Hiểu về Khấu hao và cách tính khấu hao cho doanh nghiệp của bạn

Trong thế giới kế toán và tài chính, việc quản lý tài sản của công ty là vô cùng quan trọng Khấu hao hoặc giá trị hao mòn không chỉ là những con số trong bảng cân đối kế toán mà còn là công cụ quan trọng giúp các nhà quản lý và nhà đầu tư hiểu rõ hình ảnh thực về sức khỏe tài chính của công ty Mục tiêu của nội dung này là phân chia các câu chuyện phức tạp thành các phần dễ hiểu để các doanh nhân và nhà đầu tư có thể áp dụng ngay lập tức

Quá trình giảm giá trị tài sản: Khái niệm cơ bản

Khi công ty mua tài sản cố định như máy móc, tòa nhà hoặc phương tiện vận chuyển, giá trị của các tài sản này sẽ không giữ nguyên mãi mãi Sau khi sử dụng, tài sản sẽ giảm giá trị theo thời gian Khấu hao là quá trình kế toán ghi nhận sự giảm giá trị này một cách hệ thống

Cần phân biệt khấu hao thành hai chiều khác nhau:

• Chiều thứ nhất là mất giá trị thực của tài sản theo thời gian và sử dụng
• Chiều thứ hai là phân bổ chi phí ban đầu của tài sản theo khoảng thời gian dự kiến sử dụng

Thời gian tính khấu hao sẽ phụ thuộc vào tuổi thọ dự kiến của tài sản Ví dụ, một chiếc laptop thông thường có tuổi thọ khoảng 5 năm trong khi tòa nhà có thể có tuổi thọ 20-30 năm

Vai trò của Khấu hao trong tính toán doanh thu

Khi các kế toán chuẩn bị ngân sách hàng năm hoặc báo cáo tài chính, giá trị hao mòn sẽ được ghi nhận là chi phí cố định (trừ khi sử dụng phương pháp đặc biệt như Units of Production) Phương pháp này ảnh hưởng đến chỉ số EBIT Vậy EBIT và EBITDA khác nhau như thế nào?

EBIT (Lợi nhuận trước lãi vay và thuế) là lợi nhuận trước lãi vay và thuế, trừ đi khấu hao và phân bổ chi phí Trong khi đó EBITDA (Lợi nhuận trước lãi vay, thuế, khấu hao và phân bổ) sẽ cộng trở lại khấu hao và phân bổ vào lợi nhuận Nếu bạn muốn so sánh hai công ty có cấu trúc tài sản cố định khác nhau rõ ràng hơn, EBITDA sẽ cung cấp hình ảnh rõ nét hơn vì nó loại bỏ ảnh hưởng của khấu hao

Tài sản nào có thể được khấu hao

Bộ phận thuế và nguyên tắc kế toán quốc tế có các tiêu chuẩn riêng cho việc tính khấu hao Tài sản phải đáp ứng các điều kiện sau:

• Thuộc sở hữu của nhà quản lý hoặc công ty
• Có thể sử dụng trong kinh doanh để tạo ra doanh thu
• Có tuổi thọ xác định rõ ràng
• Dự kiến sử dụng lâu hơn 1 năm

Ví dụ về các tài sản có thể tính khấu hao gồm: phương tiện vận chuyển, tòa nhà và hợp đồng, tài sản văn phòng, nội thất, thiết bị điện tử, máy móc và các mục không hữu hình như bằng sáng chế, bản quyền và phần mềm

Ngược lại, các tài sản không thể tính khấu hao bao gồm: đất đai, tổng giá trị của kho (phần sáng chế và đồng tiền), đầu tư (cổ phiếu và trái phiếu), tài sản cá nhân và bất kỳ tài sản nào có thời gian sử dụng dưới 1 năm

Các phương pháp tính khấu hao: Bốn lựa chọn

1. Phương pháp đường thẳng (Phương pháp đường thẳng)

Đây là phương pháp đơn giản nhất và phổ biến nhất, bạn chia giá trị của tài sản đều nhau trong suốt thời gian sử dụng Nếu mua xe ô tô giá 100.000 đồng và dự kiến sử dụng 5 năm, khấu hao mỗi năm sẽ là 20.000 đồng

Lợi ích: Dễ tính toán, ít sai sót, phù hợp với doanh nghiệp nhỏ

Thách thức: Phụ thuộc vào ước lượng, không phản ánh chính xác tốc độ mất giá trị trong năm đầu và sự gia tăng chi phí sửa chữa

