): Người dùng kiểm soát hoàn toàn

Logic cốt lõi của ví không quản lý là người dùng kiểm soát khóa riêng, hoàn toàn kiểm soát tài sản. Loại ví này không lưu trữ dữ liệu người dùng, khóa riêng được lưu trữ hoàn toàn trên trình duyệt hoặc thiết bị di động của người dùng. Khi cần ký trên chuỗi, ví sẽ truy xuất khóa riêng từ tệp cục bộ để thực hiện thao tác.

Ưu điểm của mô hình này rõ ràng — an toàn và tự chủ. Nhưng rủi ro cũng rõ ràng — nếu mất hoặc bị đánh cắp khóa riêng hoặc mnemonic, tài sản sẽ không thể lấy lại vĩnh viễn.

Ví không quản lý chủ yếu gồm ba kiến trúc công nghệ:

Ví EOA (Externally Owned Account): Loại ví cơ bản nhất trong hệ sinh thái Ethereum, hiện được hầu hết các sàn giao dịch (bao gồm Gate.io) hỗ trợ tiêu chuẩn này.

Ví MPC (Multi-Party Computation): Quản lý khóa riêng phân tán, giảm thiểu rủi ro điểm đơn, nâng cao độ an toàn.

Ví AA (Account Abstraction): Điều khiển ví qua hợp đồng thông minh, tăng cường bảo mật và linh hoạt.

Ví phần cứng do khả năng sinh khóa riêng offline được công nhận là lựa chọn an toàn nhất.

Ví trung tâm (Centralized Custodial): Sự cân bằng giữa tiện lợi và rủi ro

Mô hình quản lý của các sàn giao dịch là hướng ngược lại — người dùng tin tưởng nền tảng quản lý tài sản, không cần tự giữ khóa riêng. Mô hình này có ngưỡng vào rất thấp, trải nghiệm người dùng cũng khá thân thiện.

Tuy nhiên, cần thẳng thắn nhìn nhận: số dư trong tài khoản sàn chỉ là dữ liệu ghi nhận trong nền tảng, không phải tài sản thực trên chuỗi. Người dùng không thể tương tác trực tiếp với DApp, bị giới hạn bởi quy định và khả năng chịu rủi ro của nền tảng.

Bốn chiều chức năng của ví Web3

1. Trung tâm luồng vốn

Hiện nay, ví Web3 đã trở thành trung tâm luồng dữ liệu trong hệ sinh thái mã hóa. Theo dữ liệu của Glassnode, số ví hoạt động hàng ngày trên các chuỗi chính vượt quá 2,5 triệu, trong đó BTC và ETH chiếm hơn 80%.

Phía sau con số này là gì? Đó là vị trí trung tâm của ví Web3 trong luồng vốn. So sánh với thị trường hàng trăm tỷ USD do các ông lớn thanh toán như Visa, MasterCard, Apple Pay kiểm soát trong thời đại Web2, tiềm năng tăng trưởng của ví Web3 gần như là vô hạn.

2. Tương tác DApp và nền tảng giao dịch

Ví không chỉ quản lý tài sản, mà còn là cầu nối giữa người dùng và DApp. Các hình thức tương tác chính gồm:

Chế độ kết nối: đại diện bởi Metamask, người dùng kích hoạt → tương tác → ký, tập trung vào sự tiện lợi cho thao tác của người dùng.

Chế độ thị trường ứng dụng: tích hợp cửa hàng DApp trong ví, hỗ trợ Swap, trình diễn NFT, hoàn tất chuyển đổi ngay trong ví, trải nghiệm người dùng liền mạch hơn.

Chức năng Swap đã trở thành hình thức kiếm luồng trực tiếp rõ ràng nhất của ví, trực quan hơn và nhân văn hơn bất kỳ thiết kế thương mại phức tạp nào.

3. Hệ sinh thái dịch vụ tài chính

Quá trình phát triển của tài chính internet cho thấy: người dùng đã không còn phụ thuộc vào các tổ chức truyền thống để mua quỹ, bảo hiểm và các sản phẩm tài chính khác, mà thực hiện qua các nền tảng như Alipay.

Ví Web3 đang sao chép mô hình này. Một khi người dùng tin tưởng ví, họ sẽ tự nhiên chấp nhận các sản phẩm tài chính và phái sinh do ví giới thiệu. Điều này có nghĩa ví không chỉ là kho lưu trữ an toàn cho tài sản, mà còn là nền tảng phân phối dịch vụ tài chính. Thu nhập từ quảng cáo, hoa hồng sản phẩm tài chính có tiềm năng lớn.

4. Danh tính trên chuỗi và các chức năng mở rộng

Từ năm 2021, phạm vi chức năng của ví Web3 không ngừng mở rộng:

• Xác thực danh tính phi tập trung (DID)
• Token liên kết linh hồn (SBT)
• Trưng bày NFT cá nhân

Dù các chức năng này còn đang trong giai đoạn khám phá, nhưng ví như một container tài khoản, vốn dĩ phù hợp để chứa hệ thống danh tính trên chuỗi. Việc xây dựng hệ sinh thái DID hoàn chỉnh đòi hỏi phân loại người dùng một cách chi tiết, và ví Web3 chính là phương tiện tốt nhất cho quá trình này.

