Sổ tay năm 2025 về thị trường tiền mã hóa: Những sự đảo ngược danh tính và sự kiện kỳ quặc vượt xa trí tưởng tượng

Nếu phải dùng một từ để mô tả ngành công nghiệp tiền điện tử năm 2025 thì đó chính là “phản转”。Các nhà sáng lập sẽ mất tích vào ngày TGE, hacker sẽ bị phản sát bởi chính số tiền của mình, thám tử chuỗi Gabagool sẽ từ kẻ truy đuổi trở thành kẻ trộm, và tất cả những câu chuyện phi lý này đều đang ngụ ý mức độ điên rồ của thị trường này. Những câu chuyện xảy ra trong năm đó đủ để khiến bất kỳ biên kịch nào cũng phải xấu hổ.

Từ thám tử chuỗi đến kẻ truy nã: Sự đảo ngược danh tính của Gabagool thành màn trình diễn lớn nhất của năm

Vào một cuộc họp offline tháng 5, màn “nhận diện khuôn mặt” kỳ ảo nhất trong cộng đồng crypto đã diễn ra — sáng lập Aerodrome, Alex Cutler, đột nhiên nhận ra người phát triển tên proxystudio trước mặt chính là Gabagool.eth, thám tử chuỗi nổi tiếng nhiều năm về trước.

Câu chuyện bắt đầu từ năm 2022. Lúc đó, Gabagool hoạt động trong cộng đồng DeFi nổi tiếng với kỹ năng truy đuổi trên chuỗi, được xem là “kẻ chống hacker” trong lòng nhiều dự án. Nhưng trớ trêu thay, “người anh hùng chính nghĩa” này lại lợi dụng chức vụ để rút khoảng 35.000 USD từ ví nhóm dự án Velodrome của mình. Sau khi vụ việc bị phanh phui, Gabagool đã đành phải hoàn trả lại số tiền dưới áp lực của cộng đồng và dự án, nhưng danh tính của anh dần dần mờ nhạt trong mắt mọi người.

Không ai ngờ rằng, thám tử “chuyển hướng” này sau đó lại trở thành cộng sự trung thành của proxystudio — đối tác chính của Clanker, token AI trên Base. Cho đến khi diễn ra hội nghị FarCon, mới khiến vụ án cũ bị lật lại trong một đêm. Nhóm Clanker phản ứng nhanh chóng, phát hành tuyên bố chấm dứt hợp tác. Cảnh “lột mặt nạ offline” này vượt xa mọi truy nguyên chuỗi.

Các nhà sáng lập mất tích tập thể: Từ biến mất sau TGE đến thất lạc ở Myanmar

Tháng 2, dự án DIN đã dạy cho cộng đồng một bài học: “mất tích vào thời khắc quan trọng” là như thế nào. Vào ngày TGE (sự kiện tạo token), nhà sáng lập dự án Harold đột nhiên biến mất, nhóm không thể liên lạc trong vài giờ. Sau đó, qua mạng xã hội của Harold, mọi người biết anh tuyên bố đang ở Myanmar và không may mất ví multi-sig cùng laptop.

Điều kỳ quặc hơn nữa là, dù nhà sáng lập mất tích, ví bị mất, nhưng nhóm DIN vẫn tuyên bố kế hoạch phát hành token không bị ảnh hưởng, đã được phê duyệt bởi hơn 2/3 multi-sig, dự kiến sẽ ra mắt đúng hạn. Sự kết hợp kỳ lạ này — “người mất tích, token vẫn phát hành” — đã ngay lập tức gây xôn xao cộng đồng: đó là tai nạn thực sự hay chỉ là một chiến dịch thổi phồng có chủ đích? Dù thế nào đi nữa, vụ mất tích này đã mang lại “sức nóng bất ngờ” cho dự án — dù phần lớn là những làn sóng hoài nghi.

