Mỹ khẳng định đàm phán "vẫn đang diễn ra", Iran công khai từ chối sáng kiến ngoại giao của Trump
Mặc dù phía Tehran công khai từ chối sáng kiến ngoại giao của Mỹ và đề xuất các điều kiện mới để chấm dứt cuộc xung đột gây tác động nghiêm trọng đến khu vực Trung Đông và thị trường toàn cầu, Nhà Trắng vẫn khẳng định các cuộc đàm phán hòa bình với Iran vẫn đang tiếp tục.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ngày thứ Tư nói với các phóng viên: “Trong ba ngày qua, Mỹ đã tiến hành các cuộc đối thoại hiệu quả. Các bạn bắt đầu thấy rõ chế độ Iran đang tìm cách thoái lui.”
Leavitt bổ sung: “Nếu Iran không chấp nhận thực tế của tình hình hiện tại, Tổng thống Trump sẽ đảm bảo họ phải chịu đòn nặng nề hơn bao giờ hết. Tổng thống Trump không bao giờ nói suông, ông ấy đã sẵn sàng trút cơn thịnh nộ như địa ngục.”
Lời nói của bà trái ngược với tuyên bố công khai của phía Iran qua các phương tiện truyền thông chính thức trước đó, trong đó Tehran cũng đang tìm kiếm các đảm bảo của riêng mình, bao gồm việc Mỹ và Israel không được phép tấn công trở lại, đòi bồi thường thiệt hại chiến tranh và công nhận quyền kiểm soát eo biển Hormuz của họ.
Ngày thứ Hai, Trump đặt ra hạn chót năm ngày, yêu cầu đàm phán Iran đạt thỏa thuận chấm dứt chiến tranh. Hiện hạn chót đã quá nửa, tình hình đàm phán và khả năng đạt thỏa thuận vẫn còn nhiều nghi vấn.
Theo nguồn tin thân cận, Mỹ đã soạn thảo một đề xuất hòa bình gồm 15 điểm, chuyển giao cho Iran qua Pakistan. Điều này làm nổi bật tính cấp bách của chính quyền Trump trong việc giải quyết cuộc xung đột mà họ cùng Israel khởi xướng gần một tháng trước. Leavitt ngày thứ Tư nói rằng, đề xuất của Mỹ được đề cập trong báo cáo “một phần đúng”, nhưng bà cảnh báo không nên suy đoán về các kế hoạch ẩn danh.
Theo CNN, Phó Tổng thống Vance có thể sẽ tới Pakistan cuối tuần này để tham gia đàm phán về vấn đề Iran. Khi được hỏi ý kiến về báo cáo này, Leavitt nói: “Tình hình vẫn đang diễn biến, trước khi chính thức công bố, không nên coi các suy đoán về cuộc họp là quyết định cuối cùng.”
Khi chiến tranh gần tròn bốn tuần, cả hai bên vẫn tiếp tục tấn công trong bối cảnh nỗ lực gây sức ép thúc đẩy đối phương tìm kiếm giải pháp mới. Theo báo cáo của truyền hình quốc gia Iran, nhà máy điện hạt nhân Bushehr của nước này đã bị tấn công.
Leavitt ngày thứ Tư nói: “Chúng tôi đang rất gần với mục tiêu cốt lõi của chiến dịch này, nhiệm vụ quân sự vẫn đang tiếp tục.”
Tuy nhiên, các diễn biến mới nhất đã dập tắt hy vọng về một giải pháp nhanh chóng cho xung đột. Chính quyền Trump thể hiện sự cấp bách trong việc chấm dứt chiến tranh, cả hai bên đều đang tranh giành quyền kiểm soát eo biển chiến lược Hormuz, hiện đang gần như bị phong tỏa.
Khi các nhà giao dịch bắt đầu định giá khả năng Mỹ chấm dứt chiến tranh với Iran qua ngoại giao, giá dầu Brent giảm xuống dưới 103 USD mỗi thùng. Mặc dù niềm tin vào việc hạ nhiệt tình hình còn hạn chế, nhà đầu tư xem đợt điều chỉnh này như một cơ hội thoát ra hiếm hoi, sau khi họ đã tích cực tăng các vị thế mua trong tháng này.
Washington đã điều thêm quân tới khu vực, trong đó một số sẽ đến trước cuối tuần này. Nhà Trắng khẳng định, Trump vẫn giữ tất cả các lựa chọn để thực hiện các hành động quân sự tiếp theo.
Theo nguồn tin thân cận, Mỹ dự kiến yêu cầu Iran phải tháo dỡ các cơ sở hạt nhân chính và giảm kho tên lửa chỉ để tự vệ. Đổi lại, Iran sẽ nhận được một số nhượng bộ, bao gồm việc được miễn trừ các lệnh trừng phạt.
Iran đã thực sự đóng cửa eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng một phần năm dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, gây ra cú sốc nguồn cung toàn cầu. Điều này làm dấy lên lo ngại về cuộc khủng hoảng lạm phát và thiếu lương thực toàn cầu.
