Đức rơi vào tình trạng suy thoái: dữ liệu kinh tế tiết lộ sự thật như thế nào?

Chúng ta có đang trong một cuộc suy thoái câu hỏi này đã gây tranh cãi kéo dài trên thị trường Đức. Thống kê chính thức cho thấy, nền kinh tế Đức trong quý I năm 2023 đã tăng trưởng, sau đó trì trệ trong quý II và III, và chuyển sang giảm trưởng trong quý IV. Theo dự báo của Viện Nghiên cứu Kinh tế Ifo, GDP quý I năm 2024 sẽ tiếp tục giảm 0.1%, điều này có nghĩa là Đức đã đáp ứng định nghĩa kỹ thuật của suy thoái kinh tế — giảm trưởng âm liên tiếp trong hai quý.

Bản chất của suy thoái là gì?

Suy thoái kinh tế không chỉ đơn thuần là biến động số liệu thống kê, mà là một sự giảm sút rộng rãi, kéo dài và rõ rệt trong hoạt động kinh tế. Định nghĩa truyền thống lấy hai quý liên tiếp giảm trưởng GDP làm tiêu chuẩn đánh giá. Nhưng định nghĩa của Đức còn phức tạp hơn — đo lường sự chênh lệch giữa sản lượng thực tế và công suất tối ưu. Khi sản lượng thực tế liên tục thấp hơn công suất tiềm năng và khoảng cách này mở rộng, dấu hiệu suy thoái trở nên rõ ràng.

Điều này không chỉ là trò chơi số liệu, mà phản ánh thực trạng sử dụng thiết bị sản xuất không đủ, lao động dư thừa, doanh nghiệp giảm đầu tư và các khó khăn thực tế khác.

Các yếu tố đa chiều thúc đẩy Đức rơi vào tình trạng khó khăn

Kinh tế Đức yếu đi không phải là ngẫu nhiên, mà là kết quả của nhiều vấn đề cấu trúc chồng chất.

Sự co lại đột ngột của ngành xây dựng là tín hiệu cảnh báo đầu tiên. Chỉ số quản lý mua hàng HCOB cho thấy, hoạt động xây dựng của Đức trong tháng 10 năm 2023 đã xuống mức thấp nhất trong ba năm. Tốc độ giảm của các dự án xây nhà là nhanh nhất kể từ năm 1999. Chính sách lãi suất tăng liên tục của Ngân hàng Trung ương châu Âu đã đẩy mạnh chi phí vay vốn, buộc các nhà phát triển dự án phải đóng băng hoặc hủy bỏ các dự án.

Áp lực dài hạn từ chi phí năng lượng vẫn tiếp tục gây khó khăn cho ngành sản xuất. Xung đột Nga-Ukraine gây gián đoạn nguồn cung năng lượng và giá cả tăng vọt, trực tiếp tác động đến nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng này. Mặc dù chính phủ đã đưa ra các chính sách hỗ trợ năng lượng cho công nghiệp, nhưng tính hiệu quả lâu dài vẫn còn là một ẩn số.

Nhu cầu tiêu dùng liên tục trì trệ phản ánh qua thái độ thận trọng của các hộ gia đình trong chi tiêu. Chi phí năng lượng cao, mức tăng lương không đủ bù đắp lạm phát, khó khăn trong vay vốn — tất cả các yếu tố này đều làm giảm ý muốn tiêu dùng. Thị trường nội địa yếu đi kéo theo xuất khẩu giảm, vì niềm tin kinh doanh toàn cầu cũng đang suy giảm trên phạm vi toàn cầu.

Lãi suất tăng như một con dao hai lưỡi dù giúp kiểm soát lạm phát, nhưng cũng làm tăng gánh nặng nợ của doanh nghiệp và hộ gia đình, làm giảm khả năng đầu tư và tiêu dùng.

Ảnh hưởng thực tế của suy thoái trong đời sống hàng ngày

Khi nền kinh tế rơi vào suy thoái, thị trường lao động là lĩnh vực chịu ảnh hưởng đầu tiên. Lợi nhuận doanh nghiệp giảm → đóng băng tuyển dụng → sa thải hàng loạt, tạo thành một vòng luẩn quẩn đáng lo ngại. Tăng số người thất nghiệp đồng nghĩa với khả năng thương lượng của người tìm việc giảm, doanh nghiệp có thể ép thấp lương, cắt giảm phúc lợi, hủy bỏ các hình thức làm việc linh hoạt.

