Tại sao bạch kim và các kim loại quý khác đang tái cấu trúc danh mục đầu tư toàn cầu vào năm 2026?

Từ “tàu chiến tàn dư” đến trạng thái mới của tài sản trú ẩn chiến lược

Năm đang khép lại đã đánh dấu một vòng quay lịch sử trên thị trường tài chính toàn cầu. Trong khi các chỉ số chứng khoán và cổ phiếu công nghệ duy trì hiệu suất ổn định, chính các tài sản được coi là “lỗi thời” lại chiếm ưu thế trong năm 2025: bạc tăng khoảng 150%, platinum khoảng 130%, và vàng mang lại lợi nhuận 64%. Trong số các cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo, chỉ có Palantir đạt hiệu suất bằng vàng. Làm thế nào mà các nguyên liệu truyền thống, từng bị hệ thống tài chính hiện đại nghi ngờ, lại vượt qua cả các lĩnh vực sáng tạo nhất?

Câu trả lời nằm ở một sự thay đổi cấu trúc của nền kinh tế toàn cầu, có thể kéo dài vượt quá năm 2025. Các tác nhân chính trong bối cảnh quốc tế — từ các ngân hàng trung ương đến các nhà tiết kiệm nhỏ lẻ — cùng lúc đang đánh giá lại vai trò của kim loại quý trong việc bảo vệ sức mua.

Sự rút lui lớn từ tiền tệ fiat sang dự trữ vàng

Trong những năm gần đây, hành vi của các ngân hàng trung ương toàn cầu đã có sự đảo chiều đáng kể. Hệ thống truyền thống, nơi dự trữ tiền tệ tập trung vào trái phiếu chính phủ Mỹ, đang dần tan rã. Nguyên nhân của sự chuyển đổi này là gì?

Chuyển biến địa chính trị năm 2022, khi Hoa Kỳ áp đặt các lệnh trừng phạt tài chính lên Nga sau cuộc xung đột Ukraine, đã như một hồi chuông cảnh báo cho nhiều quốc gia. Phụ thuộc vào một hệ sinh thái tiền tệ do một siêu cường kiểm soát đã trở nên rủi ro. Hệ thống đô la có thể bị lợi dụng như một công cụ kiểm soát địa chính trị thay vì chỉ là tiền tệ trao đổi đơn thuần. Do đó, dự án “phi đô-la hóa” không còn là lý thuyết học thuật nữa, mà đã trở thành thực tiễn cụ thể. Các nước thuộc nhóm BRICS đang thúc đẩy phát triển các loại tiền tệ thay thế, trong đó một số được bảo vệ một phần bằng dự trữ vàng, cho thấy rõ ý định giảm phụ thuộc vào đô la.

Song song đó, ba tổ chức xếp hạng quốc tế chính đã hạ cấp tín nhiệm của Mỹ. Chính phủ liên bang Mỹ quản lý khoản nợ vượt quá 38.000 tỷ USD, tăng hàng nghìn tỷ mỗi năm. Khoản nợ này không còn đơn thuần lớn nữa — mà đã trở nên không bền vững về mặt cấu trúc theo các tiêu chuẩn truyền thống của việc trả nợ.

Lạm phát vô hình: thuế ẩn trên giá trị của đô la

Khi một quốc gia có nợ vượt quá giới hạn hợp lý, chính phủ chỉ còn một con đường duy nhất để giữ thể diện: để lạm phát âm thầm xói mòn giá trị thực của khoản nợ đó. Điều này không phải là phép tính phức tạp, mà là nhận thức về một thực tế kinh tế: đô la, dù vẫn giữ vị trí tiền tệ dự trữ toàn cầu, đã mất hơn 20% giá trị thực kể từ năm 2020 trở đi. Nếu mở rộng ra năm 2000, mức mất giá tích lũy vượt quá 40%.

Các thế hệ sinh ra trong thập niên 90 đã trải qua nhiều thập kỷ ổn định tương đối của giá cả, gần như quên đi các bài học về lạm phát của thập niên 70. Nhưng ngày nay, thế hệ mới của người Mỹ — và công dân toàn cầu — đang khám phá lại ý nghĩa của việc thấy tiết kiệm của mình bị xói mòn từng năm mà không rõ nguyên nhân rõ ràng. Vàng và bạc, vốn được xem là các biện pháp chống lạm phát truyền thống, đang trở lại vai trò ban đầu của chúng.

