## Chiến lược giao dịch sử dụng chỉ báo Overbought Oversold

Giao dịch thành công không dựa vào dự đoán mà cần có phân tích có hệ thống. Nhà giao dịch có kinh nghiệm thường tránh mua khi giá quá cao và bán khi giá quá thấp. Một trong những phương pháp giúp đạt được mục tiêu này là sử dụng overbought oversold, là công cụ phân tích kỹ thuật hiệu quả. Bài viết này sẽ giải thích cách áp dụng công cụ này trong thực tế cùng các ví dụ hữu ích.

## Overbought Oversold là gì và tại sao lại quan trọng

Tình trạng overbought oversold là phân tích sử dụng chỉ báo để đánh giá xem giá đang trong trạng thái quá mua hoặc quá bán, dựa trên dữ liệu giá và khối lượng giao dịch trong quá khứ.

Khi giá bị bán quá mức, giá sẽ điều chỉnh thấp hơn mức hợp lý, gọi là **oversold**. Trong tình huống này, lực bán yếu đi và lực mua có khả năng gia tăng, khiến giá có khả năng bật tăng hoặc điều chỉnh tăng trở lại.

Ngược lại, khi giá bị mua quá mức, giá sẽ điều chỉnh cao hơn mức bình thường, gọi là **overbought**. Trong tình huống này, lực mua bắt đầu giảm và lực bán sẽ xuất hiện, khiến giá có khả năng điều chỉnh giảm hoặc quay đầu.

Ý nghĩa của việc xác định trạng thái overbought oversold là giúp nhà giao dịch tránh mua đỉnh và bán đáy, những điểm dễ gây thua lỗ.

## Các chỉ báo phổ biến để xác định Overbought Oversold

### RSI (Chỉ số sức mạnh tương đối)

RSI là chỉ báo đo tỷ lệ giữa các đợt tăng giá so với các đợt giảm trong một khoảng thời gian nhất định. Công thức tính là:

**RSI = 100 - (100 / (1 + RS))**

Trong đó RS = trung bình các giá tăng trong N ngày / trung bình các giá giảm trong N ngày.

Giá trị RSI nằm trong khoảng 0 đến 100, giúp xác định rõ đà của giá.

**Cách dùng RSI để xác định Overbought Oversold:**
- Khi **RSI trên 70** thể hiện trạng thái overbought, tức mua quá mức, giá có khả năng điều chỉnh giảm.
- Khi **RSI dưới 30** thể hiện trạng thái oversold, tức bán quá mức, giá có khả năng bật tăng.

Tuy nhiên, các mức 70 và 30 chỉ là tiêu chuẩn chung. Nhà giao dịch có thể điều chỉnh các ngưỡng này theo đặc điểm của từng tài sản, ví dụ như dùng 75 cho overbought và 35 cho oversold để tín hiệu chặt chẽ hơn.

### Stochastic Oscillator

Chỉ báo này cho biết giá đóng cửa nằm ở vị trí nào trong phạm vi cao nhất – thấp nhất của kỳ hạn, theo công thức:

**%K = [ ( Giá đóng cửa – Giá thấp nhất 14 ngày ) / ( Giá cao nhất 14 ngày – Giá thấp nhất 14 ngày ) ] × 100**

**%D = trung bình 3 ngày của %K**

Giá trị %K nằm trong khoảng 0 đến 100, tương tự RSI.

**Cách dùng Stochastic để xác định Overbought Oversold:**
- Khi **%K trên 80** thể hiện overbought, mua quá mức.
- Khi **%K dưới 20** thể hiện oversold, bán quá mức.

Sự khác biệt giữa RSI và Stochastic là RSI đo đà của giá dựa trên sự so sánh các đợt tăng giảm, còn Stochastic đo vị trí hiện tại của giá so với phạm vi giá đã phân tích.

## Khi nào Overbought Oversold không phải là tín hiệu mua bán trực tiếp

Cần hiểu rằng overbought oversold chỉ là chỉ báo, không phải lệnh mua hoặc bán ngay lập tức. Giá có thể duy trì trạng thái overbought trong xu hướng tăng mạnh, hoặc oversold trong xu hướng giảm mạnh. Do đó, cần kết hợp với phân tích bổ sung.

## Phương pháp giao dịch theo Mean Reversal

Mean Reversal là chiến lược cho rằng giá cao và thấp chỉ là biến động tạm thời, và giá có xu hướng quay về trung bình. Chiến lược này phù hợp nhất trong thị trường không rõ xu hướng hoặc thị trường không có xu hướng rõ ràng.