Ngay cả những người giữ được việc cũng đối mặt với thu nhập thực tế giảm. Tăng lương không theo kịp lạm phát, sức mua giảm dần theo tháng. Đồng thời, các ngân hàng thắt chặt tiêu chuẩn tín dụng khi không chắc chắn về nền kinh tế, khiến việc mua nhà, mua xe và các khoản tiêu dùng lớn khác trở nên khó khăn hơn. Chi phí vay vốn tăng và các điều kiện phê duyệt khắt khe hơn càng làm giảm khả năng tiêu dùng và đầu tư.

Áp lực tâm lý cũng không thể bỏ qua — lo lắng và căng thẳng do không chắc chắn gia tăng, cuối cùng lại phản ánh vào các quyết định kinh tế, tạo thành một vòng phản hồi tiêu cực tự củng cố.

Tham khảo lịch sử: phản ứng dây chuyền của khủng hoảng 2008

Vụ vỡ bong bóng bất động sản Mỹ năm 2008 đã để lại bài học sâu sắc. Thời đó, các ngân hàng cho vay không kiểm soát đã phát hành các khoản vay thế chấp cấp thấp cho người vay không có khả năng trả nợ, các tài sản rủi ro cao này được đóng gói, phân phối, cuối cùng tích tụ thành một lượng lớn các tài sản độc hại trong thị trường.

Khi tỷ lệ vỡ nợ tăng vọt, các tổ chức tài chính rơi vào khủng hoảng, thị trường tín dụng đóng băng, thị trường chứng khoán sụp đổ, thương mại toàn cầu đình trệ. Khủng hoảng này không chỉ gây thất nghiệp hàng loạt, mà còn cần các can thiệp quy mô lớn của chính phủ để ổn định tình hình. Lịch sử này nhắc nhở chúng ta rằng mối liên hệ giữa bong bóng tài sản và suy thoái còn phức tạp hơn nhiều so với mối quan hệ nhân quả bề mặt.

befinden wir uns in einer rezession：Tình hình chính xác của Đức

Dựa trên dữ liệu chính thức và dự báo của các tổ chức nghiên cứu, Đức thực sự đã bước vào suy thoái. Giám đốc kinh tế của Commerzbank dự đoán GDP năm 2024 giảm 0.3%, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Ifo gọi triển vọng kinh tế của Đức là “khá ảm đạm”. Thay vì tranh luận xem đã rơi vào suy thoái hay chưa, tốt hơn là chấp nhận thực tế và điều chỉnh chiến lược ứng phó.

Các nhà tham gia thị trường đối phó như thế nào

Đối với người dân bình thường, lời khuyên hiện tại là: trân trọng công việc hiện có, nâng cao kỹ năng để tăng khả năng cạnh tranh lao động, thúc đẩy trả nợ để giảm gánh nặng do lãi suất tăng.

Nhưng đối với các nhà đầu tư, suy thoái không nhất thiết là mất cơ hội. Khi thị trường giảm, đó chính là thời điểm mua vào với giá thấp. Nhiều nhà đầu tư vĩ đại trong lịch sử đều theo tư duy ngược — mua vào khi người khác hoảng loạn, bán ra khi người khác tham lam. Các biến động thị trường do suy thoái tạo ra lại cung cấp nhiều cơ hội giao dịch cho các nhà giao dịch.

Dù là cổ phiếu, hàng hóa hay các loại tài sản khác, hướng đi của thị trường vốn đã chứa đựng cơ hội. Đối với các nhà giao dịch, điều quan trọng không phải là thị trường tăng hay giảm, mà là thị trường đủ sôi động để tạo ra các biến động giá có thể giao dịch. Đó chính là lý do tại sao nhiều nhà giao dịch chuyên nghiệp vẫn có thể kiếm lời trong thời kỳ suy thoái — họ tập trung vào động thái của thị trường chứ không phải hướng của nền kinh tế.