Vàng và bạc cùng tăng sau: lịch sử chỉ từng lặp lại hai lần, lần này có gì khác?

Thị trường đã sôi động, tín hiệu cần cảnh giác

Gần đây, xu hướng trong nửa năm qua thực sự gây ấn tượng. Vàng đã ổn định trên 4500 điểm từ đầu năm 2024, mức tăng đã đạt 150%. Hiện tượng bạc còn cực đoan hơn — từ mức 33 đầu tháng 4 lên 72 bây giờ, cũng đã hoàn thành mức tăng 150%.

Sức nóng này đã lan rộng ra toàn bộ giới đầu tư. Ngay cả cộng đồng kinh doanh liên quan đến blockchain cũng bắt đầu bàn luận về xu hướng của kim loại quý, đủ để chứng minh tâm lý thị trường đã đạt đến mức nào. Khi cả ông bà lớn tuổi đều bàn về một loại tài sản, kinh nghiệm lịch sử cho thấy chúng ta cần thận trọng — vì điều này thường có nghĩa là thị trường đã bước vào giai đoạn quá nóng.

Đối chiếu lịch sử: chỉ có hai lần vàng bạc đồng loạt bùng nổ

Xem lại dữ liệu lịch sử, chúng ta phát hiện hiện tượng “vàng bạc liên động bùng nổ” tương tự cực kỳ hiếm gặp, chỉ xuất hiện hai lần trong lịch sử tài chính hiện đại.

Lần thứ nhất: Thời kỳ trì trệ lạm phát 1979-1980

Lúc đó, Mỹ đang trải qua môi trường lạm phát cao. Sau khi hệ thống Bretton Woods sụp đổ, đồng USD mất đi giá trị neo, việc phát hành tiền vượt quá kiểm soát trở thành bình thường. Cộng thêm tác động của hai cuộc khủng hoảng dầu mỏ, CPI cốt lõi của Mỹ tăng vọt lên 11.3% năm 1979, thậm chí lên tới 14% năm 1980. Trong bối cảnh này, lãi suất thực dài hạn âm — tiền không còn giá trị, tài sản vật chất tự nhiên được săn đón. Vàng từ 200 điểm tăng vọt lên 867 điểm (tăng gấp 4 lần), bạc từ 9 vào tháng 8 năm 1979 lên 48 vào năm 1980 (tăng hơn 5 lần).

Lần thứ hai: Thời kỳ bùng nổ thanh khoản 2009-2011

Sau khủng hoảng tài chính 2008, Cục Dự trữ Liên bang bắt đầu các đợt QE liên tiếp. Đợt QE đầu tiên từ tháng 11 năm 2008 đến tháng 3 năm 2010 quy mô 1.7 nghìn tỷ USD, sau đó lại ra mắt đợt thứ hai vào tháng 11 năm 2010 đến tháng 6 năm 2011 với 6000 tỷ USD, rồi đợt thứ ba từ tháng 9 năm 2011 đến tháng 12 năm 2012 với 6670 tỷ USD. Với tổng hơn 3 nghìn tỷ USD thanh khoản bơm vào, vàng dường như “nghiện thuốc” — tăng từ hơn 700 điểm lên hơn 1900 điểm vào năm 2011 (tăng hơn 2 lần). Bạc từ 17 tháng 7 năm 2010 tăng lên 50 tháng 5 năm 2011 (tăng gần 3 lần trong chưa đầy một năm).

Logic nền tảng chung: Lạm phát + Lãi suất âm + Khủng hoảng nợ

Cả hai lần bùng nổ vàng bạc đều do cùng một yếu tố thúc đẩy: Môi trường lạm phát với lãi suất thực âm.

Năm 1979-1980, việc phát hành quá mức của USD cộng với khủng hoảng dầu mỏ đã đẩy giá cả tăng cao, khiến lãi suất danh nghĩa không theo kịp tốc độ lạm phát, sức mua thực liên tục giảm.

Năm 2009-2011, dù lạm phát danh nghĩa có vẻ kiểm soát, nhưng lượng thanh khoản khổng lồ từ QE đã đẩy giá tài sản lên cao, thực chất là làm mất giá theo kiểu gián tiếp. Đồng thời, giới hạn nợ của Mỹ liên tục bị phá vỡ, chính phủ dựa vào in tiền để duy trì chi tiêu.

Điểm chung của hai giai đoạn này là: khi chính phủ và ngân hàng trung ương buộc phải lựa chọn giữa lạm phát và nợ nần, họ thường chọn chấp nhận lạm phát, pha loãng nợ. Vàng và bạc chính là phản ánh trực tiếp của lựa chọn này — nhà đầu tư đang dùng “kim loại quý” để thể hiện phiếu bầu cho chính sách.