**Các bước giao dịch Mean Reversal:**

1) Sử dụng MA200 để xác định xu hướng chính. Nếu giá nằm trên MA200, xu hướng tăng; nếu dưới MA200, xu hướng giảm. Khi giá dao động quanh MA200, không rõ xu hướng (Sideway).

2) Xác định vùng overbought oversold phù hợp. Ví dụ, RSI > 90 là vùng overbought mạnh, RSI < 10 là vùng oversold mạnh.

3) Mua khi giá chạm vùng oversold và thoát ra khi giá trở lại MA5 hoặc SMA25.

4) Trong xu hướng tăng, giảm thiểu rủi ro bán khống (short) vì khả năng giá không giảm như dự đoán.

**Ví dụ giao dịch USDJPY trong khung 2H:**

Giả sử USDJPY có xu hướng tăng rõ ràng, phản ánh qua nhiều lần chạm MA200. Điều này cho thấy MA200 đóng vai trò hỗ trợ mạnh. Khi áp dụng Mean Reversal trong xu hướng tăng này:

- Đặt RSI overbought tại 75 thay vì 70 để tín hiệu mua chính xác hơn.
- Đặt RSI oversold tại 35 thay vì 30 phù hợp với xu hướng tăng.
- Trong xu hướng tăng, mua mạnh tại điểm oversold (mua) và tránh bán khống (short) tại điểm overbought.
- Đóng vị thế khi giá chạm MA25 hoặc khi điểm thấp mới vượt dưới MA200.

Chiến lược Mean Reversal hiệu quả nhất khi thị trường không rõ xu hướng, nhưng cần điều chỉnh các ngưỡng overbought oversold phù hợp với đặc điểm thị trường đó.

## Phương pháp giao dịch Divergence

Divergence xảy ra khi chỉ báo cho tín hiệu trái ngược với biến động giá. Ví dụ, trong khi giá tạo đỉnh mới (Higher High), RSI lại tạo đỉnh thấp hơn (Lower High). Tình huống này cho thấy xu hướng tăng đang yếu dần, có khả năng giá sẽ đảo chiều giảm trong thời gian tới.

**Các bước giao dịch Divergence:**

1) Tìm các tài sản có xu hướng rõ ràng (xu hướng tăng hoặc giảm) rồi bắt đầu xuất hiện Divergence.

2) Quan sát RSI xem có mâu thuẫn với biến động giá không. Nếu giá tạo Higher High nhưng RSI tạo Lower High, đó là Divergence giảm giá, cho thấy đà tăng yếu dần.

3) Chờ xác nhận từ giá, như cắt xuống MA5 hoặc MA25. Đây là tín hiệu mạnh để đảo chiều.

4) Vào vị thế bán khống (short) khi có xác nhận từ giá, đặt stop loss tại đỉnh trước đó.

**Ví dụ giao dịch WTI trong khung 2H:**

Giả sử WTI (dầu thô Tây Texas) có xu hướng giảm liên tục, tạo các đáy thấp hơn, RSI nằm trong vùng oversold (dưới 30).

- Quan sát RSI để xem có Higher Low không (RSI không tạo đáy thấp hơn khi giá tạo Lower Low).
- Nếu RSI tạo Higher Low trong khi giá tạo Lower Low, đó là Divergence Bullish, báo hiệu lực bán yếu đi.
- Chờ giá cắt lên MA25, đây là tín hiệu đảo chiều mạnh.
- Mua khi giá vượt MA25 và đặt stop loss tại đáy trước đó.

Divergence là công cụ hiệu quả cao trong bắt điểm đảo chiều xu hướng, đặc biệt khi kết hợp với trạng thái overbought oversold mạnh.

## Tóm lại

Overbought oversold là công cụ phân tích giúp nhà giao dịch tránh mua quá đắt và bán quá rẻ, nhưng không nên sử dụng đơn lẻ. Khi kết hợp với các công cụ khác như Moving Average, Divergence, và các mẫu hình giá có ý nghĩa (Price Action), sẽ giúp xây dựng hệ thống giao dịch hiệu quả và đáng tin cậy hơn.

Quan trọng nhất, nhà giao dịch cần luôn nhớ rằng overbought oversold chỉ là chỉ báo, không phải tín hiệu mua bán bắt buộc phải thực hiện ngay khi xuất hiện. Chờ xác nhận từ các công cụ khác và quản lý rủi ro chặt chẽ sẽ giúp tăng tỷ lệ thành công trong giao dịch.