## Satoshi Nakamoto còn sống? Sinh nhật lần thứ 50 của Người sáng lập Bitcoin đặt ra nhiều câu hỏi hơn là câu trả lời

Ngày 5 tháng 4 năm 2025—ngày đánh dấu sinh nhật lần thứ 50 của Satoshi Nakamoto theo hồ sơ P2P Foundation—đã qua đi, nhưng một trong những bí ẩn lớn nhất của thế giới crypto vẫn chưa được giải đáp: **satoshi nakamoto còn sống hay không?**

Không ai có thể khẳng định chắc chắn. Lần liên lạc cuối cùng của Nakamoto được xác thực là vào tháng 4 năm 2011—hơn 14 năm trước—khi họ gửi email cho nhà phát triển Bitcoin Gavin Andresen trước khi hoàn toàn biến mất khỏi mắt công chúng. Kể từ đó, không có một đồng Bitcoin nào trong số 750.000 đến 1.100.000 BTC ước tính của họ từng di chuyển. Không một đồng nào.

Với giá Bitcoin hiện tại là 90.57 nghìn USD, số tài sản tiềm tàng của Nakamoto trị giá từ 63,8 tỷ USD đến 93,5 tỷ USD—đưa họ vào danh sách những người giàu nhất thế giới, nhưng họ chưa từng tiêu một xu nào trong số đó.

## Câu đố về Ngày sinh: Mang tính biểu tượng, Không phải nghĩa đen?

Điều thú vị bắt đầu từ đây: hầu hết các chuyên gia crypto thực sự không tin rằng ngày 5 tháng 4 năm 1975 là ngày sinh thật của Nakamoto. Ngày này quá hoàn hảo mang tính biểu tượng để là ngẫu nhiên.

Ngày 5 tháng 4 năm 1933—đúng 42 năm trước—là thời điểm Tổng thống Franklin D. Roosevelt ký ban hành Lệnh hành pháp 6102, khiến người Mỹ không được sở hữu vàng hợp pháp. Và năm 1975? Đó là thời điểm lệnh cấm vàng cuối cùng được dỡ bỏ. Nakamoto không sinh vào ngày này; họ đang đưa ra một tuyên bố về Bitcoin như vàng kỹ thuật số, không bị kiểm soát bởi chính phủ.

Các manh mối ngôn ngữ cho thấy Nakamoto có khả năng lớn hơn 50 tuổi. Văn phong của họ chứa các chính tả tiếng Anh Anh như ("colour," "optimise") và dấu cách đôi sau dấu chấm—một thói quen của thời kỳ máy đánh chữ. Phong cách mã hóa của họ tham khảo các quy ước lập trình giữa những năm 1990 và ký hiệu Hungarian notation. Khi Nakamoto đề cập đến nỗ lực thao túng bạc của nhóm Hunt năm 1980, nhà phát triển Bitcoin sớm là Mike Hearn nhận xét rằng họ nói "như thể họ còn nhớ rõ điều đó." Những chi tiết này cho thấy người này có thể đang ở độ tuổi 60 ngày nay, chứ không phải 50.

## Bí ẩn tỷ đô la: Ví chưa từng chạm tới

Bằng chứng nổi bật nhất về trạng thái bí ẩn của Nakamoto chính là ví của họ. Trong khoảng 750.000 đến 1.100.000 BTC—tất cả các đồng coin khai thác trong năm đầu tiên của Bitcoin—đều vẫn hoàn toàn im lặng kể từ năm 2011.

Nhà nghiên cứu Sergio Demian Lerner phát hiện ra "mẫu Patoshi" trong các khối Bitcoin đầu tiên, xác nhận số nắm giữ của Nakamoto và cho thấy họ đã cố tình giảm khai thác để cho phép người khác tham gia. Nhưng điều bí ẩn là: nếu Nakamoto còn sống, tại sao họ không di chuyển ít nhất một phần nhỏ trong số này? Nếu họ đã chết, tại sao chưa ai có thể truy cập vào?

Ba giả thuyết chiếm ưu thế:
- **Họ mất chìa khóa riêng** và không thể truy cập vào các đồng coin
- **Họ cố tình giữ im lặng** để tránh tiết lộ danh tính qua các thủ tục KYC của sàn giao dịch hoặc pháp y blockchain
- **Họ muốn duy trì tính phi tập trung của Bitcoin** bằng cách giữ các đồng coin của mình không động tới, biến việc rút lui của họ thành vĩnh viễn

Năm 2019, có tin đồn rằng Nakamoto bắt đầu di chuyển Bitcoin im lặng qua các sàn giao dịch. Tuy nhiên, các nhà phân tích blockchain đã bác bỏ điều này, lưu ý rằng các mẫu giao dịch không phù hợp với các địa chỉ đã biết của Nakamoto.

## Satoshi có thể là ai? Các ứng viên hàng đầu

Dù đã nhiều năm điều tra, danh tính thực sự của Nakamoto vẫn chưa được xác định. Dưới đây là các ứng viên hàng đầu:

**Hal Finney** (1956-2014): Một chuyên gia mật mã đã nhận giao dịch Bitcoin đầu tiên từ Nakamoto. Phân tích stylometric cho thấy có điểm tương đồng giữa cách viết của ông và Nakamoto. Ông sống gần Dorian Nakamoto ở California nhưng phủ nhận là Satoshi trước khi qua đời vì ALS.