Tại sao hiện nay cũng đang tăng mạnh? Môi trường thực sự khác biệt

Có thể có người hỏi: CPI hiện chỉ 2.7%, lãi suất vẫn 3.75%, không phải lãi suất âm, tại sao còn tăng?

Thật sự, dữ liệu bề nổi không giống như môi trường lạm phát cao của hai lần trước. Nhưng logic thị trường là dự đoán trước. Có hai ý kiến chính:

Một là, vấn đề giới hạn nợ của Mỹ sớm muộn cũng phải đối mặt, trong tương lai Fed có thể phải trở lại chính sách nới lỏng, rủi ro lạm phát sẽ lại xuất hiện. Hai là, thị trường chứng khoán Mỹ đang ở mức cao, bong bóng AI còn tiềm ẩn, dự báo khủng hoảng tài chính quy mô lớn cũng đang thúc đẩy nhu cầu trú ẩn an toàn.

Tuy nhiên, phải thẳng thắn rằng, môi trường hiện tại thực sự khác biệt về bản chất so với hai lần trước, quy luật khó có thể áp dụng một cách đơn giản.

Phân tích xu hướng tiếp theo: lịch sử sau khi vàng bạc đạt đỉnh cao

Xem xét hành vi của vàng bạc sau hai lần bùng nổ, chúng ta có thể rút ra bài học gì?

Sau năm 1980 — suy thoái: Vàng từ 865 điểm giảm mạnh xuống 300 điểm vào năm 1982 (giảm hơn 60%), trong 20 năm sau đó, hiệu suất trung bình khá tẻ nhạt, điểm thấp nhất năm 2000 chỉ còn 250. Nhưng cùng thời điểm, thị trường chứng khoán Mỹ lại điên cuồng — SP500 từ 100 điểm năm 1982 tăng vọt lên 1500 điểm, hoàn toàn đi theo một đường cong ngược lại với vàng.

Sau 2011 — điều chỉnh dài hạn: Vàng từ 1900 điểm mất 4 năm để giảm về 1000 điểm vào năm 2015, thể hiện sự phá vỡ trung tâm. Sau đó, từ 2016 đến 2018 cũng không có nhiều cải thiện rõ rệt. Ngược lại, thị trường chứng khoán Mỹ trong giai đoạn 2011-2022 tăng mạnh, từ 1000 điểm lên 4500 điểm.

Bản chất của chu kỳ kinh tế

Ở đây hé lộ một quy luật cốt lõi: Bùng nổ vàng = Lạm phát / mất giá tiền tệ = Suy thoái hoặc trì trệ kinh tế; Suy thoái vàng = Tăng giá tiền tệ = Phát triển kinh tế.

Dựa trên mô hình chu kỳ kinh tế bốn quadrant, chúng ta cần xác định hiện tại đang ở giai đoạn nào. Các tín hiệu hiện tại là:

• CPI đã giảm xuống 2.7%, kiểm soát lạm phát
• Thị trường trái phiếu ngắn hạn bắt đầu có tín hiệu QE phù hợp
• Dự kiến giảm lãi suất trong tương lai
• Không có dấu hiệu rõ ràng của suy thoái

Điều này hướng tới giai đoạn thịnh vượng của kinh tế, chứ không phải trì trệ. Nguy cơ đen tối duy nhất là giới hạn nợ của Mỹ bị vỡ — nhưng nếu thực sự xảy ra, toàn cầu đều không tránh khỏi.

Vì vậy, logic cho năm 2025 là: Kinh tế tiếp tục tích cực → Thị trường chứng khoán Mỹ tăng mạnh → Tài sản tiền điện tử hưởng lợi do liên kết cao với thị trường chứng khoán Mỹ.

Lời cảnh báo rủi ro cuối cùng

Mỗi khi vàng bạc liên động bùng nổ đến mức “người người bàn tán rôm rả”, đó thường là giai đoạn cuối của chu kỳ. Hiện tại, sức nóng thị trường đã đạt đến mức cảnh báo, rủi ro không thể xem nhẹ.

Hai lần điều chỉnh lớn của vàng trong lịch sử đều mất nhiều năm để hoàn tất, trong thời gian đó, có rất nhiều dòng vốn tìm kiếm lối thoát mới. Những dòng vốn này thường chảy vào thị trường chứng khoán hoặc các tài sản mới nổi — chính là lý do tại sao dài hạn vẫn lạc quan về hiệu suất của các tài sản cổ phần.