2. Phương pháp giảm dần gấp đôi (Phương pháp giảm dần gấp đôi)

Phương pháp này cho phép tính khấu hao cao hơn trong những năm đầu của tuổi thọ tài sản rồi giảm dần theo thời gian Phương pháp này phù hợp với các tài sản mất giá nhanh trong giai đoạn đầu

Lợi ích: Giúp bù đắp chi phí sửa chữa tăng lên trong các năm sau, tối ưu hóa lợi ích thuế trong năm đầu

Thách thức: Tính toán phức tạp hơn, có thể không mang lại lợi ích thuế nếu công ty lỗ

3. Các phương pháp giảm dần khác (Phương pháp giảm dần)

Các dạng khác của phương pháp khấu hao theo tốc độ tăng dần, khấu hao sẽ giảm theo tỷ lệ chọn lựa, tùy thuộc vào quyết định của công ty

4. Phương pháp đơn vị sản xuất (Units of Production)

Phương pháp này tính khấu hao dựa trên mức độ sử dụng thực tế, ví dụ số giờ hoạt động hoặc số đơn vị sản xuất, phù hợp với các thiết bị có mức độ sử dụng không đều

Lợi ích: Cung cấp hình ảnh chính xác nhất về mất giá trị theo mức độ sử dụng thực tế

Thách thức: Cần hệ thống theo dõi sử dụng tốt, khó ước lượng tổng số đơn vị có thể sản xuất trong suốt vòng đời của tài sản

Chi phí khấu hao (Amortization) là gì

Trong khi khấu hao đề cập đến việc giảm giá trị của các tài sản hữu hình như tòa nhà và máy móc, chi phí khấu hao dùng cho các tài sản vô hình như bằng sáng chế, bản quyền, thương hiệu, và các chi phí này sẽ phân bổ theo thời gian sử dụng

Ngoài ra, amortization còn đề cập đến việc trả nợ theo kỳ hạn đều đặn gồm lãi và gốc Trong mỗi kỳ, phần lãi sẽ lớn hơn ở đầu rồi giảm dần cho đến khi trả hết

Ví dụ về sử dụng Amortization

Với tài sản vô hình: Nếu công ty có bằng sáng chế cho máy móc trị giá 10.000 đồng, dự kiến có lợi ích 10 năm, chi phí khấu hao mỗi năm sẽ là 1.000 đồng

Với khoản vay: Nếu khoản vay là 10.000 đồng và bạn trả gốc 2.000 đồng mỗi năm, chi phí khấu hao mỗi năm sẽ là 2.000 đồng

Sự giống và khác nhau giữa Khấu hao và Amortization

Cả khấu hao và amortization đều là phương pháp kế toán giảm giá trị tài sản theo thời gian, tuy nhiên có những điểm khác biệt quan trọng sau:

Loại tài sản: Khấu hao áp dụng cho tài sản hữu hình (như tòa nhà và máy móc), trong khi amortization dành cho tài sản vô hình (như bản quyền và sáng chế)

Cách tính: Khấu hao có nhiều phương pháp (đường thẳng, giảm dần gấp đôi, theo đơn vị sản xuất), còn amortization thường dùng phương pháp đường thẳng

Giá trị còn lại: Khấu hao tính đến giá trị còn lại (Salvage value) của tài sản, trong khi amortization không liên quan đến giá trị còn lại vì tài sản vô hình sẽ hết hạn sử dụng

Áp dụng khấu hao trong quyết định kinh doanh

Khi nhà đầu tư muốn đánh giá hoạt động của công ty, họ cần hiểu vai trò của khấu hao Ví dụ, hai công ty có thể có EBIT giống nhau, nhưng công ty đầu tiên sử dụng nhiều tài sản cố định hơn, nghĩa là có giá trị khấu hao lớn hơn Trong trường hợp này, so sánh EBITDA sẽ rõ ràng hơn vì nó loại bỏ ảnh hưởng của khấu hao

Ngoài ra, việc lựa chọn phương pháp tính khấu hao phù hợp còn ảnh hưởng đến tỷ lệ thuế phải nộp Công ty sử dụng phương pháp giảm dần gấp đôi có thể hưởng lợi thuế nhiều hơn trong năm đầu vì khấu hao cao hơn

Tóm lại

Khấu hao và Amortization là công cụ kế toán giúp doanh nghiệp ghi nhận sự giảm giá trị tài sản một cách hệ thống và công bằng Hiểu rõ cách tính và ứng dụng đúng đắn sẽ giúp các nhà quản lý và nhà đầu tư ra quyết định tốt hơn, từ lập kế hoạch tài chính, đánh giá lợi nhuận đến so sánh hiệu quả của các công ty Việc lựa chọn phương pháp khấu hao phù hợp là yếu tố quan trọng để thành công lâu dài của doanh nghiệp