Sự trở lại của các danh mục phòng thủ: từ trừu tượng đến hữu hình

Trong quý III năm 2025, các quỹ ETF theo dõi giá vàng đã tăng lượng nắm giữ lên 160%. Không chỉ có các nhà đầu tư tổ chức: các quỹ toàn cầu hỗ trợ bạc đã ghi nhận dòng tiền vào khoảng 95 triệu ounce trong nửa đầu năm, vượt qua toàn bộ khối lượng của năm trước đó. Các chuỗi bán lẻ như Costco bắt đầu cung cấp vàng miếng và tiền xu vàng bạc, là tín hiệu cho thấy các gia đình trung bình — không nhất thiết phải tinh vi về tài chính — đã bắt đầu tìm kiếm các tài sản hữu hình để đa dạng hóa ngoài tiền mặt và tài khoản tiết kiệm.

Hiện tượng này không phải ngẫu nhiên. Các nhà đầu tư đang có một lựa chọn có ý thức: giữ một phần tiết kiệm của mình dưới dạng vật lý, chính là loại tài sản không thể bị mất giá bởi các quyết định chính sách tiền tệ trung ương. Giá trị platinum — hiểu theo khả năng của kim loại này trong việc duy trì của cải theo thời gian — đang ngày càng trở nên quan trọng đối với cộng đồng toàn cầu.

Áp lực cung: khi các mỏ khai thác không đủ đáp ứng

Một yếu tố then chốt trong động thái năm 2026 sẽ là cấu trúc cung. Vàng vẫn gặp khó khăn do chi phí sản xuất cao và thiếu các dự án khai thác mới quy mô lớn. Bạc và platinum, vì các lý do khác nhau, đối mặt với tình trạng thiếu hụt cung kéo dài nhiều năm. Những thiếu hụt này sẽ không nhanh chóng được giải quyết — trừ khi nền kinh tế toàn cầu rơi vào suy thoái sâu.

Trong khi đó, các chính phủ phương Tây đã bắt đầu xếp các kim loại này vào danh sách tài nguyên chiến lược thiết yếu, ngang hàng với chất bán dẫn và đất hiếm. Kết quả là, các nỗ lực phát triển khả năng khai thác trong nước đang được thúc đẩy mạnh mẽ hơn, một quá trình đòi hỏi nhiều năm chuẩn bị và cấp phép pháp lý. Trong giai đoạn chuyển tiếp này, các quốc gia sẽ tiếp tục tích trữ dự trữ, làm giảm thêm thị trường giao ngay.

Kịch bản 2026: khi các yếu tố hỗ trợ vẫn còn nguyên vẹn

Kịch bản nào có thể chờ đợi trong năm tới? Các yếu tố căn bản đã thúc đẩy đà tăng của các kim loại quý trong năm 2025 không cho thấy dấu hiệu suy yếu. Ngược lại, chúng có thể còn mạnh mẽ hơn nữa.

Nếu các ngân hàng trung ương phương Tây tiếp tục giảm lãi suất — một khả năng khá cao do cần quản lý gánh nặng nợ công — thì các lo ngại về lạm phát sẽ còn tồn tại. Nếu các chính phủ tiếp tục thất bại trong việc kiểm soát thâm hụt cấu trúc, thì việc mất giá của các tiền tệ fiat sẽ vẫn là chủ đề quan trọng đối với các nhà đầu tư. Trong bối cảnh này, vàng, bạc, platinum và các nguyên liệu thô khác sẽ tiếp tục đóng vai trò trú ẩn, giữ giá trị bất chấp các biến động tiền tệ.

Lợi nhuận năm 2026 có thể không bằng đà tăng mạnh của năm 2025 — hiếm khi thị trường duy trì tốc độ tăng trưởng như vậy qua các năm — nhưng khả năng tăng giá vẫn còn rất lớn so với các đồng tiền fiat trong chu kỳ suy thoái.

Vào ngày 2 tháng 1, trong phiên Á, giá vàng giao ngay đã tăng 0,65%, đạt khoảng 4.350,67 USD mỗi ounce. Những con số này, có vẻ nhỏ bé trong ngắn hạn, thể hiện sự tích lũy của các quyết định hợp lý của hàng triệu tác nhân kinh tế, đồng thời đang tái cấu trúc hướng tới các tài sản thực và bền vững theo thời gian.