Tại sao các sàn giao dịch đều đổ xô vào lĩnh vực ví

Suy thoái động lực tăng trưởng truyền thống

Mô hình thu hút dòng tiền của các sàn CEX bằng cách ra mắt coin mới đang mất hiệu lực. Trong bối cảnh quy định ngày càng nghiêm ngặt, các sàn cần tìm kiếm điểm đột phá tăng trưởng mới, ví Web3 chính là câu trả lời.

Đổi mới công nghệ giảm rào cản

Các công nghệ như MPC, account abstraction đã trưởng thành, giúp các sàn tập trung có thể cải thiện hình ảnh tập trung của mình, thông qua các sản phẩm ví, tiến vào lĩnh vực DeFi, hình thành ma trận sản phẩm.

Mối đe dọa từ DEX không thể xem nhẹ

Các sàn DEX qua phí gas tài trợ, định tuyến dựa trên đấu giá và các sáng tạo nhỏ khác đang dần thu hẹp khoảng cách trải nghiệm với sàn tập trung. Các sàn cần chủ động đón nhận phi tập trung để duy trì lợi thế cạnh tranh.

Áp lực quy định như một van xả

Các câu chuyện đổi mới xoay quanh ví Web3 có thể giúp các sàn tìm ra điểm đột phá trong môi trường quy định chặt chẽ, thể hiện sự chấp nhận hệ sinh thái Web3.

Gate Web3 ví: hình mẫu ví không quản lý

Trong số nhiều lựa chọn, Gate.io giới thiệu Gate Web3 ví đại diện cho hướng phát triển của ví không quản lý.

Các lợi thế cốt lõi bao gồm:

Kiểm soát hoàn toàn tài sản: Người dùng có quyền kiểm soát 100% tài sản của mình. Gate.io cung cấp toàn diện các giải pháp kỹ thuật, nhưng không tiếp xúc với khóa riêng, giúp người dùng yên tâm khám phá Web3.

Trải nghiệm một cửa: Kết nối một lần, có thể hòa nhập liền mạch với toàn bộ thế giới Web3, không cần chuyển đổi nhiều công cụ.

Tổng hợp tài sản đa chuỗi: Hỗ trợ lưu trữ và quản lý tài sản trên nhiều chuỗi công cộng, một ví giải quyết tất cả, thể hiện rõ lợi thế của mạng lưới đa chuỗi phi tập trung.

Thiết kế này không đơn thuần là ghép nối các chức năng, mà xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dùng, suy nghĩ sâu sắc.

Thực trạng khó khăn trong phát triển ví Web3

Khoảng cách về khả dụng

So với nền tảng tập trung, thao tác ví Web3 rõ ràng phức tạp hơn nhiều. Các nền tảng tập trung giấu tất cả chi tiết kỹ thuật phía sau, người dùng chỉ cần thao tác một cú nhấp. Trong khi ví yêu cầu người dùng tự thực hiện từng bước, nghĩa là họ phải có kiến thức cơ bản về blockchain.

Khi gặp vấn đề về ủy quyền hoặc thất bại trong tương tác, người dùng không thể tìm đến dịch vụ khách hàng như ở nền tảng tập trung. Đường cong học tập này là rào cản lớn đối với người mới.

Mối đe dọa an ninh vẫn còn tồn tại

Mặc dù an ninh ví ngày càng được nâng cao, nhưng vẫn còn nhiều điểm cần cải thiện. Cảnh báo lừa đảo qua mạng, an toàn mở rộng trình duyệt, các vấn đề này cần các giải pháp nhân văn hơn. Đối với người mới, các rủi ro an ninh này là trở ngại tâm lý lớn nhất để bước vào Web3.

Đạo lý giữa quyền riêng tư và quy định

Đây là mâu thuẫn cốt lõi không thể tránh khỏi của lĩnh vực Web3. Người dùng muốn kiểm soát dữ liệu của chính mình, phá vỡ độc quyền của các ông lớn công nghệ; nhưng phi tập trung cũng đồng nghĩa với thiếu quy định. Một khi xảy ra mất tài sản hoặc tranh chấp, các bên thứ ba rất khó can thiệp.

Triển vọng và kết luận

Ví Web3 đã hoàn thành chuyển đổi từ công cụ sang nền tảng, tiềm năng thị trường đang được khai thác ngày càng sâu. Với dự báo quy mô thị trường đạt 4827 tỷ USD vào năm 2030, toàn ngành vẫn còn trong giai đoạn sơ khai, dư địa tăng trưởng lớn.

Các thách thức hiện tại — khả năng sử dụng, an ninh, cân bằng quyền riêng tư — đang dần được giải quyết. Các sản phẩm như Gate Web3 ví thể hiện bước đột phá trong các hướng này.

Trong tương lai, ví Web3 cần dễ sử dụng hơn, an toàn hơn, có thể cung cấp trải nghiệm tương tác DApp liền mạch cho người dùng phổ thông, đồng thời bảo vệ quyền riêng tư và an toàn tài sản của họ. Với sự tiến bộ của công nghệ và giáo dục thị trường, ví Web3 sẽ trở thành công cụ hàng ngày của hàng trăm triệu người dùng, thúc đẩy toàn bộ hệ sinh thái blockchain hướng tới thực sự phi tập trung và mở rộng.