Hacker bị phản sát: Mất tích kỳ lạ của 2930 ETH

Tháng 4, một màn “bắt ve sầu, cá lớn đằng sau” trên chuỗi đã diễn ra. Hacker đã tấn công zkLend, lấy đi 2930 ETH vào tháng 2, rồi cố gắng chuyển số tiền này qua Tornado Cash thì phạm phải lỗi chết người — nhấp vào trang web lừa đảo.

Kết quả tất nhiên là: toàn bộ 2930 ETH bị kẻ vận hành trang web lừa mất ngay lập tức. Thêm phần trớ trêu là, hacker này sau đó còn chủ động gửi tin nhắn trên chuỗi cho zkLend, xin lỗi và đề nghị hợp tác để thu hồi tiền — gần như cầu xin. Đáng buồn cười là, kẻ tấn công ngày nào giờ lại trở thành nạn nhân, và trang web lừa đảo này đã hoạt động hơn 5 năm, cho thấy không chỉ có một hacker bị lừa mà còn nhiều hơn thế nữa.

Giả chết và “kế hoạch giả chết”: Nhà sáng lập rút lui bằng video chết

Tháng 5, đồng sáng lập Zerebro, Jeffy Yu, đã biến việc “rút lui khỏi cộng đồng” thành một vở hài kịch phi lý. Đầu tiên là đoạn video anh tự sát bằng súng lan truyền trên mạng, khiến cư dân mạng nghĩ đây lại là một buổi phát trực tiếp kỳ quặc của một nhà phát triển meme để gây chú ý. Đến chiều ngày 6, một bức ảnh cáo phó của Jeffy Yu bắt đầu lan truyền, mọi người mới liên kết nó với đoạn video kia.

Đến thời điểm then chốt — token meme liên quan của anh, LLJEFFY, tăng vọt giá trị lên 30 triệu USD. Nhưng chưa dừng lại ở đó, tối cùng ngày, nhiều KOL đã lên tiếng “bác bỏ”, còn Jeffy Yu gửi thư cho các nhà đầu tư ban đầu, thừa nhận đây là một “kế hoạch giả chết có chủ đích”. Lý do của anh nghe có vẻ chân thành: bị người yêu cũ quấy rối liên tục, thông tin cá nhân bị công khai trái phép, thù ghét trên mạng — tất cả đều là lý do để anh “rút lui vĩnh viễn”. Thậm chí, trong thư, anh còn thẳng thắn nói rằng đây là “con đường duy nhất để tránh giá token sụp đổ”.

Điều này đã tạo ra một kỷ lục mới trong lịch sử tiền điện tử — lần đầu tiên xuất hiện “chiến lược rút lui giả chết”. Dù nghe có vẻ phi lý, nhưng tâm lý của dự án này lại đáng để suy ngẫm.

Ví tự động xóa sạch: Không hoạt động lâu ngày sẽ bị “đánh thuế”

Tháng 6, ví Bitcoin Lightning Alby gây khó chịu cho một số người dùng. Những người này phát hiện số dư ví của họ bị trừ đi bởi nền tảng. Nguyên nhân là gì?

Lật lại điều khoản dịch vụ cập nhật tháng 3 năm 2025 của Alby, sự thật rõ ràng: đối với các tài khoản cũ tạo trước năm 2023, sử dụng cấu trúc ví chia sẻ, nếu không có hoạt động giao dịch nào trong 12 tháng liên tiếp, Alby có quyền trừ toàn bộ số dư còn lại trong ví đó. Người dùng mới nhận ra rằng, ví “bỏ không” của họ đã bị nền tảng xóa sạch. Cách làm này đẩy khái niệm “phí quản lý ví” lên mức cực đoan — không phải trừ phí dịch vụ, mà là lấy toàn bộ số dư.

Sai lầm về stablecoin: Khủng hoảng 22 phút với 300 triệu tỷ PYUSD

Tháng 10, nhà phát hành stablecoin Paxos đã diễn ra một “cảnh báo giả”. Họ đã vô tình tạo ra 300 triệu tỷ PYUSD — đó là gì? Theo tỷ lệ 1:1 với đô la Mỹ, thì đây tương đương với 300 triệu tỷ đô la tài sản ảo xuất hiện từ hư không — gấp đôi tổng GDP của tất cả các quốc gia trên thế giới cộng lại.