Khi được hỏi liệu lịch trình mới có cho thấy Trump muốn kết thúc chiến tranh vào thời điểm đó hay không, Leavitt nói rằng chính phủ “đã ước lượng cuộc xung đột này sẽ kéo dài khoảng bốn đến sáu tuần.”
Ngày thứ Tư, Iran tiếp tục tấn công bằng tên lửa và drone, mặc dù bị Israel và Mỹ liên tục oanh tạc, nhưng gần như không có dấu hiệu rút lui. Các phương tiện truyền thông Iran đưa tin rằng Iran đã phóng thêm nhiều tên lửa vào Israel, trong khi Saudi Arabia đã chặn một drone ở phía đông. Một vụ tấn công nhằm vào Kuwait đã làm bùng cháy một bồn chứa nhiên liệu tại sân bay chính của nước này.
Trump đã công khai tuyên bố rằng, bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải bao gồm việc cấm Iran sở hữu vũ khí hạt nhân hoặc làm giàu nguyên liệu phóng xạ vì mục đích dân sự. Ông khẳng định Iran muốn “đạt được thỏa thuận.”
Lãnh đạo Mỹ cho biết, ông hy vọng sẽ đạt được thỏa thuận trước khi kết thúc tuần này. Tuy nhiên, do còn tồn tại những khác biệt lớn giữa hai bên, việc đàm phán chính thức bắt đầu có thể sẽ gặp khó khăn.
Hiện vẫn chưa rõ Mỹ đang đàm phán với ai, vì nhiều quan chức cao cấp của Iran đã bị tiêu diệt. Ngày thứ Hai, trang Axios xác nhận rằng Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad-Bagher Ghalibaf có khả năng là đại diện chính trong đàm phán, mặc dù ông phủ nhận đã tham gia đàm phán.
Ngày thứ Tư, Ghalibaf đăng bài trên mạng xã hội: “Chúng tôi đang theo dõi sát sao tất cả các hoạt động của Mỹ tại khu vực, đặc biệt là việc triển khai quân. Đừng thử thách quyết tâm bảo vệ lãnh thổ của chúng tôi.”
Chưa rõ Iran có cho phép tàu thương mại đi qua an toàn eo biển Hormuz ngay lập tức hay không, và Israel sẽ phản ứng thế nào với bất kỳ thỏa thuận nào đạt được. Các quan chức Israel cho biết, họ hiện sẽ tiếp tục tấn công Iran.
Thủ tướng Netanyahu đã yêu cầu người bạn thân Ron Dermer phụ trách giám sát các cuộc đàm phán Mỹ-Iran, và đảm bảo lợi ích của Israel được bảo vệ. Việc bổ nhiệm này cho thấy Netanyahu coi trọng đàm phán, cũng như cảnh giác với các thỏa thuận có thể gây hại cho an ninh Israel.
Theo nhiều nguồn tin thân cận, các quốc gia Vùng Vịnh như Saudi Arabia, UAE đang xem xét tham gia vào cuộc chiến chống Tehran. Các nguồn tin cho biết, họ chỉ sẽ làm vậy nếu Iran tấn công các cơ sở điện lực và cấp nước quan trọng, đây là một ngưỡng rất cao.
Trong khi đó, các nguồn tin thân cận tiết lộ, Thổ Nhĩ Kỳ đang tiến hành các hoạt động ngoại giao tích cực nhằm ngăn chặn các quốc gia Vùng Vịnh tham gia vào xung đột.
Trump cho biết, hai đặc sứ của ông, Wittekov và Kushner, cùng Bộ trưởng Ngoại giao Pompeo và Phó Tổng thống Vance đã tham gia đàm phán với Iran. Trump ngày thứ Ba tuyên bố, sau nhiều tuần tấn công, Mỹ đang ở vị thế “có lợi trong đàm phán”, và ông nói rằng các cuộc tấn công này đã phá hủy tên lửa, thiết bị phóng và tàu chiến của Iran.
Tuy nhiên, trên toàn cầu, xung đột này đã đẩy giá nhiên liệu và phân bón tăng vọt, các tàu chở dầu thương mại tránh né đi qua eo biển, và các cuộc tấn công của Iran cũng làm hư hại cơ sở hạ tầng năng lượng.
Iran đã tích cực củng cố kiểm soát eo biển Hormuz, bị cáo buộc bắt đầu thu phí quá cảnh đối với một số tàu thương mại. Theo các nguồn tin, Iran tạm thời thu phí lên tới 2 triệu USD cho mỗi tàu, thực chất là thiết lập một loại phí qua lại không chính thức trên tuyến đường thủy này.
Theo các chính phủ và tổ chức phi chính phủ, xung đột đã khiến hơn 4.500 người thiệt mạng. Trong đó, khoảng ba phần tư số người chết xảy ra tại Iran, hơn 1.000 người thiệt mạng ở Lebanon. Tại Israel và các quốc gia Vùng Vịnh cũng có hàng chục người thiệt mạng.
![]()