**Nick Szabo**: Phát triển "bit gold" vào năm 1998, tiền thân của Bitcoin. Phân tích ngôn ngữ cho thấy có nhiều điểm tương đồng đáng chú ý với cách viết của Nakamoto. Ông luôn phủ nhận liên quan.

**Adam Back**: Tạo ra Hashcash, hệ thống chứng minh công việc được đề cập trong whitepaper của Bitcoin. Nakamoto đã tham khảo ý kiến của ông từ sớm. Một số người cho rằng có điểm giống trong phong cách lập trình, nhưng Back đã phủ nhận là Satoshi.

**Craig Wright**: Nhà khoa học máy tính người Úc đã lớn tiếng tuyên bố là Nakamoto, thậm chí đăng ký bản quyền whitepaper của Bitcoin. Tháng 3 năm 2024, một thẩm phán tòa án tối cao Vương quốc Anh đã kết luận rõ ràng rằng Wright không phải là Satoshi, gọi các bằng chứng của ông là "giả mạo."

**Peter Todd**: Một bộ phim tài liệu HBO năm 2024 có tên "Money Electric: The Bitcoin Mystery" đã gọi tên cựu nhà phát triển Bitcoin này là một ứng viên Nakamoto dựa trên các tin nhắn trò chuyện và cách dùng tiếng Anh Canada. Todd gọi giả thuyết này là "lố bịch."

**Dorian Nakamoto**: Năm 2014, Newsweek đã nhầm lẫn xác định kỹ sư người Nhật-Mỹ này là người sáng lập Bitcoin. Khi tài khoản P2P Foundation im lặng của Nakamoto chính thức đăng "Tôi không phải Dorian Nakamoto," bí ẩn càng thêm sâu sắc.

Một số giả thuyết cho rằng Nakamoto có thể là một nhóm người chứ không phải một cá nhân.

## Whitepaper đã thay đổi mọi thứ

Vào ngày 31 tháng 10 năm 2008, Nakamoto đăng tải một whitepaper dài 9 trang có tiêu đề "Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System" trên một danh sách gửi thư về mật mã. Nó giải quyết được "vấn đề chi tiêu gấp đôi" đã làm đau đầu mọi nỗ lực tiền kỹ thuật số trước đó.

Vào ngày 3 tháng 1 năm 2009, Nakamoto khai thác khối genesis chứa tiêu đề của tờ The Times: "Chancellor on brink of second bailout for banks." Đây không phải ngẫu nhiên—đây là một thông điệp về lý do Bitcoin cần thiết. Hệ thống ngân hàng truyền thống đang thất bại. Bitcoin là sự thay thế.

## Tại sao lại giữ bí mật? Sự tài tình của ẩn danh

Sự biến mất của Nakamoto không phải là vô tình—đó là một phần trong kiến trúc. Bằng cách giữ ẩn danh, họ đảm bảo rằng Bitcoin sẽ không bao giờ có một nhân vật trung tâm hoặc điểm yếu.

Nếu Nakamoto công khai:
- Chính phủ có thể bắt giữ hoặc gây áp lực
- Các phát ngôn của họ có thể gây biến động thị trường
- Bitcoin có thể phụ thuộc vào cá nhân nổi tiếng
- Họ có thể đối mặt với các đe dọa tống tiền trị giá hàng tỷ USD

Thay vào đó, sự tài tình của Bitcoin là nó không cần tin tưởng bất kỳ ai—chỉ cần toán học. Sự ẩn danh của Nakamoto hoàn toàn thể hiện triết lý này.

## Từ biểu tượng văn hóa đến sự công nhận của chính phủ

Nakamoto đã vượt ra khỏi thế giới tiền mã hóa để trở thành biểu tượng văn hóa đại chúng. Các tượng đồng mô phỏng Nakamoto tồn tại ở Budapest (với khuôn mặt phản chiếu phản ánh chính người xem) và Lugano, Thụy Sĩ. Các mẫu áo limited edition của Vans in hình Satoshi Nakamoto. Những câu trích dẫn của họ—"Vấn đề cốt lõi của tiền tệ truyền thống là tất cả sự tin tưởng cần thiết"—dẫn dắt cộng đồng.

Quan trọng nhất, vào tháng 3 năm 2025, Tổng thống Trump ký ban hành một lệnh hành pháp tạo ra Kho dự trữ Bitcoin Chiến lược, hợp pháp hóa Bitcoin ở cấp quốc gia. Tầm nhìn về cuộc cách mạng tài chính của Nakamoto đã trở thành thực tế chính thức.

## Bí ẩn còn mãi

Khi Bitcoin chuẩn bị bước sang tuổi thứ 17 và Satoshi Nakamoto tròn 50, chúng ta vẫn còn những câu hỏi chưa có lời giải. Satoshi Nakamoto còn sống hay không? Liệu danh tính của họ có bao giờ được xác nhận? Liệu họ có bao giờ di chuyển hàng tỷ USD của mình?

Điều chúng ta biết rõ là: Nakamoto đã tạo ra thứ gì đó tồn tại vượt qua sự biến mất của chính họ. Bitcoin không cần người sáng lập. Đó mới là mục đích từ ban đầu.

Liệu Nakamoto còn sống, đã chết hay đang hoạt động dưới danh tính mới vẫn là bí ẩn lớn nhất của crypto—và có lẽ đó chính xác là cách nó nên thế.