May mắn thay, nhóm Paxos phản ứng nhanh, trong vòng 22 phút đã tiêu hủy toàn bộ 300 triệu tỷ token này. Nếu không xử lý kịp thời, sự cố này có thể gây ra một vụ nổ hạt nhân trên thị trường crypto. Sự kiện này cũng châm biếm một vấn đề: blockchain muốn “giải quyết vấn đề nợ toàn cầu”, đôi khi chỉ cần một sai sót trong thao tác và một nút tiêu hủy.

Thao túng thị trường và dự án tự sướng: Biểu đồ K bắt đầu “vẽ tự do”

Giữa năm, thị trường crypto chứng kiến các “tác phẩm nghệ thuật” của các nhà thao túng. Khi các giao dịch định lượng bị “kẹp chặt”, một số nhà thao túng altcoin phát hiện có thể tự do vẽ biểu đồ K — những hình dạng hoàn toàn không phù hợp quy luật giao dịch bình thường, đều là “tác phẩm” của họ.

Điều này đi đôi với “tuyên ngôn trung thực” của dự án Eclipse. Dự án này từ lâu đã đầy những vụ tranh cãi, từ bê bối xâm hại tình dục của sáng lập, đến việc thay đổi lãnh đạo liên tục, rồi tuyên bố rằng mình là “nghiên cứu xã hội 36 tháng của Harvard”. Gần đây, dưới bài đăng giới thiệu dự án mới ETHGAS, tài khoản chính thức của Eclipse thẳng thắn: “Chúng tôi không có người dùng”. Sự phản biện này, mang tính châm biếm, khiến người ta vừa muốn cười, vừa muốn khóc.

Người nổi tiếng theo trào lưu phát token: MELANIA trở thành biểu tượng xấu hổ

Nếu những sự kiện trước là phi lý, thì việc Melania sau khi Trump phát token đã ra mắt token cùng tên MELANIA vào giữa đêm, đã hoàn toàn vượt qua giới hạn thẩm mỹ của cộng đồng crypto. Đây không chỉ là theo trào lưu phát token, mà còn là một cách hủy hoại toàn bộ ngành.

Có người nói rằng, nếu ngành tiền điện tử có một cột xấu hổ, thì MELANIA sẽ được khắc ở đỉnh, còn token này sẽ trở thành biểu tượng xấu hổ của ngành. Có thể nhận định này hơi tuyệt đối, nhưng đủ để thể hiện mức độ phản cảm của cộng đồng đối với các “token danh nhân” kiểu này.

Khải huyền ngớ ngẩn năm 2025

Nhìn lại toàn bộ năm 2025, từ sự đảo ngược danh tính của Gabagool đến mất tích tập thể của các nhà sáng lập, từ hacker bị phản sát đến “rút lui giả chết”, chuỗi sự kiện này giống như một vở kịch siêu thực phi lý. Nhưng nếu bóc lớp hài hước ra, tất cả đều đang ngụ ý những vấn đề thực sự tồn tại trong thị trường crypto:

Mất hiệu lực xác thực danh tính, hỗn loạn trong quản trị dự án, lỗ hổng bảo vệ tài sản người dùng, thao túng thị trường hoành hành, lạm dụng hiệu ứng nổi tiếng. Năm này, ngành công nghiệp crypto đã dùng từng khoảnh khắc “ngớ ngẩn” để cho chúng ta thấy mức độ điên rồ và mong manh của thị trường này.

Dù năm 2025 có chính thức “kết thúc” hay chưa, những sự kiện này sẽ trở thành cảnh báo cho người đi sau — trong “sân chơi” như một “sòng bạc” hay “khu vui chơi” này, những câu chuyện ngớ ngẩn hơn “điều hòa nhiệt độ khiến ví lạnh biến thành ví nóng” sẽ luôn luôn diễn ra.